Fabrikada pres makinesi operatörü olarak çalışan (A), aralarında husumet bulunan mesai arkadaşı (B)’nin iş kazası geçirmesini sağlamak amacıyla, (B)’nin ertesi gün kullanacağı makinenin otomatik güvenlik sensörlerinin kablolarını gizlice keserek devre dışı bırakır. Ertesi gün makineyi her zamanki gibi çalıştıran (B), sensörlerin işlev görmemesi nedeniyle elini makineye kaptırarak ağır şekilde yaralanır.
Buna göre, (A)'nın ceza sorumluluğunun belirlenmesinde suçun maddi unsuru olan "fiil" bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- (A)’nın makinenin güvenlik sensörlerinin kablolarını kesmesi, yasaklayıcı norma aykırı olarak dış dünyada değişikliğe yol açan aktif bir icrai harekettir.Cevap
- B(A), (B)’nin yaralandığı kaza anında olay yerinde bulunup aktif bir müdahalede bulunmadığı için eylemi görünüşte ihmali hareket niteliğindedir.
- C(A)’nın kabloları kesmesi, (B) makineyi çalıştırana kadar doğrudan bir zarar doğurmadığından cezalandırılamayan bir hazırlık hareketidir.
- D(A)’nın eylemi, iş güvenliğini sağlama ve tehlikeyi önleme yükümlülüğünün ihlaline dayandığı için gerçek ihmali suç tipini oluşturur.
- ESuçun icra hareketleri fail tarafından doğrudan mağdurun bedeni üzerinde gerçekleştirilmek zorunda olduğundan, (B)'nin makineyi kendi iradesiyle çalıştırması (A)'nın eylemini hazırlık hareketi seviyesinde bırakır.
Cevap
Doğru seçenek, (A)'nın eyleminin dış dünyada aktif bir değişikliğe yol açan icrai hareket olduğunu belirten ifadedir.
Ceza hukukunda suçun maddi unsurunun temel taşı olan 'fiil', icrai (olumlu) ve ihmali (olumsuz) hareketler olarak ikiye ayrılır. İcrai hareket, ceza kanununun 'yapma' şeklindeki yasaklayıcı normunun, aktif bir bedeni hareketle ihlal edilmesidir. Olayda (A)'nın makinenin güvenlik sensörlerinin kablolarını kesmesi dış dünyada değişiklik yaratan, aktif ve doğrudan doğruya icra niteliğinde bir eylemdir. Bu fiille mağdurun yaralanmasına yönelik illiyet bağı kurulmuştur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İcrai Hareket ve İhmali Hareket Ayrımı