Soru

Zorluk: OrtaMemurların Özlük Hakları, İzinleri ve Sosyal Yardımları

İl Nüfus Müdürlüğünde görev yapan kadın memur (V), meslek hayatı boyunca şu süreçleri tecrübe etmiştir:

I. Çocuğu dünyaya geldiği için kanuni süt izni hakkını talep etmiştir.
II. Hakkında açılan bir idari soruşturma kapsamında, görevden uzaklaştırma ihtiyati tedbirine tabi tutulmuştur.
III. Eşinin vefatı sebebiyle kendisine mazeret (ölüm) izni verilmesini istemiştir.
IV. Çocuğu için aile yardımı ödeneğinden faydalanmak üzere kurumuna başvurmuştur.

Bu süreçlerde (V)'nin tabi olduğu özlük hakları, izinleri ve sosyal yardımları ile idarenin yetkilerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

  1. (V)'nin kullanacağı süt izninin gün içinde hangi saatler arasında ve kaç kez kullanılacağı hususunda idarenin bir takdir yetkisi bulunmayıp, bu konuda tamamen memurun tercihi esastır.Cevap
  2. B
    İdare, kurumdaki personel eksikliğini ve hizmetin sürekliliği ilkesini gerekçe göstererek, (V)'nin eşinin vefatı üzerine talep ettiği mazeret iznini takdir yetkisi kapsamında reddedebilir.
  3. C
    Görevden uzaklaştırma tedbiri süresince (V)'nin memuriyet statüsü askıya alındığından, bu dönemde kendisine aylık ödenmez ve aile yardımı ödeneği gibi sosyal haklardan faydalanamaz.
  4. D
    İdarenin, (V)'nin talebi üzerine ona aile yardımı ödeneği bağlamasına yönelik işlemi; objektif, genel ve soyut bir kural koyan düzenleyici idari işlem niteliğindedir.
  5. E
    (V)'nin kendisine eksik yatırıldığını iddia ettiği aile yardımının ödenmesi talebiyle tam yargı davası açabilmesi için, öncelikle zararı öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde idareye başvurması zorunludur.

Cevap

Süt izninin saatlerinin belirlenmesinde idarenin takdir yetkisi bulunmadığı ve memurun tercihinin esas olduğu seçenektir.
Doğru cevap, süt izninin kullanımında tüm inisiyatifin memurda olduğunu belirten ifadedir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 104. maddesinin (D) fıkrasında 'Kadın memura, çocuğunu emzirmesi için doğum sonrası analık izni süresinin bitim tarihinden itibaren ilk altı ayda günde üç saat, ikinci altı ayda günde birbuçuk saat süt izni verilir. Süt izninin hangi saatler arasında ve günde kaç kez kullanılacağı hususunda, kadın memurun tercihi esastır.' hükmü amirdir. İdarenin hizmetin sürekliliğini ileri sürerek bu saatleri tek taraflı belirleme yetkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki süt izni (I. durum) hakkını mevzuat çerçevesinde değerlendirin.
Süt izninin kullanım saatlerini ve bölünmesini belirleme yetkisi tamamen kadın memura aittir.
657 sayılı Kanun madde 104/D uyarınca emzirme hakkı kesin olarak güvence altına alınmış olup idareye bu konuda bir sınırlandırma veya takdir yetkisi tanınmamıştır.
2
Eşin vefatı sebebiyle talep edilen ölüm mazeret iznini (III. durum) idarenin yetkisi bağlamında inceleyin.
Ölüm izninde idarenin takdir yetkisi yoktur, bu bir bağlı yetkidir.
Kanun koyucu ölüm halinde 7 gün izin 'verilir' şeklinde emredici bir hüküm kurmuştur. İdare hizmet aksamasını bahane edemez.
3
Görevden uzaklaştırma tedbirinin (II. durum) mali ve sosyal haklara etkisini tespit edin.
Maaşın tümü kesilmez, 2/3 oranında ödenmeye devam eder ve memur sosyal yardımlardan (aile yardımı vb.) yararlanmayı sürdürür.
Görevden uzaklaştırma nihai bir ceza değil ihtiyati tedbirdir. Masumiyet karinesi gereği kişinin asgari yaşam hakkı ve memuriyet bağından doğan sosyal hakları korunur.
4
Aile yardımı başvurusunun hukuki niteliğini ve olası dava süreçlerini (IV. durum) sınıflandırın.
Aile yardımı bağlanması bireysel (sübjektif) bir işlemdir. Uyuşmazlıklar idari işlem kaynaklı olduğundan 1 yıllık eylem başvuru süresine tabi tutulmaz.
Mevcut yasal şartları sağlayan memura yönelik tesis edilen işlem genel-soyut nitelikte kural koyucu bir işlem değildir. Ayrıca maaş uyuşmazlıkları haksız fiil (eylem) niteliği taşımaz.

Anahtar Kavram

Memurların Özlük Hakları, İzin Rejimi ve İdari Yetki Sınırları
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla