Soru

Zorluk: OrtaHakkın Kötüye Kullanılması Yasağı

(A)(A), babasının vefatından sonra açılan vasiyetnamede bir şekil eksikliği olduğunu bilmesine rağmen, 99 yıl boyunca bu duruma sessiz kalmış ve kardeşi (B)(B)'nin vasiyetnameye konu olan taşınmaz üzerinde ciddi yatırımlar yaparak bir fabrika kurmasına hiçbir itirazda bulunmamıştır. Fabrika üretime başlayıp yüksek kâr getirmeye başladığı anda (A)(A), vasiyetnamenin şekil noksanlığı nedeniyle iptalini ve taşınmazın miras payları oranında paylaştırılmasını talep eden bir dava açmıştır. Bu olayda (A)(A)'nın dava açma hakkını kullanmasıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. (A)(A)'nın davranışı çelişkili davranma yasağını ihlal ettiğinden, bu talep hakkın kötüye kullanılması sayılır ve hukuk düzeni tarafından korunmaz.Cevap
  2. B
    Vasiyetnamedeki şekil noksanlığı kamu düzenine ilişkin bir konu olduğu için (A)(A)'nın davası dürüstlük kuralına uygun bir hak kullanımıdır.
  3. C
    (A)(A), subjektif iyiniyetli olduğunu yani şekil eksikliğini sonradan öğrendiğini ispatladığı sürece dürüstlük kuralına aykırılık söz konusu olmaz.
  4. D
    Kanunda öngörülen 1010 yıllık hak düşürücü süre geçmediği için açılan dava, her koşulda dürüstlük kuralına uygun kabul edilir.
  5. E
    Taşınmaz mülkiyetine ve miras paylarına ilişkin uyuşmazlıklarda dürüstlük kuralı değil, mülkiyetin mutlaklığı ilkesi esas alınır.

Cevap

Davacının uzun süre sessiz kalarak karşı tarafta haklı bir güven uyandırması ve ardından bu güvenle çelişecek şekilde hakkını ileri sürmesi hakkın kötüye kullanılması (çelişkili davranma yasağı) teşkil eder.
Hak sahibinin uzun süre sessiz kalarak karşı tarafta 'hakkını kullanmayacağı' yönünde haklı bir güven uyandırması ve daha sonra bu güvenle çelişen bir talepte bulunması 'kendi davranışıyla çelişme' (venire contra factum proprium) teşkil eder. Bu durum Türk Medeni Kanunu'nun 22. maddesinin 22. fıkrası uyarınca hakkın kötüye kullanılmasıdır ve hukuk düzeni tarafından korunmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki davranışlar arasındaki tutarlılığı analiz etme.
Davacının 99 yıl boyunca sessiz kalıp yatırım yapılmasını izlemesi, vasiyetnameye rıza gösterdiği yönünde bir güven oluşturmuştur.
Dürüstlük kuralı, kişilerin sergiledikleri tutarlı davranışlarla oluşturdukları güveni korur.
2
Hakkın kullanım amacını ve zamanlamasını değerlendirme.
Hakkın, karşı tarafın ciddi yatırımından sonra ve tam kâr aşamasında ileri sürülmesi dürüstlük kuralına aykırıdır.
Bir hakkın kullanımının sağlayacağı fayda ile karşı tarafa vereceği zarar arasında aşırı oransızlık olması hakkın kötüye kullanılmasına işaret eder.
3
TMK Madde 2/22/2 hükmünü olaya uygulama.
Hukuk düzeni, açıkça kötüye kullanılan hakları korumaz.
Hakkın kötüye kullanılması yasağı, kanuni bir hakkın dahi adaletsiz sonuçlar doğuracak şekilde kullanılmasını engeller.

Anahtar Kavram

Venire Contra Factum Proprium (Çelişkili Davranma Yasağı)
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla