Soru

Zorluk: OrtaPoliçede Ciro ve Devir İşlemleri

Geçerli bir poliçeyi elinde bulunduran lehtar Ahmet, senedi tam ciro ile Banu'ya devretmiştir. Banu, poliçeyi Cem'e ciro ederken senet üzerine 'tekrar ciro edilemez' ibaresini yazmış ve altını imzalamıştır. Cem ise bu kayda rağmen senedi ciro ve teslim yoluyla Deniz'e devretmiştir. Senedin vadesinde muhatap tarafından ödenmemesi üzerine meşru hamil Deniz, kanuni süreler içinde ödememe protestosu çekmiştir.

Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre, poliçedeki bu kayıt ve devir işlemleri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Banu, poliçeye koyduğu yasaklayıcı kayıt nedeniyle, senedi Cem'den sonra devralan hamil Deniz'e karşı garanti sorumluluğu taşımaz.Cevap
  2. B
    Banu'nun koyduğu ciro yasağı kaydı, poliçenin kanunen emre yazılı olma vasfını ortadan kaldırarak onu nama yazılı bir senede dönüştürür.
  3. C
    Banu tarafından konulan ciro yasağı kaydı kanunen yazılmamış sayılır; bu sebeple Deniz, senedin ödenmemesinden dolayı Banu'ya da başvurabilir.
  4. D
    Poliçenin Cem tarafından Deniz'e devredilmesi yasaklanmış olduğundan, bu işlem ancak alacağın temliki hükümlerine tabi olur.
  5. E
    Ciro yasağı kaydının senede derç edilmesi, senedin zorunlu şekil şartlarını bozduğu için poliçeyi bütünüyle hükümsüz hâle getirir.

Cevap

Banu, poliçeye koyduğu yasaklayıcı kayıt nedeniyle, senedi Cem'den sonra devralan hamil Deniz'e karşı garanti sorumluluğu taşımaz.
Türk Ticaret Kanunu uyarınca bir ciranta, poliçenin yeniden ciro edilmesini yasaklayabilir. Bu durumda ciranta, senedi doğrudan ciro ettiği kişiye karşı sorumluluğunu korurken, senedi daha sonra devralan hamillere karşı poliçenin ödenmemesinden kaynaklanan garanti sorumluluğundan kurtulur. Olayda Banu bu hakkını kullanmış olup, Cem'den sonraki hamil olan Deniz'e karşı başvuru borçlusu sıfatını taşımaz.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki ciro türünün ve eklenen kaydın niteliğini belirle.
Banu'nun işlemi bir cirantanın ciro yasağı (men kaydı) koymasıdır.
Sorumluluğun sınırlarının tespit edilmesi için kaydın kim tarafından konulduğu önemlidir.
2
Düzenleyen ile cirantanın yasaklayıcı kayıtlarının sonuçlarını karşılaştır.
Düzenleyen 'emre değildir' yazarsa senet nama yazılı olur ve temlik ile devredilir. Ciranta 'ciro edilemez' yazarsa senet ciro edilebilir kalır ancak o cirantanın sorumluluğu sınırlanır.
Kanun, senedi yaratan ile senedi devreden kişilerin yetkilerini farklı düzenlemiştir.
3
Banu'nun ciro yasağının kime karşı etkili olduğunu tespit et.
Banu, kendi ciro ettiği Cem'e karşı sorumlu olmaya devam eder, ancak senedi Cem'den devralan Deniz'e ve sonrakilere karşı garanti sorumluluğu taşımaz.
TTK madde 685/2 gereğince ciranta, poliçenin yeniden ciro edilmesini menedebilir; bu hâlde, poliçeyi sonradan ciro ettiklerine karşı sorumlu olmaz.

Anahtar Kavram

Cirantanın Ciro Yasağı Koyması ve Başvuru Sorumluluğunun Sınırlandırılması
Bu soruyu puanla