Türk Anayasa Tarihi

$1982$ Anayasası'nın hazırlık süreci, $2485$ sayılı Kurucu Meclis Hakkında Kanun hükümleri ve bu sürecin sonunda yürürlüğe giren "Geçici Maddeler" birlikte değerlendirildiğinde; hazırlık ve kabul aşamalarının hukuki özelliklerine ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

1924 Anayasası'nın kabul edildiği siyasi konjonktür, anayasa metninin getirdiği temel düzenlemeler ve zaman içinde gerçekleştirilen anayasal değişiklikler göz önünde bulundurulduğunda; aşağıdakilerden hangisi bu anayasanın temel özelliklerinden biri değildir?

$1982$ Anayasası'nı hazırlamak üzere oluşturulan Kurucu Meclis'in sivil kanadını temsil eden ve üyeleri Milli Güvenlik Konseyi tarafından atanan organ aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde Padişah II. Mahmut ile taşra aristokrasisini temsil eden Âyanlar arasında 1808 yılında imza altına alınan Sened-i İttifak, iktidarın sınırlandırılması noktasında bir dönüm noktasıdır. Bu metnin, hukuk tekniği ve irade beyanı açısından 1839 Tanzimat Fermanı'ndan ayrılan temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

1924 Anayasası’nın kurmuş olduğu hükümet sistemi, anayasal sertlik düzeyi ve tarihsel süreçte geçirdiği temel değişiklikler birlikte değerlendirildiğinde, bu dönemdeki anayasal düzen ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlış bir değerlendirmedir?

1982 Anayasası'nın hazırlık sürecinde görev yapan Kurucu Meclis'in organları arasındaki yetki paylaşımı ve Anayasa'nın geçiş dönemi (Geçici Maddeler) hükümleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

1924 Anayasası, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş felsefesini hukuki bir metne dönüştürerek uzun yıllar yürürlükte kalmış ve kendinden önceki anayasal belgelerden ayrılan özgün bir mimariyle tasarlanmıştır.

Buna göre, 1924 Anayasası'nın benimsediği temel ilke ve sistemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa hukukunda, iktidarı sınırlandıran belgelerin ortaya çıkış biçimleri "misak (sözleşme/pakt)", "ferman (şart)" veya "demokratik anayasa" gibi farklı hukuki vasıflar taşır. Hükümdarın yetkilerini tek taraflı bir lütufla sınırlandırması ile farklı güç odaklarıyla uzlaşarak sınırlandırması arasında temel bir dogmatik ayrım bulunur.

Bu teorik çerçeve ve Osmanlı-Türk anayasacılık tarihi dikkate alındığında, iktidarın sınırlandırılması sürecindeki metinlere ilişkin aşağıdaki tespitlerden hangisi doğrudur?

Türkiye'nin anayasal gelişim sürecinde asli kurucu iktidarların niteliği ve yetkileri dönemsel farklılıklar göstermektedir. 12 Eylül 1980 müdahalesi sonrasında oluşturulan Kurucu Meclis'in yapısı ve 1982 Anayasası'nın ilk halinde yer alan geçiş dönemi (Geçici Maddeler) hükümleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1856 yılında ilan edilen Islahat Fermanı, Tanzimat Fermanı'nın (1839) genel nitelikli eşitlik ilkelerini somutlaştırmış ve özellikle Osmanlı İmparatorluğu'ndaki gayrimüslim tebaanın idari, mali ve hukuki statüsünde köklü değişiklikler öngörmüştür.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Islahat Fermanı ile getirilen yeniliklerden biridir?

1876 Kanun-i Esasi'nin 1909 yılı değişiklikleri, Osmanlı Devleti'nde mutlak monarşiden parlamenter sisteme geçişin en somut adımı olarak kabul edilir. Bu değişikliklerle Padişah'ın Meclis-i Mebusan'ı feshetme yetkisi, 1876 ilk metnindeki 'mutlak' karakterini kaybederek belirli usul şartlarına bağlanmıştır.

Buna göre, 1909 düzenlemeleri uyarınca Padişah'ın Meclis-i Mebusan'ı feshedebilmesi için aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi anayasal bir zorunluluktur?

