Soru

Zorluk: Çok zorMahalli İdareler: Büyükşehir Belediye İdaresi

52165216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu hükümleri uyarınca; büyükşehir belediye idaresinin ilçe belediyeleri üzerindeki denetim yetkisi, organlar arası kararların kesinleşme süreci ve idari vesayet ilişkisinin sınırları bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Büyükşehir belediye meclisi, ilçe belediyelerinden gelen bütçeleri yatırım programına uygunluk yönünden inceleyerek aynen veya değiştirerek kabul edebilir; ancak bu yetki hiyerarşik bir üstünlükten değil, kanunla tanınmış bir idari vesayet yetkisinden kaynaklanır.
  2. B
    Büyükşehir belediye başkanı, meclis kararlarını hukuka aykırı bulması halinde yedi gün içinde geri gönderebilir; meclis üye tam sayısının salt çoğunluğuyla kararında ısrar ederse karar kesinleşir ancak yürürlüğe girmesi için mülki idare amirine gönderilmesi zorunludur.
  3. İlçe belediyesi tarafından hazırlanan imar planlarının büyükşehir belediye meclisince değiştirilerek onaylanması işlemi bir üst ölçekli plana uygunluk denetimi olup; ilçe belediyesinin bu değişikliğe karşı idari yargıda iptal davası açma ehliyeti bulunmamaktadır.Cevap
  4. D
    Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri arasında hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilaf çıkması durumunda, büyükşehir belediye meclisi yönlendirici ve koordinatör kararlar almaya yetkilidir; bu yetki ilçe belediyesinin yetki alanını tamamen ortadan kaldırmaz.
  5. E
    Kesinleşen büyükşehir belediye meclisi kararlarının mülki idare amirine gönderilmesi, hukuka uygunluk denetiminin başlatılması için öngörülen bir usul olup; mülki idare amirinin bu kararlar üzerinde onama veya iptal etme yetkisi yoktur.

Cevap

İlçe belediyesi tarafından hazırlanan imar planlarının büyükşehir belediye meclisince değiştirilerek onaylanması işlemine karşı ilçe belediyesinin dava açma ehliyeti bulunmadığını belirten seçenek yanlıştır.
İdare hukukunun temel ilkelerine göre, her mahalli idare birimi (Büyükşehir, İlçe) ayrı birer kamu tüzel kişisidir. Büyükşehir belediye meclisinin ilçe belediyesi kararları üzerinde yaptığı denetim bir idari vesayet denetimidir. Vesayet makamının (Büyükşehir) asıl işlem sahibi idarenin (İlçe) kararlarını 'değiştirerek onaylaması' durumunda, ilçe belediyesinin kendi yetki alanına hukuka aykırı bir müdahale yapıldığı gerekçesiyle idari yargıda iptal davası açma hakkı ve ehliyeti her zaman mevcuttur. Bu hak, mahalli idarelerin anayasal özerkliğinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Büyükşehir ve ilçe belediyeleri arasındaki hukuki ilişkinin niteliğini belirle.
Bu iki idare de ayrı kamu tüzel kişisidir. Aralarındaki ilişki 'hiyerarşi' değil, 'idari vesayet'tir.
Farklı kamu tüzel kişileri arasındaki denetim anayasal olarak idari vesayettir.
2
Büyükşehir belediye meclisinin ilçe meclis kararları üzerindeki 'değiştirerek onaylama' yetkisini analiz et.
Bu yetki, idari vesayetin 'onama' ve 'değiştirme' yetkilerini kapsayan özel bir görünümüdür.
52165216 sayılı Kanun Madde 1414 bu yetkiyi açıkça düzenler.
3
Dava ehliyeti (locus standi) kurallarını idareler arası uyuşmazlıklara uygula.
Bir kamu tüzel kişisinin işlemi, başka bir kamu tüzel kişisinin yetki alanına veya özerkliğine müdahale ediyorsa, müdahale edilen idare idari yargıya başvurabilir.
İdari yargıda menfaat ihlali ve yetki aşımı davalarında tüzel kişilerin birbirini dava etme ehliyeti esastır.
4
Sonuca ulaş.
İlçe belediyesinin, büyükşehirin yaptığı değişikliğe karşı iptal davası açamayacağı iddiası hukuken geçersizdir.
İlçe belediyesi özerk bir birim olarak kendi planının hukuka aykırı şekilde değiştirildiğini ileri sürerek yargı yoluna gidebilir.

Anahtar Kavram

İdareler Arası İdari Vesayet ve Yargısal Denetim

Daha Fazla Pratik

Büyükşehir belediyesi ve ilçe belediyesi arasındaki yetki çatışmalarında Danıştay'ın emsal kararlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla