Soru

Zorluk: OrtaPoliçenin Düzenlenmesi, Zorunlu ve İhtiyari Kayıtlar

İhracatçı (A) A.Ş., ticari ilişkisi kapsamında ithalatçı (B) Limited Şirketi üzerine bir poliçe keşide ederek alacaklısına teslim etmiştir. Poliçenin incelenmesinde senedin üzerinde birtakım ihtiyari kayıtların yer aldığı ve bazı şekil unsurlarında tartışmalı durumlar bulunduğu görülmüştür.

Kıymetli evrak hukukunda poliçeye eklenecek bazı kayıtların yasaya aykırı olması sadece o kaydın "yazılmamış sayılması" yaptırımına tabi tutulurken, senedin kurucu unsurlarında yer alan eksiklikler senedin poliçe vasfını tamamen ortadan kaldırır.

Türk Ticaret Kanunu hükümleri dikkate alındığında, bu poliçedeki kayıtlar ve eksikliklerin senedin geçerliliğine olan etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. Poliçe metninde "Senet bedelinin ödenmesi, malların gümrükten sorunsuz geçmesi şartına tabidir" şeklinde bir kayıt varsa; sadece bu şart yazılmamış sayılır, senet poliçe olarak geçerliliğini korur.Cevap
  2. B
    Poliçede vade "düzenlenme gününden dört ay sonra" olarak belirlenmiş ve senede "yıllık %12\%12 faiz işletilecektir" kaydı eklenmişse; bu faiz kaydı yazılmamış sayılır, senet geçerliliğini korur.
  3. C
    Düzenleyen (A) A.Ş., senede "poliçenin ödenmemesi halinden sorumlu olmadığına" dair bir kayıt koymuşsa; bu kayıt yazılmamış sayılır ve düzenleyenin ödememe halindeki sorumluluğu devam eder.
  4. D
    Poliçenin üzerinde düzenlenme yeri açıkça gösterilmediği gibi, düzenleyen (A) A.Ş.'nin unvanının yanında da herhangi bir idari birim belirtilmemişse, senet poliçe niteliği kazanmaz.
  5. E
    Düzenleyen (A) A.Ş.'nin senede "poliçenin muhatap tarafından kabul edilmemesi halinden sorumlu tutulamayacağına" dair koyduğu kayıt geçerli bir ihtiyarî kayıttır.

Cevap

Bedelin ödenmesinin gümrükten geçme şartına bağlanması durumunda sadece şartın yazılmamış sayılacağını ve poliçenin geçerliliğini koruyacağını ifade eden seçenektir.
Türk Ticaret Kanunu m.671 uyarınca poliçenin temel unsurlarından biri 'kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödeme havalesi' içermesidir. Poliçe bedelinin ödenmesinin herhangi bir şarta bağlanması (örneğin malların gümrükten geçmesi), senedin kambiyo senedi (poliçe) niteliğini tamamen ortadan kaldırır. Kanunda bu durum için 'sadece şarta ilişkin kayıt yazılmamış sayılır' şeklinde bir yaptırım yoktur; senedin bütünü poliçe vasfını kaybeder. Bu nedenle ödemenin şarta bağlanmasına rağmen poliçenin geçerliliğini koruyacağını belirten ifade açıkça yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Poliçenin zorunlu şekil şartları ve özellikleri incelenir.
TTK m.671 gereği poliçenin 'kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödeme havalesi' içermesi zorunludur.
Ödemenin herhangi bir şarta bağlanıp bağlanmadığının tespiti poliçenin geçerliliğini doğrudan etkiler.
2
Seçeneklerdeki ihtiyarî kayıtlar ve eksiklikler kategorize edilir.
Faiz kaydı (belirli vadede) ve ödememe sorumsuzluğu kaydı sadece kendileri geçersiz (yazılmamış) olan kayıtlardır. Kabul edilmeme sorumsuzluğu ise geçerli bir kayıttır.
Yazılmamış sayılan kayıtlar senedin poliçe vasfına zarar vermezken, kurucu unsurlardaki (şartsız havale gibi) eksiklikler senedi batıl kılar.
3
Şarta bağlı ödeme talimatının sonucu tespit edilir.
Ödemenin 'gümrükten sorunsuz geçme' şartına bağlanması, senedin kurucu unsuru olan kayıtsız şartsız havale kuralını ihlal ettiğinden senedin bütünüyle poliçe vasfını yitirmesine (batıl olmasına) yol açar.
Kurucu unsur ihlalinde 'sadece ilgili kayıt yazılmamış sayılır' kuralı uygulanamaz.

Anahtar Kavram

Poliçede Zorunlu Unsurlar ve İhtiyari Kayıtların Geçerliliği
Bu soruyu puanla