Soru

Zorluk: Ortaİyiniyet Kavramı ve Korunması (Subjektif İyiniyet)

Bir hakkın kazanılmasında iyiniyete hukuki bir sonuç bağlandığı durumlarda, Türk Medeni Kanunu (TMK) uyarınca geçerli olan asıl kural ve bu kuralın özen yükümlülüğü ile ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. İyiniyetin varlığı asıl olup aksini iddia eden taraf bunu ispatla yükümlüdür; ancak durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz.Cevap
  2. B
    İyiniyet, hakların dürüstçe kullanılmasına ilişkin objektif bir ödev olup, iyiniyetli olduğunu iddia eden kişi her durumda bunu ispat etmek zorundadır.
  3. C
    İyiniyet karinesi sadece taşınırların kazanılmasında korunur ve kişinin somut olaydaki özen derecesinden bağımsız olarak mutlak bir koruma sağlar.
  4. D
    Bir hakkın kazanılmasını engelleyen kusuru bilmeyen kişi, bu bilgisizliğinde ağır kusurlu olsa dahi iyiniyet karinesinden yararlanmaya devam eder.
  5. E
    İyiniyet karinesinin varlığı durumunda karşı tarafın bu karineyi çürütmesi mümkün değildir; çünkü bu kural kamu düzenine ilişkin kesin bir hükümdür.

Cevap

İyiniyetin varlığının asıl olduğunu (karine) ve özen yükümlülüğünün bu karinenin sınırını oluşturduğunu belirten ifade doğrudur.
Türk Medeni Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca, iyiniyetin varlığı kanuni bir karine olarak kabul edilir (3/1). Bu durum, iyiniyetli olmadığını iddia eden tarafın bu iddiasını ispatlaması gerektiği anlamına gelir. Ancak aynı maddenin 2. fıkrası, bu korumaya bir sınır getirerek, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kişinin iyiniyet iddiasında bulunamayacağını hükme bağlamıştır. Dolayısıyla doğru seçenek, hem karineyi hem de özen yükümlülüğü sınırını tam olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
TMK madde 3/1 hükmünün analizi
Kanunun iyiniyete hukuki bir sonuç bağladığı durumlarda, iyiniyetin varlığı asıldır. Bu, iyiniyet karinesidir.
Hukuk düzeni, kişilerin normal şartlarda iyiniyetli olduğunu varsayarak ispat yükünü kötüniyeti iddia edene yükler.
2
TMK madde 3/2 hükmünün analizi
Durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz.
İyiniyetin korunması için sadece 'bilmemek' yeterli değildir; bu bilmemenin 'mazur görülebilir' olması, yani gerekli özenin gösterilmesine rağmen bilinemiyor olması gerekir.
3
Karine ve ispat yükü dengesinin kurulması
İspat yükü karşı taraftadır ancak özen eksikliği ispat edilirse karine çöker.
Sübjektif iyiniyetin korunması hem dürüstlük (bilmeme) hem de özen (bilmesi gerekmeme) unsurlarını bir arada gerektirir.

Anahtar Kavram

Subjektif İyiniyet Karinesi ve Özen Yükümlülüğü Sınırı
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla