Examkin

Soru

Zorluk: ZorTacir Olmanın Hukuki Sonuçları

Tacir (A), yeni girdiği bir sektördeki tecrübesizliğinden yararlanan Tacir (B) ile piyasa değerinin çok üzerinde bir bedelle ticari işletmesi için hammadde alım sözleşmesi akdetmiştir. (A), daha sonra "basiretli bir iş adamı" gibi davranamadığını ancak (B)'nin kendisinin bu zayıflığını kullandığını ileri sürerek Türk Borçlar Kanunu'ndaki gabin (aşırı yararlanma) hükümlerine dayanarak sözleşmeyi iptal etmek istemektedir.

61026102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri ve tacir olmanın hukuki sonuçları dikkate alındığında, bu olayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Tacirler, her türlü ticari faaliyetlerinde basiretli davranmak zorunda olduklarından, gabin hükümlerine dayanırken "tecrübesizlik" veya "düşüncesizlik" unsurlarını ileri süremezler; ancak "zor durumda kalma" (müzayaka) halini ispat ederek sözleşmeyi iptal edebilirler.Cevap
  2. B
    Basiretli iş adamı gibi hareket etme yükümlülüğü sübjektif bir ölçüt olduğundan, mahkeme Tacir (A)'nın bu sektördeki gerçek tecrübe seviyesini araştırmalı ve buna göre gabin iddiasını kabul etmelidir.
  3. C
    Ticaret şirketleri (tüzel kişi tacirler) basiretli davranmakla yükümlüyken, gerçek kişi tacirlerin tecrübesizliklerine dayanarak gabin hükümlerinden yararlanmaları her durumda mümkündür.
  4. D
    Sözleşme konusu iş bir "ticari iş" niteliği taşıdığı için, taraflar tacir olsun ya da olmasın, Türk Borçlar Kanunu'ndaki gabin hükümleri bu uyuşmazlıkta uygulama alanı bulamaz.
  5. E
    Basiretli iş adamı ölçütü, tacirin sadece sözleşme kurulduktan sonraki ifa faaliyetlerini kapsadığından, sözleşmenin kurulması aşamasındaki gabin iddiaları üzerinde kısıtlayıcı bir etkiye sahip değildir.

Cevap

Tacirlerin basiretli davranma yükümlülüğü nedeniyle gabin iddiasında tecrübesizlik veya düşüncesizliğe dayanamayacaklarını, ancak zor durumda kalma (müzayaka) haline dayanabileceklerini belirten seçenek doğrudur.
Türk Ticaret Kanunu'nun 18/218/2. maddesi uyarınca tacir, ticari faaliyetlerinde 'basiretli bir iş adamı' gibi hareket etmekle yükümlüdür. Bu yükümlülük objektif bir özen ölçütü getirdiğinden, tacir kendi işleriyle ilgili olarak 'tecrübesiz' olduğunu veya 'düşüncesizce' hareket ettiğini ileri sürerek Türk Borçlar Kanunu m. 2828'deki gabin hükümlerinden yararlanamaz. Ancak 'zor durumda kalma' (müzayaka) hali, tacirin basiretiyle değil, içinde bulunduğu çaresiz durumla ilgili olduğundan, tacir bu unsura dayanarak sözleşmeyi iptal edebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Tarafların sıfatını ve uygulanacak temel kuralı belirleyin.
Taraflar tacirdir ve Türk Ticaret Kanunu m. 18/218/2 uyarınca basiretli iş adamı gibi hareket etme yükümlülüğü altındadırlar.
Tacir olmanın en temel hukuki sonuçlarından biri, ticari faaliyetlerde objektif özen gösterme borcudur.
2
Basiretli iş adamı ölçütünün niteliğini analiz edin.
Bu ölçüt objektiftir; tacirin kişisel durumuna bakılmaz, ideal bir tacirin göstermesi gereken özen esas alınır.
Tacirin "bilmiyordum" veya "tecrübesizdim" diyerek sorumluluktan kaçmasını engellemek amaçlanır.
3
Gabin (Aşırı Yararlanma) unsurları ile basiret yükümlülüğünü ilişkilendirin.
Basiretli bir tacir "tecrübesiz" veya "düşüncesiz" kabul edilemeyeceğinden, gabinin bu iki unsuruna dayanamaz. Ancak "zor durumda kalma" (müzayaka) basiretle değil, dışsal bir çaresizlikle ilgilidir.
Yargıtay ve doktrin, tacirin müzayaka halindeki irade sakatlığının basiretli davranma ödeviyle çatışmadığını kabul eder.

Anahtar Kavram

Basiretli İş Adamı Ölçütü ve Gabin İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Tacirlerin cezai şartın tenkisini isteyememesi kuralı ile gabin arasındaki ilişkiyi inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Tacir Olmanın Hukuki Sonuçları

Bu konudan daha fazla soru