1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), Millî Mücadele döneminin olağanüstü şartlarında hazırlanmış, kısa ve öz bir metindir. Bu anayasanın hukuksal karakteri, kabul edildiği dönemdeki diğer anayasal düzenlemelerle ilişkisi ve 1923 değişiklikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- 1921 Anayasası, değiştirilmesi için kanunlardan farklı veya daha zor bir usul öngörmediği için Türk anayasa tarihindeki tek 'yumuşak' anayasadır ve 1876 Kanun-i Esasi'yi açıkça ve tamamen yürürlükten kaldırmamıştır.Cevap
- BAnayasa metni, kişi hak ve hürriyetlerine ilişkin geniş bir liste içererek, yürütmenin meclis karşısındaki gücünü bireysel özgürlükler lehine dengelemeyi amaçlamıştır.
- C1923 yılında yapılan değişiklikle anayasaya eklenen 'Türkiye Devletinin hükümet şekli, Cumhuriyettir' maddesi, aynı zamanda Türk hukukunda değiştirilemez nitelikteki ilk anayasa hükmü olmuştur.
- DKuvvetler birliği ve Meclis Hükümeti sisteminin bir gereği olarak, devlet başkanlığı ve hükümet başkanlığı makamları TBMM Başkanlığından tamamen ayrı, bağımsız birer organ olarak yapılandırılmıştır.
- E1921 Anayasası, 'asli kurucu iktidar' tarafından yapıldığı için 1876 Kanun-i Esasi'yi tüm hükümleriyle birlikte derhal ilga ederek yeni devletin tek hukuk kaynağı haline gelmiştir.
Cevap
1921 Anayasası, değiştirilme usulü bakımından kanunlarla aynı prosedüre tabi olduğu için yumuşak bir anayasadır ve 1876 Kanun-i Esasi'yi tamamen yürürlükten kaldırmayarak ikili bir anayasal rejim oluşturmuştur.
1921 Anayasası, Türk hukuk tarihindeki tek yumuşak anayasadır çünkü anayasa değişikliği için kanun yapma usulünden farklı bir yöntem (nitelikli çoğunluk vb.) belirlememiştir. Ayrıca, yeni bir devlet kurulurken eski anayasa (1876) tamamen yürürlükten kaldırılmamış, 1921 metninin eksik kaldığı noktalarda 1876 hükümleri uygulanmaya devam etmiştir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İkili Anayasal Dönem ve Yumuşak Anayasa Kavramı