Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorMilletvekili Seçilme Yeterliliği

19821982 Anayasası’nın milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkin hükümleri, 20172017 anayasa değişiklikleri ve ilgili yüksek yargı (YSK) içtihatları çerçevesinde değerlendirildiğinde; aşağıdakilerden hangisinin milletvekili adayı olabilmesi önünde anayasal bir engel bulunmamaktadır?

  1. A
    Kasten işlediği (yüz kızartıcı olmayan) bir suçtan dolayı toplam 11 yıl 22 ay hapis cezasına mahkûm edilen ancak cezası mahkemece ertelenen (tecil edilen) kişi
  2. B
    Askerlik çağına gelmiş olmasına rağmen henüz fiilen askerlik hizmetini yerine getirmemiş olan ve 'bakaya' durumunda bulunan kişi
  3. C
    Zimmet veya irtikâp gibi yüz kızartıcı bir suçtan hüküm giyen, ancak bilahare çıkan bir genel af kanunu ile cezası tüm sonuçlarıyla ortadan kalkan kişi
  4. Kasten işlediği (yüz kızartıcı veya terör suçları kapsamı dışında) bir suçtan dolayı toplam 11 yıl 66 ay hapis cezasına mahkûm olan, cezasını infaz ettikten sonra mahkemeden 'yasaklanmış hakların geri verilmesi' (memnu hakların iadesi) kararı alan kişiCevap
  5. E
    Okuryazar olan ancak ilkokul mezuniyetini belgeleyemeyen, kısıtlılığı bulunmayan 2525 yaşındaki Türk vatandaşı

Cevap

Kasten işlediği ve yüz kızartıcı/terör suçu niteliği taşımayan bir suçtan dolayı bir yıldan fazla hapis cezası alan kişi, mahkemeden 'yasaklanmış hakların geri verilmesi' (memnu hakların iadesi) kararı alarak milletvekili seçilme yeterliliğini kazanabilir.
Doğru seçenek, anayasal sistemimizdeki ince bir ayrıma dayanmaktadır. Kasten işlenen suçlarda bir yıllık hapis cezası sınırı seçilme engelidir; ancak bu suç yüz kızartıcı veya terör suçu değilse, kişi cezasını çektikten sonra mahkemeden alacağı 'yasaklanmış hakların geri verilmesi' kararı ile seçilme hakkını tekrar elde edebilir. Bu durum Yüksek Seçim Kurulu'nun yerleşik içtihatları ile sabittir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 7676. maddesindeki suç tiplerinin ve süre sınırlarının ayrıştırılması
Yüz kızartıcı suçlar (zimmet, hırsızlık vb.) ile terör suçlarında 'af' dahi engeli kaldırmazken, diğer kasten işlenen suçlarda bir yıllık süre sınırı mevcuttur.
Anayasa'nın seçilme yeterliliğine ilişkin katı ve esnek bariyerlerini belirlemek gerekir.
2
Yasaklanmış hakların geri verilmesi (memnu hakların iadesi) kurumunun etkisinin incelenmesi
YSK ve yargısal içtihatlar, süreye dayalı engellerin memnu hakların iadesi ile aşılabileceğini kabul etmektedir.
Süreye bağlı mahkumiyetlerde, ceza infaz edildikten sonra hak yoksunluklarının giderilmesi mümkündür.
3
20172017 değişikliği sonrası askerlik durumunun değerlendirilmesi
'Askerlik yapmış olmak' yerine 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' kriteri esas alınmıştır.
Bakaya durumu bir hukuki ilişki (olumsuz) başlattığı için adaylığa engel teşkil eder.
4
Eğitim ve erteleme (tecil) müesseselerinin etkisinin saptanması
Eğitimde ilkokul mezuniyeti şarttır; cezada ise erteleme (tecil) hükmün hukuki sonuçlarını (seçilme engeli gibi) ortadan kaldırmaz.
Anayasa metnindeki 'hüküm giymiş olmak' ifadesi infaz biçiminden bağımsızdır.

Anahtar Kavram

Milletvekili seçilme yeterliliğinde mahkumiyet süreleri ve memnu hakların iadesi istisnası

Alternatif Yöntem

Adayın durumunu değerlendirirken şu üçlü testi uygulayabilirsiniz: 1) Suç yüz kızartıcı mı? (Evetse her zaman engelli), 2) Suç kasten mi işlendi ve süre 1 yıldan fazla mı? (Evetse memnu hak iadesi yoksa engelli), 3) Askerlik durumu 'bakaya/firar' mı? (Evetse engelli).
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Milletvekili Seçilme Yeterliliği

Bu konudan daha fazla soru