Examkin

Soru

Zorluk: ZorSosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler (Pozitif Statü Hakları)

Bir bölgedeki tarımsal üretimi artırmak ve yeterli arazisi bulunmayan çiftçileri desteklemek amacıyla yetkili idare tarafından bir tarım arazisi edindirme projesi başlatılmıştır. Ancak projeye başvuran bir çiftçinin talebi, o mali yıl için ayrılan bütçe ödeneklerinin yetersizliği gerekçe gösterilerek reddedilmiştir. Çiftçinin, anayasal güvence altındaki bir hakkının ihlal edildiği iddiasıyla açtığı davada idare mahkemesi; talep edilen hakkın niteliği gereği "isteme hakları" kategorisinde yer aldığını ve devletin bu alandaki görevlerini ancak "mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde" yerine getirebileceğini belirterek davanın reddine karar vermiştir.

Buna göre, mahkeme kararında devletin bütçe imkânlarıyla sınırlandırıldığı belirtilen ve uyuşmazlığa konu olan anayasal hak aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Mülkiyet hakkı
  2. Toprak mülkiyetiCevap
  3. C
    Yerleşme hürriyeti
  4. D
    Kamu hizmetine girme hakkı
  5. E
    Dilekçe hakkı

Cevap

Toprak mülkiyeti
Anayasa'nın Sosyal ve Ekonomik Haklar (isteme hakları) bölümünde yer alan 'Toprak Mülkiyeti' (Madde 44), devlete topraksız veya yeter toprağı bulunmayan çiftçiye toprak sağlama görevi yükler. Ancak Anayasa'nın 65. maddesi uyarınca devlet bu gibi sosyal ve ekonomik görevlerini 'mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde' yerine getirir. Olaydaki arazi talebi ve mahkemenin bütçe kısıtı gerekçesi, doğrudan pozitif statüde yer alan bu hakkın doğasıyla ilgilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki hukuki talebin mahiyetini belirleme.
Çiftçinin devletten tarım arazisi talep ettiği tespit edilmiştir.
Uyuşmazlığın hangi anayasal hakla ilgili olduğunu saptamak için talebin içeriği anlaşılmalıdır.
2
Mahkeme kararındaki anayasal kriterleri analiz etme.
Hakkın "isteme hakları" (pozitif statü) içinde yer aldığı ve Anayasa'nın 65. maddesindeki "mali kaynakların yeterliliği" sınırına tabi olduğu görülmüştür.
Anayasal hakların sınıflandırmasında devletin edim yükümlülüklerinin sınırları belirlenmelidir.
3
Seçeneklerdeki hakları sınıflandırma ve olayla eşleştirme.
İsmi birbirine çok benzeyen "Mülkiyet hakkı"nın negatif statü, "Toprak mülkiyeti"nin ise pozitif statü (isteme) hakkı olduğu; devletten arazi verilmesi talebinin yalnızca Toprak Mülkiyeti hakkı kapsamına girdiği sonucuna varılır.
Çeldirici nitelikteki negatif haklar ile devletin aktif müdahalesini gerektiren pozitif haklar birbirinden kesin çizgilerle ayrılmalıdır.

Anahtar Kavram

Sosyal ve Ekonomik Hakların Sınırlanması ve Pozitif-Negatif Statü Ayrımı
Bu soruyu puanla

Konular

Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler (Pozitif Statü Hakları)

Bu konudan daha fazla soru