Soru

Zorluk: Çok zorMahalli İdareler: Büyükşehir Belediye İdaresi

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu hükümleri uyarınca, büyükşehir belediye meclis kararlarının kesinleşmesi, yürürlüğe girmesi ve mülki idare amirinin (Vali) bu kararlar üzerindeki denetim yetkisinin hukuki mahiyeti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Büyükşehir belediye başkanı, meclis kararlarını yedi gün içinde geri göndermediği takdirde karar kesinleşir; ancak bu kesinleşme kararın yürürlüğe girmesi için yeterli değildir.
  2. B
    Kesinleşen meclis kararlarının, kesinleştiği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde mülki idare amirine gönderilmesi zorunludur ve gönderilmeyen kararlar yürürlüğe girmez.
  3. Mülki idare amiri, kendisine gönderilen meclis kararlarını 'hizmet yerinden yönetim' ilkesi çerçevesinde yerindelik denetimine tabi tutarak kamu yararına uygun bulmadığı kararları yedi gün içinde meclise iade edebilir.Cevap
  4. D
    Büyükşehir belediye meclisinin, ilçe belediyelerinden gelen imar planlarını nazım imar planına uygunluk açısından denetleyerek değiştirerek onaylama yetkisi, yerinden yönetim kuruluşları arasındaki bir idari vesayet yetkisidir.
  5. E
    Büyükşehir belediye başkanı, meclisin geri gönderilen bir karar üzerinde salt çoğunlukla ısrar etmesiyle kesinleşen kararlar aleyhine idari yargıda iptal davası açma hakkına sahiptir.

Cevap

Mülki idare amirinin kararları yerindelik denetimine tabi tutarak meclise iade edebileceğini belirten ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, üç temel hukuk hatası içermektedir: Birincisi, büyükşehir belediyeleri 'hizmet' değil 'mahalli' yerinden yönetim kuruluşudur. İkincisi, merkezi idarenin (Vali) mahalli idareler üzerindeki denetimi 'yerindelik' denetimini kapsamaz, sadece 'hukukilik' denetimi ile sınırlıdır. Üçüncüsü, mülki idare amirinin meclis kararlarını 'iade etme' veya 'veto etme' yetkisi bulunmamaktadır; Vali ancak hukuka aykırı gördüğü kararlar aleyhine idari yargıda iptal davası açabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis kararının kesinleşme sürecini incele
Başkanın iade etmemesi veya meclisin ısrarı ile karar kesinleşir (5216 S.K. m.14).
Kesinleşme, idari işlemin iç süreçlerinin tamamlanmasıdır.
2
Kararın yürürlüğe girme şartını belirle
Kesinleşen kararın 7 gün içinde mülki idare amirine gönderilmesi gerekir; aksi halde yürürlüğe girmez.
Mülki idare amirine bildirim, idari vesayet denetiminin başlayabilmesi için bir yürürlük (tekemmül) şartıdır.
3
İdari vesayet makamının (Vali) yetki sınırlarını analiz et
Vesayet makamı yerindelik (expediency) denetimi yapamaz, sadece hukukilik denetimi yapabilir ve veto/iade yetkisi yoktur.
Anayasa'nın 127. maddesi uyarınca merkezi idarenin mahalli idareler üzerindeki denetimi kanunla sınırlıdır ve özerkliği zedeleyecek şekilde yerindelik denetimi yapılamaz.
4
Yerinden yönetim türünü doğrula
Belediyeler coğrafi esaslı 'mahalli' yerinden yönetim kuruluşlarıdır, fonksiyonel 'hizmet' yerinden yönetim (Üniversite, TRT vb.) değildir.
Hizmet yerinden yönetim kuruluşları ile mahalli idarelerin tabi olduğu vesayet rejimleri farklılıklar içerebilir.

Anahtar Kavram

İdari Vesayet ve Mahalli İdarelerin Özerkliği
Bu soruyu puanla