Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKıymetli Evrakın Zayi Olması ve İptal Davası

Mali müşavir (H), bir müvekkilinden verdiği hizmet karşılığında teslim aldığı ve kendi adına ciro edilmiş emre yazılı bir bonoyu, adliye binası çıkışında çantasının kapkaç suretiyle çalınması neticesinde kaybetmiştir. Senet üzerindeki hakkını korumak ve tahsilat imkânını kaybetmemek isteyen (H), hukuki süreci başlatarak mahkemeye başvurma kararı almıştır.

Kıymetli evrakın zayi olması ve senedin iptali prosedürü dikkate alındığında, bu süreçle ilgili aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Senedi haksız olarak elinde bulunduran kişinin kimliğinin yargılama sırasında tespit edilmesi hâlinde, iptal davasına bu kişi davalı sıfatıyla eklenerek aynı mahkemede devam edilir.
  2. B
    İptal davası hasımsız bir nitelik taşıdığından ve genel hükümlere göre çekişmesiz yargı işi olduğundan, uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkeme kural olarak Sulh Hukuk Mahkemesidir.
  3. Mahkeme tarafından yargılama sürecinde verilecek ödeme yasağı kararı senedi doğrudan hükümsüz kılmaz, yalnızca muhatabın senedi ibraz eden kişiye ödeme yapmasını hukuken engeller.Cevap
  4. D
    Senedin mahkemece kesin olarak iptal edilmesiyle birlikte senette mündemiç olan alacak hakkı da tamamen sona erer ve (H)'nin başvurabileceği hukuki bir yol kalmaz.
  5. E
    Senedin iptali sürecinde mahkemece yapılacak ilanların süresi ve sayısı hakimin takdirinde olup, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde tek bir ilan yapılması iptal kararı için yeterlidir.

Cevap

Doğru ifade, mahkemece verilecek ödeme yasağı kararının senedi doğrudan hükümsüz kılmadığını, yalnızca ödemeyi engelleyici bir tedbir niteliğinde olduğunu belirten seçenektir.
Kıymetli evrakın iptali davasında mahkemeden talep edilen 'ödeme yasağı', geçici bir koruma (ihtiyati tedbir) niteliğindedir. Bu karar, muhatabın senedi ibraz eden üçüncü bir kişiye ödeme yapmasını hukuken yasaklar. Ancak senedin kıymetli evrak vasfını yitirmesi ve hükümsüz kalması ancak mahkemenin nihai olarak vereceği 'iptal kararı' ile mümkündür.

Adım Adım Çözüm

1
Kıymetli evrakın (bononun) zayi olması durumunda başvurulacak hukuki yolu belirle.
İradesi dışında senedi elinden çıkan (zayi eden) hak sahibi, Asliye Ticaret Mahkemesinde hasımsız olarak iptal davası açmalıdır.
Senedin iptali, hakkın senetsiz ileri sürülebilmesi veya yeni senet istenebilmesi için kanuni bir zorunluluktur.
2
Ödeme yasağı kararının niteliğini ve sonuçlarını değerlendir.
Mahkeme, senedi bulan veya haksız edinen kişinin tahsilat yapmasını önlemek için 'ödeme yasağı' kararı verir. Bu sadece bir ihtiyati tedbirdir.
Ödeme yasağı, senedin teşhis işlevini geçici olarak durdurur ancak senedi iptal etmez. İptal, yargılamanın sonucunda verilen nihai kararla olur.
3
Diğer seçeneklerdeki usul kurallarını (hasım, mahkeme, ilan, hakkın akıbeti) kanun hükümleriyle karşılaştır.
Davalı eklenemez (istirdat gerekir), mahkeme Asliye Ticaret'tir, hak sona ermez (senetten ayrılır) ve ilan 3 kez yapılmalıdır.
Türk Ticaret Kanunu'nun emredici usul kuralları, kıymetli evrak hukukunun şekliliğini korumak amacıyla sıkı şartlara bağlanmıştır.

Anahtar Kavram

İptal davasının usulü, görevli mahkeme, ödeme yasağının niteliği ve iptal kararının hukuki sonuçları.
Bu soruyu puanla

Konular

Kıymetli Evrakın Zayi Olması ve İptal Davası

Bu konudan daha fazla soru