Ceza muhakemesi sürecinde şüpheli veya sanığın malvarlığı değerlerine yönelik uygulanan koruma tedbirleri, temel hak ve özgürlüklere doğrudan müdahale niteliği taşıdığı için sıkı kanuni şartlara tabidir.
Yürürlükteki ceza muhakemesi mevzuatına göre, soruşturma ve kovuşturma evrelerinde başvurulabilen 'taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma' ile 'şirket yönetimi için kayyım tayini' tedbirleri hakkında aşağıda verilen kurallardan hangisi yanlıştır?
- Taşınmaz, hak ve alacaklara elkoyma tedbirinde kural olarak hâkim kararı aranmakla birlikte, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle de bu değerlere elkonulması mümkündür.Cevap
- BBankalarda veya diğer mali kurumlarda bulunan şüpheliye ait hesaplara elkonulabilmesi için, bu değerlerin suçtan elde edildiğine dair kanunda belirtilen yetkili ve görevli kamu kurumlarından rapor alınması zorunludur.
- CHem taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma hem de şirket yönetimi için kayyım tayini koruma tedbirlerine başvurulabilmesi için, isnat edilen fiilin kanunda ismen sayılan suçlardan (katalog suçlar) biri olması şarttır.
- DMaddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla şirket yönetimi için kayyım atanması hususunda, soruşturma evresinde sulh ceza hâkimi, kovuşturma evresinde ise ilgili mahkeme yetkilidir.
- EŞirket yönetimi için kayyım tayin edildiğinde, mahkeme kararında yönetim organının yetkilerinin tümüyle kayyıma mı devredildiği yoksa işlemlerin yalnızca kayyımın onayına mı bağlandığı açıkça gösterilmelidir.
Cevap
Yanlış olan ifade, taşınmaz, hak ve alacaklara elkoyma işleminde gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yetkili olduğunu iddia eden seçenektir. Bu tedbirde Cumhuriyet savcısının yetkisi kesinlikle yoktur, yalnızca hâkim karar verebilir.
Soruda yanlış olan ifade aranmaktadır. Genel elkoyma işlemlerinde (CMK 127) gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının veya kolluğun kararı yeterli olabilirken; taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma (CMK 128) tedbiri mülkiyet hakkına çok daha ağır bir müdahale oluşturduğundan kanun koyucu bu tedbiri istisnasız olarak hâkim kararına bağlamıştır (CMK 128/9). Gecikmesinde sakınca bulunsa dahi Cumhuriyet savcısının taşınmaz, hak ve alacaklara elkoyma yetkisi kesinlikle bulunmamaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoyma ile Kayyım Tayini Tedbirlerinde Yetki ve Şartlar