XIX. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nda gerçekleştirilen hukuki reformlar, iç dinamiklerin yanı sıra uluslararası diplomasinin de bir sonucudur. Nitekim Kırım Savaşı'nın ardından toplanan barış konferansı devam ederken, Avrupalı devletlerin azınlık hakları kisvesi altında imparatorluğun iç işlerine müdahale etmesini diplomatik yollarla engellemek amacıyla yeni bir siyasi belge ilan edilmiştir. Söz konusu irade-i seniyyenin içeriği, 1856 tarihli uluslararası antlaşma metninde zikredilerek teyit edilmiş; ancak antlaşmada, bu atıf nedeniyle yabancı devletlere Osmanlı'nın egemenlik haklarına karışma yetkisi verilmeyeceği bilhassa vurgulanmıştır.

Buna göre, diplomatik ve siyasi arka planı verilen ferman ile Osmanlı hukuk sistemine dâhil edilen yenilik aşağıdakilerden hangisidir?

$1921$ Anayasası ($Teşkilat-ı$ $Esasiye$ $Kanunu$), Millî Mücadele'nin olağanüstü şartları altında hazırlanan, devletin temel teşkilatlanmasını konu alan kısa bir metindir. Bu anayasanın kabul edildiği dönemdeki hukuki ve siyasi özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1876 Kanun-i Esasi'nin 1909 yılı değişiklikleri ile Padişah'ın dış politika ve diplomasi üzerindeki mutlak yetkileri sınırlandırılarak, parlamenter denetim mekanizmaları güçlendirilmiştir. Bu doğrultuda, 1909 değişikliklerine göre aşağıdaki antlaşma türlerinden hangisinin yürürlüğe girmesi için Meclis-i Mebusan ve Meclis-i Âyân’ın onayı (tasdiki) zorunlu kılınmıştır?

1808 tarihli Sened-i İttifak, Padişah II. Mahmut ile Âyanlar arasında akdedilen ve Türk hukuk tarihinde iktidarın sınırlandırılmasına yönelik ilk önemli girişim olarak kabul edilen bir metindir. Bu belgenin hazırlanış süreci, tarafları ve hukuki sonuçları göz önüne alındığında, Sened-i İttifak ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$1856$ Paris Barış Antlaşması sürecinde Avrupalı devletlerin Osmanlı Devleti’nin iç işlerine müdahale etmesini önlemek amacıyla ilan edilen Islahat Fermanı, Tanzimat Fermanı’nın getirdiği genel hakları gayrimüslimler lehine genişletmiş ve kurumsallaştırmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Islahat Fermanı ile gayrimüslim tebaaya tanınan ve onları ilk kez yerel düzeyde 'idari karar alma süreçlerine' dahil eden düzenlemedir?

Osmanlı anayasacılık hareketleri içinde 'anayasal belge' niteliğiyle kabul edilen $1839$ tarihli Tanzimat Fermanı, padişahın mutlak yetkilerini herhangi bir dış baskı veya toplumsal sözleşme olmaksızın kendi iradesiyle sınırlaması bakımından 'tek taraflı' bir hukuki işlem niteliğindedir. Padişahın bu belgede yer alan 'vazedilecek kanunlara bizzat kendisinin de uyacağı' yönündeki beyanı, Türk anayasa tarihinde aşağıdaki temel kavramlardan hangisinin ilk kez açıkça benimsendiğini göstermektedir?

$1921$ Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nda $29$ Ekim $1923$ tarihinde gerçekleştirilen anayasa değişiklikleri ile "Meclis Hükümeti Sistemi"nden "Kabine Sistemi"ne geçişin hukuki altyapısı oluşturulmuştur.

Bu yeni düzenleme çerçevesinde, yürütme organının teşekkülüne (oluşumuna) dair getirilen temel usul aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde 1808 yılında Padişah II. Mahmut ile taşra aristokrasisini temsil eden Âyanlar arasında imzalanan Sened-i İttifak, Türk anayasacılık hareketlerinin başlangıcı kabul edilir. Bu belgenin hazırlanış yöntemi ve tarafları göz önüne alındığında, Sened-i İttifak'ın hukuki niteliğini belirleyen en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

1924 Anayasası, 'teşrii' (yasama) ve 'icrai' (yürütme) yetkilerinin TBMM'de toplandığı 'karma hükümet sistemi'ni benimsemiş ve 1921 Anayasası'nın aksine 'sert' bir anayasa olarak düzenlenmiştir. Bu anayasanın değiştirilme usulü ve anayasal sınırları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?