Examkin

Yasama

802 soru

Soru 761Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulu, aksi Anayasa'da belirtilmedikçe üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak karar yeter sayısı, hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz. Buna göre, 240240 milletvekilinin katılımıyla toplanan bir oturumda, bir kanun teklifinin kabul edilebilmesi için gereken en az "kabul" oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 151151

Cevap

Kanun teklifinin kabulü için gereken en az kabul oyu sayısı 151151'dir.
Doğru cevap olan 151151 sayısı, 19821982 Anayasası'na göre Meclis'in herhangi bir konuda karar alabilmesi için gereken en az oy sayısını temsil eder. Katılanların salt çoğunluğu (121121) bu sınırın altında kaldığında, Anayasa'nın emredici hükmü gereği 151151 oya ulaşılması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısını kontrol et.
600/3=200600 / 3 = 200.
Meclis'in toplanabilmesi için en az 200200 vekilin hazır bulunması gerekir. Senaryoda 240240 vekil olduğu için toplantı geçerlidir.
2
Katılanların salt çoğunluğunu hesapla.
240/2=120240 / 2 = 120 -> 121121.
Genel kurala göre karar yeter sayısı, toplantıya katılanların yarısından bir fazlasıdır.
3
Anayasal alt sınır (karar yeter sayısı tabanı) ile karşılaştır.
600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151.
121121 sayısı, Anayasa'nın belirlediği mutlak alt sınır olan 151151'den küçük olduğu için, karar yeter sayısı otomatik olarak 151151 olur.

Anahtar Kavram

Meclis karar yeter sayısında alt sınır kuralı (1/4+11/4 + 1)

İpuçları

1
TBMMTBMM üye tam sayısı 600600 üzerinden hesaplamalarınızı yapın.
2
Toplantıya katılanların salt çoğunluğu kuralını uygulayın, ancak bulduğunuz sonucun Anayasa'daki alt sınırın altında kalıp kalmadığına bakın.
3
Karar yeter sayısı hiçbir zaman 600600 milletvekilinin dörtte birinin bir fazlasından, yani 151151'den az olamaz.

Daha Fazla Pratik

Karar yeter sayısı alt sınırının değişmediği ancak katılımın yüksek olduğu (örneğin 400400 vekil) durumlar için hesaplama pratiği yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 762Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Başkanlık Divanı üyelerinin tarafsızlığı ve Meclis çalışmalarındaki oy kullanma hakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanı hiçbir durumda oy kullanamaz; başkanvekilleri ise sadece oturumu yönettikleri sırada oy kullanamazlar.

Cevap

Meclis Başkanı hiçbir durumda oy kullanamazken, başkanvekilleri sadece oturumu yönettikleri sırada oy kullanamazlar.
Meclis Başkanı'nın tarafsızlığı mutlak olup hiçbir durumda oy kullanamazken, başkanvekilleri için bu yasak sadece oturumu fiilen yönettikleri süreyle sınırlıdır. Oturumu yönetmeyen bir başkanvekili, Genel Kurul'da bir milletvekili olarak oy kullanabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis Başkanı'nın oy kullanma durumunu analiz etme
Meclis Başkanı, oturumu yönetip yönetmediğine bakılmaksızın hiçbir oturumda oy kullanamaz.
Anayasa'nın 94. maddesi, Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumak amacıyla oy kullanmasını kesin olarak yasaklamıştır.
2
Başkanvekillerinin oy kullanma durumunu analiz etme
Başkanvekilleri sadece oturumu yönettikleri sırada oy kullanamazlar; oturumu yönetmedikleri zamanlarda diğer milletvekilleri gibi oy kullanabilirler.
Kısıtlama, oturumu yönetmenin getirdiği tarafsızlık zorunluluğu ile sınırlıdır.

Anahtar Kavram

Meclis Başkanlık Divanı'nın Tarafsızlığı ve Oy Hakkı

İpuçları

1
Meclis Başkanı ile başkanvekillerinin oy kullanma kısıtlamaları kapsam bakımından birbirinden farklıdır.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı'nın seçimi için gereken nitelikli çoğunlukları ve tur sayılarını tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:50s
Soru 763Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Başkanlık Divanı'nın seçim süreci, oluşumu ve üyelerinin statüsü dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi anayasal olarak mümkün değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir siyasi parti grubunun, Meclis Başkanlığı seçimi için kendi içinde bir aday belirleyerek Genel Kurula bildirmesi

Cevap

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday göstermesi anayasal olarak yasaklanmış bir durumdur.
Anayasa'nın 9494. maddesinin açık hükmüne göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkan adayları, Meclis üyeleri içinden, seçilecek kişinin kendisi tarafından aday gösterilmesiyle belirlenir. Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday göstermesi veya bu konuda grup kararı alması kesinlikle mümkün değildir; bu kural Meclis yönetiminin tarafsızlığını korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlık Divanı'nın oluşum ilkelerini değerlendir
Divan; Başkan, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur ve siyasi parti grupları güçleri oranında temsil edilir.
Anayasal temsil adaletini sağlamak için.
2
Meclis Başkanlığı adaylık sürecini analiz et
Meclis Başkanlığı için adaylık bireyseldir; siyasi parti grupları ne aday gösterebilir ne de bu konuda grup kararı alabilir.
Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumak ve bir partinin doğrudan vesayeti altına girmesini engellemek için.
3
Seçeneklerdeki hukuki uygunluğu denetle
Siyasi parti grubunun aday belirlemesi Anayasa'nın 9494. maddesine açıkça aykırıdır.
Anayasal yasak kapsamında olduğu için.

Anahtar Kavram

Meclis Başkanlığı Seçiminde Siyasi Parti Gruplarının Yasakları

İpuçları

1
Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumaya yönelik anayasal kısıtlamaları düşünün.
2
Siyasi parti gruplarının yetkilerinin hangi durumlarda kısıtlandığına odaklanın; özellikle adaylık süreci bu konuda kritiktir.
3
Anayasa Madde 9494: 'Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.' hükmünü hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı seçim turlarındaki sayısal yeter sayıları (nitelikli ve salt çoğunluk) tekrar edilmelidir.
Tahmini Süre:50s
Soru 764Soru →

Parlamento hukukuna göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) bünyesinde en az 2020 milletvekilinin katılımıyla oluşan siyasi parti gruplarının, Meclis Başkanlık Divanı'nın tarafsızlığını korumak amacıyla anayasal olarak gerçekleştirmesi yasaklanan işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanlığı için aday göstermek

Cevap

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 94. maddesine göre, siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler. Bu kural, Meclis Başkanı'nın partiler üstü ve tarafsız konumunu korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti grubunun hukuki tanımını yapın.
En az 2020 milletvekilinden oluşan meclis içi yapılanmadır.
Grup haklarının hangi sayısal eşikle başladığını belirlemek için.
2
Anayasa'daki 'yasaklar' ve 'haklar' ayrımını inceleyin.
Meclis Başkanlığı adaylığı (Madde 94) ve yasama dokunulmazlığı görüşmeleri (Madde 83) yasaktır.
Meclis'in tarafsızlığını ve milletvekilliği teminatını korumak için.
3
Cumhurbaşkanı adaylığı gibi güncel haklarla karşılaştırın.
Grupların Cumhurbaşkanı adayı gösterme hakkı mevcuttur (Madde 101).
Sıklıkla karıştırılan 'Başkanlık' kavramları arasındaki farkı netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Anayasal Yasakları

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının en önemli iki yasağı; bir şahsın dokunulmazlığı ve Meclis'in en üst temsil makamı ile ilgilidir.
2
Anayasa'nın 94. maddesi, Meclis Başkanlık Divanı'nın oluşumunu ve tarafsızlığını düzenler.
3
Gruplar Cumhurbaşkanı için aday belirleyebilirken, Meclis Başkanı için aday çıkaramazlar.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının 'yasama dokunulmazlığı' üzerindeki kısıtlamalarını incelemek, konuyu tam pekiştirmenizi sağlar.
Tahmini Süre:50s
Soru 765Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulu'nda bir kanun teklifinin oylamasına 250250 milletvekili katılmıştır. Yapılan açık oylama sonucunda oluşan tablo şu şekildedir:

Oy TürüSayı
Kabul140140
Ret100100
Çekimser1010

Buna göre, söz konusu oylamanın sonucu ve gerekçesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teklif reddedilmiştir; çünkü kabul oyları anayasal alt sınır olan 151151 milletvekilinin altında kalmıştır.

Cevap

Teklifin reddedilme gerekçesi, kabul oylarının (140140) anayasal asgari eşik olan 151151 sayısının altında kalmasıdır.
Doğru seçenek, teklifin reddedildiğini ve bunun nedeninin anayasal alt sınır olan 151151 oyun altında kalınması olduğunu belirten ifadedir. 19821982 Anayasası'nın 9696. maddesi uyarınca, karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151) az olamaz. Senaryodaki 140140 kabul oyu, toplantıya katılanların salt çoğunluğu olan 126126'dan fazla olsa bile bu mutlak alt sınırı geçemediği için teklif reddedilmiş sayılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısını kontrol et.
250≥200250 \geq 200 olduğu için toplantı yeter sayısı sağlanmıştır.
Anayasa'ya göre TBMM, üye tamsayısının (600600) en az üçte biri olan 200200 milletvekili ile toplanır.
2
Karar yeter sayısı için gereken asgari sınırları hesapla.
Genel kural: 250/2+1=126250 / 2 + 1 = 126. Anayasal alt sınır: 600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151.
Karar yeter sayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.
3
Oylama sonucunu karşılaştır.
140<151140 < 151 olduğu için teklif reddedilmiştir.
Kabul oyu sayısı, anayasal olarak belirlenmiş olan en düşük karar eşiğini (151151) geçememiştir.

Anahtar Kavram

Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı (151151)

İpuçları

1
600600 milletvekili bulunan bir mecliste toplantı yeter sayısının 200200 olduğunu hatırlayın.
2
Karar yeter sayısı için iki kriter vardır: Katılanların salt çoğunluğu ve anayasal alt sınır. Hangi sayı daha yüksekse o dikkate alınır.
3
Toplantıya katılan 250250 kişinin yarısından bir fazlası 126126 eder; ancak Anayasa'daki 1/4+11/4 + 1 (151151) kuralı bu durumun asıl belirleyicisidir.

Daha Fazla Pratik

Karar yeter sayısının üye tamsayısının salt çoğunluğunu (301301) gerektirdiği özel durumları (örneğin Cumhurbaşkanı'nın geri gönderdiği kanunların aynen kabulü) inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 766Soru →

Yapılan milletvekili genel seçimleri sonucunda bir seçim çevresinden milletvekili seçilen ve il seçim kurulundan mazbatasını (seçim tutanağını) alan bir kişinin, henüz Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda ant içmeden (yemin etmeden) önceki hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığından yararlanabilir ancak Meclis Genel Kurulunda oy kullanamaz.

Cevap

Milletvekili seçilen kişi mazbatasını aldığı an milletvekilliği sıfatını kazanır ve yasama dokunulmazlığından yararlanmaya başlar; ancak Meclis çalışmalarına katılması, söz alması ve oy kullanması ant içmesine bağlıdır.
Doğru seçenek, milletvekilliği sıfatının kazanılmasıyla başlayan haklar (dokunulmazlık) ile ant içmeye bağlı olan yetkiler (oy kullanma) arasındaki farkı doğru tanımlamaktadır. Kişi mazbatayı aldığı an milletvekili olur ve dokunulmazlık zırhına sahip olur, ancak Meclis çatısı altında yasama yetkilerini kullanabilmesi için Anayasa gereği ant içmesi şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının kazanılma anını belirlemek.
Sıfat, il seçim kurulunca mazbatanın (tutanak) düzenlendiği an kazanılır.
Anayasa ve Yüksek Seçim Kurulu uygulamalarına göre milletvekilliği statüsü seçim sonuçlarının kesinleşip tutanağa bağlanmasıyla başlar.
2
Ant içmenin (yemin) hukuki fonksiyonunu analiz etmek.
Ant içme, milletvekilliği sıfatının bir 'ifa şartı' (görevi yerine getirme şartı) olarak tanımlanır.
Anayasa'nın 81. maddesine göre milletvekilleri görevlerine başlarken ant içerler; ant içmeyenler yasama faaliyetlerine (oy, söz, komisyon) katılamazlar.
3
Yasama dokunulmazlığının başlangıç vaktini kontrol etmek.
Dokunulmazlık, milletvekilliği sıfatının kazanıldığı an (mazbata ile) başlar.
Yasama dokunulmazlığı milletvekilinin şahsına değil, temsil ettiği iradeye tanınan bir koruma olduğu için ant içilmemiş olsa bile kişi bu korumadan yararlanır.

