Examkin

Soru

Zorluk: ZorAnayasa Mahkemesi: İptal Davası (Soyut Norm Denetimi)

1982 Anayasası'nda, kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün Anayasa'ya şekil veya esas bakımından aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası (soyut norm denetimi) açılmasına ilişkin usul, yetki ve süreler ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Buna göre, normların yargısal denetimi kapsamında açılacak iptal davalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Kanunların esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla, Resmî Gazete'de yayımlanmalarından itibaren otuz gün içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az onda biri tutarındaki milletvekilleri iptal davası açabilir.
  2. B
    Görülmekte olan bir davada mahkemenin uygulayacağı bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varması üzerine Anayasa Mahkemesine başvurması, altmış günlük hak düşürücü süreye tabi olan bir soyut norm denetimidir.
  3. C
    Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kabul edilen bir kanunun şekil bakımından iptali için Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren on gün içinde Anayasa Mahkemesinde dava açma hakkına sahiptir.
  4. Anayasa değişiklikleri ve kanunların şekil yönünden Anayasa'ya aykırılıkları iddiasıyla iptal davaları, Resmî Gazete'de yayımlanmalarından başlayarak on gün içinde yalnızca Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından açılabilir.Cevap
  5. E
    Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin iptali davası, Resmî Gazete'de yayımlanmalarından itibaren altmış gün içinde yalnızca Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az dörtte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından açılabilir.

Cevap

Doğru seçenek, Anayasa değişiklikleri ve kanunların şekil denetimine ilişkin dava açma süresinin 10 gün olduğunu ve bu yetkinin yalnızca Cumhurbaşkanı ile TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekillerine ait olduğunu belirten ifadedir.
1982 Anayasası'nın 148. ve 151. maddelerine göre, kanunların ve Anayasa değişikliklerinin şekil yönünden denetimi, Resmî Gazete'de yayımlanmalarından itibaren 10 günlük hak düşürücü süreye tabidir. Bu davayı açmaya yetkili olanlar ise istisnai olarak sınırlandırılmıştır; yalnızca Cumhurbaşkanı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri (1/5) oranındaki milletvekilleridir. En fazla üyeye sahip siyasi parti gruplarına bu konuda dava açma yetkisi tanınmamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki soyut norm denetimi (iptal davası) kavramını tanımlamak.
Soyut norm denetimi, belirli normların (Kanun, CBK, İçtüzük) yayımlanmasından sonra doğrudan Anayasa Mahkemesinde açılan iptal davasıdır.
Seçeneklerdeki somut norm denetimi (itiraz yolu) çeldiricisini elemek için öncelikle kavramsal çerçevenin netleştirilmesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki dava açma sürelerini ve yetkili kişi/kurulları 1982 Anayasası'ndaki usullerle karşılaştırmak.
Genel dava açma süresi 60 gün ve yetkililer Cumhurbaşkanı, 2 siyasi parti grubu ve 1/5 milletvekili iken; kanun ve Anayasa değişikliklerinin şekil denetiminde istisnai olarak sürenin 10 gün ve yetkililerin sadece Cumhurbaşkanı ile 1/5 milletvekili olduğu tespit edilir.
Şekil ve esas denetimi arasındaki yetki ve süre farkları, sorunun çözümündeki temel ayrım noktasıdır.
3
Seçeneklerdeki oransal ve sayısal ifadelerin (30 gün, 1/10, 1/4 vb.) doğruluğunu kontrol etmek.
Otuz gün, onda bir (1/10) veya dörtte bir (1/4) gibi yanıltıcı sayısal değerlerin yer aldığı, ayrıca siyasi parti gruplarına kanunların şekil denetimi için yetki tanıyan seçeneklerin yanlış olduğu saptanarak doğru sonuca ulaşılır.
Anayasa'da belirlenen hak düşürücü süreler ve kotalar kesindir; farklı oran veya süreler barındıran ifadeler hukuken yanlıştır.

Anahtar Kavram

İptal davasında (soyut norm denetimi) denetlenecek norma ve denetimin kapsamına (şekil/esas) göre dava açma süreleri ile yetkili kişi ve organlar.
Bu soruyu puanla

Konular

Anayasa Mahkemesi: İptal Davası (Soyut Norm Denetimi)

Bu konudan daha fazla soru