Soru

Zorluk: OrtaAnayasa Mahkemesi: Kuruluşu ve Üyeleri

Hukuk fakültesi mezunu olan ve yirmi yıldır serbest avukatlık yapan 4646 yaşındaki Deniz Hanım, Anayasa Mahkemesi üyesi olarak görev almayı hedeflemektedir.

Mevcut anayasal düzenlemeler çerçevesinde, Deniz Hanım'ın Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilme usulü ve görev statüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

  1. Türkiye Büyük Millet Meclisi, baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği üç aday içinden Deniz Hanım'ı üye seçebilir; bu durumda Deniz Hanım on iki yıl için seçilir ve görev süresi bitiminde yeniden seçilemez.Cevap
  2. B
    On beş üyeli Mahkemeye Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan serbest avukatlar kontenjanından atanabilmesi için, Deniz Hanım'ın öncelikle Hakimler ve Savcılar Kurulunun bağlayıcı nitelikteki onayından geçmesi zorunludur.
  3. C
    Türkiye Büyük Millet Meclisindeki üye seçiminde, meclisteki siyasi parti gruplarının üye sayılarına oranla aday gösterme yetkisi bulunduğundan, Deniz Hanım'ın parti gruplarınca aday gösterilmesi gerekir.
  4. D
    Deniz Hanım seçildiği takdirde, yüksek mahkeme statüsüne sahip olan Sayıştay'ın Anayasa Mahkemesi üyeleri üzerinde gerçekleştireceği özel hukuki denetim usullerine tabi olur.
  5. E
    Deniz Hanım'ın üyeliğine ilişkin Türkiye Büyük Millet Meclisi kararına karşı, Cumhurbaşkanı veya meclisteki en büyük siyasi parti grubu tarafından altmış gün içinde iptal davası açılması mümkündür.

Cevap

Doğru cevap, Deniz Hanım'ın baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilebileceğini ve görev süresinin yeniden seçilme yasağıyla birlikte on iki yıl olduğunu belirten ifadedir.
Anayasa'nın 146. ve 147. maddeleri gereğince, Anayasa Mahkemesinin 15 üyesinden biri TBMM tarafından serbest avukatlar arasından seçilmektedir. Bu kontenjan için adaylar baro başkanları tarafından belirlenir ve TBMM gizli oylama ile üç aday arasından seçimi tamamlar. Seçilen tüm üyelerin görev süresi on iki yıldır ve bir kişi ikinci kez Mahkeme üyesi seçilemez. Deniz Hanım, 45 yaşını doldurmuş olması ve 20 yıllık avukatlık kıdemi bulunması sebebiyle anayasal şartları fazlasıyla sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Adayın anayasal yaş ve mesleki kıdem şartlarını karşılayıp karşılamadığını değerlendirmek.
Deniz Hanım 46 yaşında olup (asgari 45 yaş şartı sağlanmıştır) ve 20 yıllık serbest avukatlık kıdemine sahiptir (asgari 20 yıl şartı sağlanmıştır). Adaylığa ehildir.
Anayasa Mahkemesi üyeliğine atanabilmek için gerekli liyakat ve tecrübe kriterlerinin teyidi zorunludur.
2
Serbest avukat kontenjanı için seçim ve aday gösterme usullerini belirlemek.
TBMM'nin serbest avukatlar arasından seçeceği 1 üye için adaylar doğrudan baro başkanları tarafından gösterilir. Siyasi partilerin veya HSK'nın bu süreçte rolü yoktur.
Anayasal organların üye seçimindeki kurumsal yetki sınırlarını tespit etmek.
3
Görev süresi ve yeniden seçilme şartlarını uygulamak.
Tüm üyeler 12 yıl için seçilir ve hiçbir üye ikinci kez seçilemez. Sürecin sonunda Deniz Hanım'ın görev statüsü bu kurala tabi olacaktır.
Üyelerin bağımsızlığını teminat altına alan anayasal sürenin doğrulanması.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üyelerinin Seçim Usulü ve Görev Süresi
Bu soruyu puanla