Anahtar Kavram

İktisap Şartı (Sıfatın Kazanılması) ve İfa Şartı (Yetkinin Kullanılması) Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekilliği sıfatının ne zaman kazanıldığını (mazbata) düşünün.
2
Yemin etmeyen bir kişinin Meclis Genel Kurulunda oy kullanıp kullanamayacağını hatırlayın.
3
Yasama dokunulmazlığı sıfatla birlikte mi yoksa yeminle mi başlar? Ayrımı bu nokta üzerinden yapın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin hangi hallerde TBMM kararıyla, hangi hallerde kendiliğinden düştüğünü inceleyerek konuyu pekiştirin.

Alternatif Yöntem

İktisap (kazanma) ve İfa (yürütme) ayrımı yaparak; mazbatayı iktisap, yemini ise ifa kutusuna yerleştirerek soruyu çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 767Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "yasama sorumsuzluğu" ile "yasama dokunulmazlığı" kurumlarının koruma süreleri ve hukuki nitelikleri karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi her iki bağışıklık türü için de geçerli ve doğru bir ifadedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu hem cezai hem de hukuki (tazminat) koruma sağlayıp milletvekilliği sona erdikten sonra da devam ederken; yasama dokunulmazlığı kural olarak sadece cezai koruma sağlar ve üyelik süresiyle sınırlıdır.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu hem cezai hem de hukuki koruma sağlayan ve milletvekilliğinden sonra da devam eden bir bağışıklıkken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai koruma sağlar ve kural olarak üyelik süresince geçerlidir.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çatısı altındaki oy ve sözlerinden dolayı ömür boyu sorumlu tutulmamasını sağlar. Bu koruma hem hapis cezalarını hem de para tazminatlarını engeller. Yasama dokunulmazlığı ise sadece bir 'yargılama engeli'dir; vekilin görev süresiyle sınırlıdır, Meclis kararıyla kaldırılabilir ve sadece ceza mahkemelerindeki yargılamaları durdurur, hukuk mahkemelerindeki tazminat davalarına engel teşkil etmez.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama Sorumsuzluğunun özelliklerini belirle
Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceler için tam koruma sağlar. Mutlaktır (kaldırılamaz), süreklidir (ömür boyu sürer) ve hem hapis (cezai) hem tazminat (hukuki) sorumluluğunu engeller.
Milletvekilinin hiçbir baskı altında kalmadan yasama görevini yerine getirmesi amaçlanır.
2
Yasama Dokunulmazlığının özelliklerini belirle
Suç işlediği iddia edilen vekilin tutuklanmasını veya yargılanmasını engeller. Nispidir (Meclis kararıyla kaldırılabilir), geçicidir (sadece milletvekilliği süresince korur) ve sadece ceza davalarını kapsar (tazminat davalarını engellemez).
Yürütme organının veya yargının milletvekilini haksız yere görevinden alıkoymasını önlemek amaçlanır.
3
Karşılaştırma yaparak doğru ifadeyi seç
Sorumsuzluğun 'sürekli ve kapsamlı' (hukuki+cezai) olduğu, dokunulmazlığın ise 'geçici ve sınırlı' (sadece cezai) olduğu bilgisi anayasal gerçektir.
Anayasa'nın 83. maddesindeki ayrımları doğru analiz etmek soruyu çözdürür.

Anahtar Kavram

Yasama bağışıklıklarının (sorumsuzluk ve dokunulmazlık) süre ve kapsam farkı.

İpuçları

1
Sorumsuzluk ve dokunulmazlık arasındaki en büyük farklardan biri hangisinin 'mutlak' (asla kaldırılamaz) olduğudur.
2
Milletvekilliği biten bir kişinin, vekilliği dönemindeki bir konuşmasından dolayı yargılanıp yargılanamayacağını düşünün (Sorumsuzluk koruması).
3
Dokunulmazlığın sadece ceza davalarını kapsadığını, tazminat davalarının (hukuk davaları) milletvekili görevdeyken bile açılabileceğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşme nedenleri ile dokunulmazlığın kaldırılması arasındaki ilişkiyi incelemek faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 768Soru →

19821982 Anayasası çerçevesinde, yapılan genel veya ara seçimler sonucunda milletvekili seçilen bir kişinin hukuki statüsüne ilişkin olarak; milletvekilliği sıfatının kazanılması ve göreve başlama süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı, yetkili seçim kurulu tarafından mazbatanın (tutanak) düzenlendiği an kazanılır; ancak yasama görevlerini fiilen yerine getirebilmek için ant içilmesi şarttır.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı mazbata ile kazanılır ancak görevlerin ifası için ant içmek zorunludur.
Milletvekilliği sıfatı, il seçim kurulu tarafından mazbatanın düzenlenmesiyle hukuken kazanılmış olur. Bu andan itibaren kişi 'milletvekili' unvanını taşır ve yasama dokunulmazlığından yararlanmaya başlar. Ancak bu kişinin meclis çalışmalarına katılması, oy kullanması veya yasama yetkilerini fiilen kullanabilmesi için TBMM Genel Kurulu'nda ant içmesi (yemin etmesi) Anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Sıfatın kazanılma anını belirleyin.
Milletvekilliği sıfatı, il seçim kurulu tarafından tutanağın (mazbata) düzenlenmesiyle kazanılır.
Anayasa ve yerleşik yargı içtihatlarına göre seçilme işlemi mazbata ile tescillenir.
2
Göreve başlama (ifa) şartını kontrol edin.
Milletvekillerinin yasama faaliyetlerine katılabilmesi için ant içmesi zorunludur.
Ant içmeyen milletvekilleri genel kurula katılabilir ancak söz alamaz, oy kullanamaz ve yasama faaliyeti yürütemez.
3
Dokunulmazlık ile ant içme arasındaki ilişkiyi kurun.
Dokunulmazlık, sıfatın kazanılmasıyla (mazbata ile) başlar.
Dokunulmazlık, görevin ifasına değil, sıfatın korunmasına yöneliktir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması (İktisap) ve Yasama Yetkisinin Kullanılması (İfa) Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekili seçilen bir kişinin 'ünvanı' ne zaman aldığını ve bu ünvanın 'getirdiği işleri' ne zaman yapabildiğini düşünün.
2
Mazbata (seçim tutanağı) ile ant içme arasındaki farkı hatırlayın: Biri sıfatı başlatır, diğeri görevi.
3
Milletvekili seçilen kişi, henüz yemin etmemiş olsa bile polis tarafından gözaltına alınamaz; bu durum dokunulmazlığın ne zaman başladığını gösterir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona erme hallerini (istifa, kesin hüküm giyme, bağdaşmazlık vb.) inceleyerek yasama statüsünü tam olarak pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 769Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulunda bir kanun teklifinin oylamasına 360360 milletvekili katılmıştır. Yapılan oylama sonucunda 175175 milletvekili 'kabul', 145145 milletvekili 'ret' ve 4040 milletvekili 'çekimser' oy kullanmıştır.

Buna göre, söz konusu oylamanın sonucu ve gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teklif reddedilmiştir; çünkü toplantıya katılanların salt çoğunluğu olan 181181 kabul oyuna ulaşılamamıştır.

Cevap

Teklif reddedilmiştir çünkü toplantıya katılanların salt çoğunluğu olan 181 kabul oyuna ulaşılamamıştır.
1982 Anayasası'nın 96. maddesine göre TBMM, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde, anayasada başkaca bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak karar yeter sayısı, üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151) az olamaz. Bu senaryoda 360 kişi katıldığı için karar yeter sayısı 360'ın yarısından bir fazlası olan 181'dir. Kabul oyları (175) bu sayının altında kaldığı için teklif reddedilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısını kontrol et.
600/3=200600 / 3 = 200 milletvekili.
TBMMTBMM'nin toplanabilmesi için üye tamsayısının en az üçte biri hazır bulunmalıdır. 360>200360 > 200 olduğu için toplantı geçerlidir.
2
Toplantıya katılanlar üzerinden salt çoğunluğu hesapla.
360/2=180360 / 2 = 180 → Salt çoğunluk için 181181 kabul oyu gerekir.
Anayasa'ya göre kararlar, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır.
3
Anayasal asgari karar yeter sayısı (alt sınır) ile karşılaştır.
Asgari sınır 151151 (600/4+1600 / 4 + 1).
Karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz. 181>151181 > 151 olduğu için bu oylamada geçerli sınır 181181'dir.
4
Gerçekleşen kabul oyu ile gereken sayıyı kıyasla.
175<181175 < 181 olduğu için teklif reddedilmiştir.
Kabul oyları gereken salt çoğunluk eşiğinin altında kalmıştır.

Anahtar Kavram

TBMM Karar Yeter Sayısı Hesabı

İpuçları

1
Meclis kararlarında 'katılanların salt çoğunluğu' kuralını ve anayasal 'alt sınırı' hatırlayın.
2
360 kişilik bir katılımda salt çoğunluk (360/2+1360/2 + 1) kaç olur? Bu sayı 151'den büyük müdür?
3
Karar yeter sayısı için gereken 181 oya karşı 175 kabul oyu çıkması durumunda sonuç ne olur?

Daha Fazla Pratik

Eğer toplantıya 240 milletvekili katılsaydı ve 130 kabul oyu çıksaydı sonuç ne olurdu? (İpucu: 151 alt sınırına dikkat edin).

Alternatif Yöntem

Şu formülü kullanabilirsiniz: Karar Yeter Sayısı = Maksimum (151, Katılanlar/2 + 1). Burada Maksimum (151, 181) = 181 olur.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 770Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMMTBMM) iç işleyişini yöneten ve parlamentonun tarafsızlığını temsil eden Başkanlık Divanı'nın seçimleri ile üyelerinin çalışma usulü hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkanlık Divanı seçimleri bir yasama döneminde iki kez gerçekleştirilir; bu kapsamda ikinci devre için seçilen üyelerin görev süresi o yasama döneminin sonuna kadar sürer.

Cevap

Başkanlık Divanı seçimlerinin bir yasama döneminde iki kez yapılması ve ikinci devre üyelerinin dönem sonuna kadar görev yapması anayasal bir kuraldır.
Doğru olan ifade, Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde iki seçim yapılması ve ikinci devre için seçilenlerin o yasama döneminin sonuna kadar görevde kalmasıdır. Bu düzenleme Meclis'in kendi iç işleyişini tazelemek ve dönemi tamamlamak için getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlık Divanı'nın seçim periyotlarını analiz etme
Bir yasama döneminde iki seçim yapıldığı saptanır.
Anayasa'nın 94. maddesi seçimlerin periyodunu net bir şekilde belirlemiştir.
2
Görev sürelerini sınıflandırma
İlk devre 22 yıl, ikinci devre ise dönemin sonuna (kalan süre) kadardır.
Meclis çalışmalarının sürekliliğini sağlamak ve seçim takvimini yasama dönemiyle uyumlu hale getirmek amaçlanır.
3
Üyelerin tarafsızlık ve oy haklarını değerlendirme
Başkanın ve oturumu yöneten vekilin oy hakkı olmadığı ve parti faaliyetlerine katılamayacakları teyit edilir.
Meclis yönetiminin tarafsız kalması demokratik parlamenter sistemin bir gereğidir.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın Seçim ve Görev Süresi Esasları

İpuçları

1
TBMM Başkanlık Divanı seçimlerinin bir yasama dönemi içinde kaç kez yapıldığını hatırlayın.
2
Meclis Başkanlığı için adaylık sürecinin bireysel mi yoksa partisel mi olduğunu düşünün.
3
İkinci devre için seçilen üyelerin görev süresi, ilk devrenin aksine belirli bir yıl ile sınırlı değil, meclis takvimine bağlıdır.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlığı seçiminin dört turlu oylama sürecini ve her turda gereken çoğunluk sayılarını tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 771Soru →

Milletvekillerinin parlamento çalışmalarını hiçbir baskı ve tehdit altında kalmadan, hür iradeleriyle yürütebilmeleri için tanınan yasama bağışıklıkları kapsamında; yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı kurumları arasında hukuki nitelik ve sonuçları bakımından belirgin farklar bulunmaktadır. Buna göre, yasama sorumsuzluğunu yasama dokunulmazlığından ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğunun mutlak bir nitelik taşıması ve TBMM kararıyla bile kaldırılamaması

Cevap

Yasama sorumsuzluğunun mutlak olması ve Meclis kararıyla bile kaldırılamaması, onu yasama dokunulmazlığından ayıran en temel farktır.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki faaliyetleri nedeniyle hiçbir şekilde sorumlu tutulamayacakları anlamına gelir. Bu koruma mutlaktır; yani TBMM kararıyla bile kaldırılamaz ve milletvekilliği sona erse dahi devam eder. Yasama dokunulmazlığı ise geçicidir ve Meclis tarafından kaldırılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun kapsamını belirle.
Milletvekillerinin Meclis içindeki oy, söz ve düşünce açıklamalarını kapsar.
Sorumsuzluğun temel amacı ifade özgürlüğünü korumaktır.
2
Koruma sürelerini karşılaştır.
Sorumsuzluk ömür boyu sürerken, dokunulmazlık milletvekilliği süresince geçerlidir.
Sorumsuzluk mutlak, dokunulmazlık ise nisbi (geçici) bir korumadır.
3
Kaldırılabilme durumunu kontrol et.
Dokunulmazlık TBMM kararıyla kaldırılabilir ancak sorumsuzluk kaldırılamaz.
Anayasa, milletvekilinin söz hürriyetini her şeyin üzerinde tutarak sorumsuzluğu dokunulmaz kılmıştır.

Anahtar Kavram

Yasama sorumsuzluğunun mutlaklığı vs. Yasama dokunulmazlığının nisbiliği

İpuçları

1
Bir bağışıklık türünün 'mutlak' (asla dokunulamaz) diğerinin ise 'nisbi' (geçici/kaldırılabilir) olduğunu hatırlayın.
2
Milletvekilinin Meclis kürsüsünden söylediği bir sözün, o kişi emekli olduktan yıllar sonra dava edilip edilemeyeceğini düşünün.
3
Meclis Genel Kurulu'nun hangi bağışıklığı oylama yaparak kaldırabildiğine, hangisine hiçbir şekilde müdahale edemediğine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne yapılacak itirazın sürelerini (7 ve 15 gün) tekrar edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 772Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıkları (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı sona erse dahi, Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı kişi hakkında cezai takibat yapılamaz.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı sona erse dahi, Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı kişi hakkında cezai takibat yapılamaz.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin görevlerini ifa ederken kullandıkları sözler ve oylar nedeniyle hiçbir zaman (vekillik bitse dahi) cezai takibata uğramamalarını sağlar. Bu koruma türü 'mutlak' ve 'sürekli' bir nitelik taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığı arasındaki süre farkını analiz etme.
Sorumsuzluk süreklidir (ömür boyu), dokunulmazlık geçicidir (sadece vekillik süresince).
Milletvekilinin özgürce ifade kullanabilmesi için sorumsuzluğun görev bitiminden sonra da koruma sağlaması gerekir.
2
Zamanaşımı kuralını kontrol etme.
Anayasa Madde 83 uyarınca milletvekilliği süresince zamanaşımı işlemez.
Dokunulmazlık nedeniyle yapılamayan yargılamanın, süre geçmesi nedeniyle cezasız kalmasını önlemek.
3
Bağışıklıkların kaldırılabilirliğini değerlendirme.
Dokunulmazlık kaldırılabilirken, sorumsuzluk mutlak olduğu için asla kaldırılamaz.
Sorumsuzluk kamu düzenine ilişkindir ve parlamenter iradenin mutlak korunmasını amaçlar.

Anahtar Kavram

Yasama sorumsuzluğunun mutlak ve sürekli (ömür boyu) niteliği.

İpuçları

1
Hangi bağışıklık türünün 'mutlak' ve 'sürekli' olduğunu hatırlayın.
2
Milletvekilliği bittikten sonra Meclis çalışmalarındaki sözlerinden dolayı bir eski vekilin yargılanıp yargılanamayacağını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı yapılan itirazların Anayasa Mahkemesi tarafından kaç gün içinde karara bağlandığını inceleyin.
Tahmini Süre:50s
Soru 773Soru →

1982 Anayasası ve parlamento hukuku ilkeleri çerçevesinde, milletvekili seçilen bir kişinin TBMM Genel Kurulunda gerçekleştirdiği "ant içme" (yemin) töreninin hukuki sonuçları ve niteliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ant içme işlemi, milletvekilinin yasama faaliyetlerine (görüşmelere katılma, oy kullanma, söz alma) fiilen iştirak edebilmesi için bir ön şarttır.

Cevap

Ant içme işleminin milletvekilinin yasama faaliyetlerine fiilen iştirak edebilmesi için bir ön şart olduğunu belirten seçenek doğrudur.
Türk parlamento hukukunda 'milletvekilliği sıfatının kazanılması' (iktisap) ile 'yasama görevlerinin yerine getirilmesi' (ifa) birbirinden ayrılmıştır. Sıfat, il seçim kurulundan mazbatanın alınmasıyla kazanılır ve bu andan itibaren kişi milletvekilidir; yasama dokunulmazlığından yararlanmaya başlar. Ancak bu kişinin TBMM Genel Kurulundaki yasama faaliyetlerine (kanun teklifi verme, komisyon çalışmalarına katılma, Genel Kurulda konuşma yapma ve oy kullanma) katılabilmesi için Anayasa'da belirtilen andı içmesi şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının kazanılma anını belirle.
Milletvekilliği, il seçim kurulu tarafından düzenlenen mazbatanın (tutanak) kesinleşmesiyle kazanılır.
Seçilme yeterliliğine sahip adayın seçimi kazandığının tespiti, statünün başlangıcıdır.
2
Ant içme (yemin) işleminin hukuki niteliğini analiz et.
Yemin, kazanılmış olan milletvekilliği sıfatının "kullanılması" (ifa edilmesi) için anayasal bir şarttır.
Anayasa'nın 81. maddesi yemin metnini belirlemiş ve Meclis'e katılım için bu ritüeli zorunlu kılmıştır.
3
Yeminden önceki ve sonraki yetkileri karşılaştır.
Yeminden önce: Dokunulmazlık var, özlük hakları (maaş vb.) var, sıfat var. Yeminden sonra: Meclis çalışmalarına (oy, söz, teklif) katılım yetkisi var.
Statünün kazanılması (iktisap) ile görevin yerine getirilmesi (ifa) arasındaki ayrım budur.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinde İktisap (Kazanma) ve İfa (Yerine Getirme) Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekilliğinin kazanılması (mazbata) ile görevin başlaması (yemin) arasındaki farkı düşünün.
2
Bir kişi mazbatasını aldığı andan itibaren milletvekilidir ve dokunulmazlığı başlar, ancak Meclis kürsüsüne çıkıp yemin etmeden oy kullanamaz.
3
Yemin, yasama yetkisinin fiilen kullanılması (ifa) için zorunlu olan anayasal bir prosedürdür.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona erme hallerinden hangilerinin Meclis kararı gerektirdiğini incelemek bu konuyla bütünlük sağlar.
Tahmini Süre:50s
Soru 774Soru →

19821982 Anayasası ve TBMMTBMM İçtüzüğü hükümleri uyarınca, parlamentoda faaliyet gösteren siyasi parti gruplarının yetkileri ve uymak zorunda oldukları anayasal yasaklar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, Meclis araştırması veya genel görüşme açılmasını talep edebilirler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının Meclis araştırması veya genel görüşme açılmasını talep edebilmesi anayasal bir haktır.
Siyasi parti grupları, yasama çalışmalarını daha etkin yürütmek amacıyla çeşitli yetkilerle donatılmıştır. Bunlardan biri de Anayasa'nın 9898. maddesinde düzenlenen denetim yollarıdır. Gruplar, toplumsal bir konunun görüşülmesi (genel görüşme) veya belirli bir konunun incelenmesi (Meclis araştırması) için önerge verme hakkına sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının kuruluş şartını kontrol et.
TBMMTBMM bünyesinde grup kurabilmek için asgari üye sayısı 2020 milletvekilidir.
Siyasi parti gruplarının hukuki varlığı bu sayısal eşiğe bağlıdır.
2
Anayasal yasakları değerlendir.
Meclis Başkanlığı adaylığı, yasama dokunulmazlığı kararları ve gizli oylamalarda grup kararı alınması kesinlikle yasaktır.
Bu yasaklar, yasama organının bağımsızlığını ve milletvekillerinin şahsi iradelerini korumayı amaçlar.
3
Tanınan yetkileri belirle.
Gruplara, Meclis çalışmalarını denetleme adına Meclis araştırması ve genel görüşme gibi araçları kullanma hakkı verilmiştir.
Anayasa m. 9898 bu denetim araçlarının kullanımında grupları yetkilendirmiştir.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Hukuki Statüsü ve Sınırları

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının bazı konularda (Başkanlık seçimi gibi) tarafsızlığı korumak adına aday gösterme yasağı olduğunu unutmayın.
2
Grup kurabilmek için gereken asgari milletvekili sayısı 2020'dir; bu sayı komisyonlarda temsil edilme oranlarını da belirler.
3
Siyasi parti grupları Meclis araştırması ve Genel görüşme açılmasını talep edebilirler ancak dokunulmazlık konusunda karar alamazlar.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının RTÜK ve HSK gibi kurumlara üye seçimi süreçlerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 775Soru →

19821982 Anayasası uyarınca; istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar etme veya devamsızlık nedenleriyle milletvekilliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulu tarafından karar verilmesi durumunda, bu kararın iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurma ve Mahkemenin bu istemi karara bağlama süreleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 77 gün - 1515 gün

Cevap

Milletvekilliğinin düşürülmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru süresi yedi gün, Mahkemenin karar verme süresi ise on beş gündür.
Doğru cevap olan ifade, 19821982 Anayasası'nın 8585. maddesinde yer alan açık hükme dayanmaktadır. Milletvekilliğinin TBMM Genel Kurulu kararıyla (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlıkta ısrar) düşürülmesi hallerinde, kararın Anayasa'ya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme on beş gün içinde karar verir.

Adım Adım Çözüm

1
Kararın Niteliğini Tespit Etme
İstifa, bağdaşmazlık veya devamsızlık nedeniyle düşme kararının TBMM Genel Kurulu tarafından bir parlamento kararı olarak alındığını saptar.
Yargı yolu sadece Genel Kurul kararıyla düşen üyelikler (ve dokunulmazlığın kaldırılması) için açıktır.
2
Başvuru Süresini Belirleme
Karar tarihinden itibaren yedi gün içinde ilgili milletvekilinin veya bir başka milletvekilinin başvurabileceğini hatırlar.
Anayasa'nın 8585. maddesi uyarınca hak düşürücü süredir.
3
Karar Verme Süresini Belirleme
Anayasa Mahkemesinin iptal istemini on beş gün içinde kesin karara bağlaması gerektiğini tespit eder.
Yasama çalışmalarının aksamaması için yargısal denetimin hızlı tamamlanması gerekir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesine Karşı Yargı Yolu

İpuçları

1
Bu itiraz süresi, yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı yapılan itiraz süresiyle aynıdır.
2
Başvuru süresi bir haftadır; Mahkemenin karar vermesi ise yaklaşık iki haftalık bir sürede tamamlanmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerinden hangilerinde Genel Kurul kararı gerektiğini, hangilerinin ise kendiliğinden gerçekleştiğini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 776Soru →

1982 Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) işlemlerinden biri olan parlamento kararları, kural olarak yargısal denetime tabi değildir. Ancak Anayasa, hukuk devleti ilkesi gereği üç özel parlamento kararı için Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yolunu açık tutmuştur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM tarafından alınan ve Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetimine tabi olmayan bir parlamento kararıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi

Cevap

Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi, TBMM'nin yargısal denetime tabi olmayan genel parlamento kararlarından biridir.
Parlamento kararları kural olarak yargı denetimine tabi değildir. Anayasa'da bu kuralın sadece üç istisnası vardır: TBMM İçtüzüğü, milletvekilliğinin düşmesi ve yasama dokunulmazlığının kaldırılması. Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi kararı bu üç istisnadan biri olmadığı için Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenemez.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerinin hukuki niteliğini ayırt etme.
Seçeneklerdeki işlemlerden dördü parlamento kararı iken, milletlerarası antlaşmalarla ilgili olan işlem bir kanundur.
Soru kökünde özellikle 'parlamento kararı' niteliğinde olan ve denetlenemeyen bir işlem istenmektedir.
2
Parlamento kararlarının yargısal denetim istisnalarını hatırlama.
Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilen sadece üç parlamento kararı vardır: İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi.
Genel kural parlamento kararlarının yargı denetimi dışında olmasıdır; bu üçü hariç hiçbir karar mahkemeye götürülemez.
3
Kalan seçenekler arasında denetlenemeyen kararı bulma.
Türk Silahlı Kuvvetlerinin (TSK) yurt dışına gönderilmesi kararı, yargı yolu kapalı olan genel parlamento kararlarındandır.
Bu karar Anayasa'da belirtilen üç istisnadan biri değildir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin sadece üç tane parlamento kararını denetleme yetkisi olduğunu hatırlayın.
2
Denetlenen kararlar Meclis'in kendi yapısı ve üyeleriyle ilgilidir (İçtüzük, dokunulmazlık, vekillik).
3
Milletlerarası antlaşmalarla ilgili Meclis işlemi bir kanun olduğu için, parlamento kararı aranan bir soruda doğru cevap olamaz.

Daha Fazla Pratik

Diğer parlamento kararları (Savaş ilanı, Meclis Başkanı seçimi, RTÜK üye seçimi vb.) ile kanunlar arasındaki farkları tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 777Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Meclis yapısı içerisinde herhangi bir ilin veya seçim çevresinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMMTBMM) temsilcisinin kalmadığı bir durumda, ara seçim süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır.

Cevap

Bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste üyesinin kalmaması durumunda, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır.
Anayasa uyarınca, bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste hiç temsilcisinin kalmaması hayati bir demokratik eksiklik kabul edildiği için, diğer ara seçimlerdeki zaman engellerine (30 ay ve 1 yıl) takılmaksızın, boşalmadan itibaren 90 günü takip eden ilk Pazar günü zorunlu olarak seçime gidilir.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçim türünü belirle.
Soru, 'bir ilin veya seçim çevresinin temsilcisiz kalması' özel durumunu sormaktadır.
Anayasa'da ara seçimler; genel kural, %5\%5 boşalma ve temsilcisiz il kalması olarak üç farklı senaryoda düzenlenmiştir.
2
Zaman kısıtlamalarını kontrol et.
Bu özel durumda 3030 ay ve son 11 yıl yasakları uygulanmaz.
Temsiliyetin tamamen ortadan kalkması, seçmen iradesinin Meclise yansımasını engelleyeceği için Anayasa bu durumu tüm süre kısıtlamalarından muaf tutmuştur.
3
Anayasal takvimi saptasın.
Boşalmayı takip eden 9090 günden sonraki ilk Pazar günü seçim yapılır.
19821982 Anayasası'nın 7878. maddesi bu takvimi kesin olarak belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Ara Seçim İstisnaları (Temsilcisiz İl Durumu)

İpuçları

1
Ara seçimlerde normalde genel seçimden sonraki 3030 ay ve önceki 11 yıl kısıtlamaları vardır.
2
Ancak bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste hiç temsilcisinin kalmaması, bu süre kısıtlamalarının dışındadır.
3
Bu özel durumda ara seçim için gereken süre 9090 günle ilişkili anayasal bir takvime bağlanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Boşalan üyeliklerin sayısının %5\%5'i bulması durumunda uygulanan ara seçim kurallarını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 778Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 yılında gerçekleştirilen anayasa değişiklikleri ile "yasama" ve "yürütme" organlarının görev alanlarında önemli düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemeler ışığında, aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) görev ve yetkileri arasında yer alan bir işlem değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve teşkilat yapılarını düzenlemek

Cevap

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve teşkilat yapılarını düzenlemek
Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri, yetkileri ve teşkilat yapıları, 19821982 Anayasası'nın 106106. maddesinin son fıkrası uyarınca artık kanunla değil, doğrudan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenmektedir. Bu durum, yürütme organının kendi teşkilatını oluşturma konusundaki asli yetkisini yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri incelenmelidir.
Anayasa'nın 106106. maddesi bakanlıklarla ilgili hükümleri içerir.
Yasama ve yürütme arasındaki yetki paylaşımını belirlemek için temel hukuk metnine bakılmalıdır.
2
20172017 anayasa değişikliğinin bakanlıklar üzerindeki etkisini değerlendirin.
Bakanlıkların kurulması ve teşkilat yapısının "Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi" (CBK) ile düzenleneceği tespit edilir.
Yeni hükümet sisteminde yürütmenin teşkilatlanma yetkisi doğrudan Cumhurbaşkanına verilmiştir.
3
Diğer seçeneklerin TBMM yetkisi olup olmadığını kontrol edin.
Bütçe (m. 161161), TSK sevki (m. 9292), HSK seçimi (m. 159159) ve antlaşmalar (m. 9090) TBMM yetkisindedir.
Hatalı seçeneği doğrulamak için diğer seçeneklerin anayasal dayanakları teyit edilmelidir.

Anahtar Kavram

Hükümet Sistemi Değişikliği ve Yürütmenin Düzenleme Yetkisi

İpuçları

1
20172017 anayasa değişikliklerinden sonra yürütme organının kendi yapısını düzenleme yetkisinin arttığını hatırlayın.
2
Bakanlıkların kuruluşu gibi idari teşkilat yapısına dair işlemlerin hangi hukuki metinle (Kanun mu yoksa Kararname mi) yapıldığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenlenen diğer konuları (üst kademe kamu yöneticilerinin atanması gibi) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 779Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMMTBMM) çeşitli nedenlerle boşalan üyeliklerin sayısı 3232’ye ulaşmıştır. Genel seçimlerin üzerinden henüz 1818 ay geçtiği ve bir sonraki genel seçime 33 yıldan fazla süre olduğu bilinmektedir.

19821982 Anayasası'na göre bu durumun hukuki sonucuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boşalan üyeliklerin sayısı üye tamsayısının yüzde beşine ulaştığı için, genel seçimlerin üzerinden 3030 ay geçmesi beklenmeksizin üç ay içinde ara seçime gidilmesine karar verilir.

Cevap

Boşalan üyeliklerin sayısı üye tamsayısının yüzde beşine ulaştığı için, genel seçimlerin üzerinden otuz ay geçmesi beklenmeksizin üç ay içinde ara seçime gidilmesine karar verilir.
Doğru seçenek, 19821982 Anayasası'nın 7878. maddesinde yer alan hükmü tam olarak yansıtmaktadır. TBMM'de boşalan üyeliklerin sayısı üye tamsayısının %5'ine (600600 vekil üzerinden 3030 vekil) ulaşırsa, genel seçimlerden itibaren 3030 ay geçmemiş olsa dahi, boşalmayı takip eden 33 ay içinde ara seçime gidilmesine karar verilmesi anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM üye tamsayısı üzerinden %5 barajını hesapla.
600×0,05=30600 \times 0,05 = 30 milletvekili.
Anayasa'da belirtilen kritik eşiği bulmak için.
2
Senaryodaki boş sandalye sayısını (3232) hesaplanan eşik değerle (3030) karşılaştır.
32>3032 > 30 olduğu için %5'lik sınır aşılmıştır.
İstisnai durumun oluşup oluşmadığını belirlemek için.
3
Anayasa'nın 78. maddesindeki ara seçim istisnasını uygula.
Genel seçimden sonraki 3030 ay geçmemiş olsa bile, 33 ay içinde ara seçime gidilmesi gerekir.
Anayasa, %5'lik boşalmayı genel kuralın (30 ay bekleme) üzerinde tutmuştur.

Anahtar Kavram

Ara Seçim ve %5 İstisnası

İpuçları

1
TBMM'de toplam 600600 milletvekili olduğunu ve ara seçim için %5'lik bir kritik sınır bulunduğunu hatırla.
2
Genel kurala göre seçimden sonraki ilk 3030 ay ara seçim yapılamaz ancak %5'lik boşalma bu kuralı devre dışı bırakır.
3
600600'ün %5'i 3030'dur. Soruda 3232 vekilin boşaldığı belirtildiğine göre, özel istisna kuralı devreye girmelidir.

Daha Fazla Pratik

Ara seçimin yapılamayacağı 'son bir yıl' kuralını ve bu kuralın tek istisnası olan 'bir ilin temsilcisiz kalması' durumunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 780Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) asli yetkilerinden biri olan kanun yapım sürecine ilişkin 19821982 Anayasası hükümleri göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis tarafından alınan parlamento kararlarının tamamı, Resmi Gazete'de yayımlanması için Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulur.

Cevap

Meclis tarafından alınan parlamento kararlarının tamamının onay için Cumhurbaşkanına sunulduğunu belirten ifade yanlıştır.
Parlamento kararları (TBMM İçtüzüğü, seçimlerin yenilenmesi, dokunulmazlığın kaldırılması, TBMM Başkanının seçilmesi vb.), Meclisin tek taraflı iradesiyle ortaya çıkan işlemlerdir. Bu işlemler kural olarak Cumhurbaşkanı onayına tabi değildir ve yargısal denetimleri de (İçtüzük ve milletvekilliğiyle ilgili kararlar hariç) yoktur. Kanunlar ise yasama ve yürütmenin iş birliği ile kesinleşen kolektif işlemlerdir ve mutlaka Cumhurbaşkanı onayına sunulurlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun teklif yetkisini belirle
Milletvekilleri teklif eder.
Yürütmenin (Cumhurbaşkanının) bütçe dışında kanun teklif yetkisi yoktur.
2
Görüşme aşamalarını incele
Komisyon -> Genel Kurul.
Teknik inceleme komisyonlarda, siyasi irade Genel Kurulda tecelli eder.
3
Cumhurbaşkanlığı aşamasını değerlendir
1515 günlük inceleme süresi ve bütçe istisnası.
Cumhurbaşkanı kanunları uygun bulmazsa geri gönderebilir (bütçe hariç).
4
İşlem türlerini karşılaştır
Kanun vs Parlamento Kararı.
Kanunlar Cumhurbaşkanı onayına tabidir ancak parlamento kararları Meclisin kendi iç işlemi niteliğindedir ve bu onaya ihtiyaç duymaz.

Anahtar Kavram

Yasama İşlemlerinin Hukuki Niteliği ve Onay Süreci

İpuçları

1
Yasama organının yaptığı tüm işlemlerin 'kanun' olup olmadığını düşünün.
2
Meclisin kendi iç düzeni veya milletvekilliğiyle ilgili aldığı kararların (parlamento kararları) Cumhurbaşkanı ile bir ilişkisi var mıdır?
3
Parlamento kararları Mecliste kesinleşir ve Cumhurbaşkanının onayına/vetosuna tabi değildir.

Daha Fazla Pratik

Kanunlar ile parlamento kararları arasındaki yargısal denetim farklarını (Anayasa Mahkemesi denetimi) incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 39 / 41Sonraki
Yasama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 39 | Examkin