Milletvekili Seçilme Yeterliliği

12 soru

$1982$ Anayasası’nın milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkin hükümleri, $2017$ anayasa değişiklikleri ve ilgili yüksek yargı (YSK) içtihatları çerçevesinde değerlendirildiğinde; aşağıdakilerden hangisinin milletvekili adayı olabilmesi önünde anayasal bir engel bulunmamaktadır?

Kasten işlediği (yüz kızartıcı olmayan) bir suçtan dolayı toplam

1

yıl

2

ay hapis cezasına mahkûm edilen ancak cezası mahkemece ertelenen (tecil edilen) kişi

Askerlik çağına gelmiş olmasına rağmen henüz fiilen askerlik hizmetini yerine getirmemiş olan ve 'bakaya' durumunda bulunan kişi

Zimmet veya irtikâp gibi yüz kızartıcı bir suçtan hüküm giyen, ancak bilahare çıkan bir genel af kanunu ile cezası tüm sonuçlarıyla ortadan kalkan kişi

Kasten işlediği (yüz kızartıcı veya terör suçları kapsamı dışında) bir suçtan dolayı toplam

1

yıl

6

ay hapis cezasına mahkûm olan, cezasını infaz ettikten sonra mahkemeden 'yasaklanmış hakların geri verilmesi' (memnu hakların iadesi) kararı alan kişi

Okuryazar olan ancak ilkokul mezuniyetini belgeleyemeyen, kısıtlılığı bulunmayan

25

yaşındaki Türk vatandaşı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kasten işlediği (yüz kızartıcı veya terör suçları kapsamı dışında) bir suçtan dolayı toplam $1$ yıl $6$ ay hapis cezasına mahkûm olan, cezasını infaz ettikten sonra mahkemeden 'yasaklanmış hakların geri verilmesi' (memnu hakların iadesi) kararı alan kişi

Cevap

Kasten işlediği ve yüz kızartıcı/terör suçu niteliği taşımayan bir suçtan dolayı bir yıldan fazla hapis cezası alan kişi, mahkemeden 'yasaklanmış hakların geri verilmesi' (memnu hakların iadesi) kararı alarak milletvekili seçilme yeterliliğini kazanabilir.

Doğru seçenek, anayasal sistemimizdeki ince bir ayrıma dayanmaktadır. Kasten işlenen suçlarda bir yıllık hapis cezası sınırı seçilme engelidir; ancak bu suç yüz kızartıcı veya terör suçu değilse, kişi cezasını çektikten sonra mahkemeden alacağı 'yasaklanmış hakların geri verilmesi' kararı ile seçilme hakkını tekrar elde edebilir. Bu durum Yüksek Seçim Kurulu'nun yerleşik içtihatları ile sabittir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın

76

. maddesindeki suç tiplerinin ve süre sınırlarının ayrıştırılması

Yüz kızartıcı suçlar (zimmet, hırsızlık vb.) ile terör suçlarında 'af' dahi engeli kaldırmazken, diğer kasten işlenen suçlarda bir yıllık süre sınırı mevcuttur.

Anayasa'nın seçilme yeterliliğine ilişkin katı ve esnek bariyerlerini belirlemek gerekir.

Yasaklanmış hakların geri verilmesi (memnu hakların iadesi) kurumunun etkisinin incelenmesi

YSK ve yargısal içtihatlar, süreye dayalı engellerin memnu hakların iadesi ile aşılabileceğini kabul etmektedir.

Süreye bağlı mahkumiyetlerde, ceza infaz edildikten sonra hak yoksunluklarının giderilmesi mümkündür.

2017

değişikliği sonrası askerlik durumunun değerlendirilmesi

'Askerlik yapmış olmak' yerine 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' kriteri esas alınmıştır.

Bakaya durumu bir hukuki ilişki (olumsuz) başlattığı için adaylığa engel teşkil eder.

Eğitim ve erteleme (tecil) müesseselerinin etkisinin saptanması

Eğitimde ilkokul mezuniyeti şarttır; cezada ise erteleme (tecil) hükmün hukuki sonuçlarını (seçilme engeli gibi) ortadan kaldırmaz.

Anayasa metnindeki 'hüküm giymiş olmak' ifadesi infaz biçiminden bağımsızdır.

Anahtar Kavram

Milletvekili seçilme yeterliliğinde mahkumiyet süreleri ve memnu hakların iadesi istisnası

Alternatif Yöntem

Adayın durumunu değerlendirirken şu üçlü testi uygulayabilirsiniz: 1) Suç yüz kızartıcı mı? (Evetse her zaman engelli), 2) Suç kasten mi işlendi ve süre 1 yıldan fazla mı? (Evetse memnu hak iadesi yoksa engelli), 3) Askerlik durumu 'bakaya/firar' mı? (Evetse engelli).

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 2Soru →

$1982$ Anayasası'nın milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkin hükümleri ve bu konudaki güncel yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; aşağıdaki aday adaylarından hangisinin milletvekili seçilmesinin önünde anayasal bir engel bulunmamaktadır?

Rüşvet suçundan

6

ay hapis cezası almış ve cezası genel afla sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış olan bir kişi

Kasten işlediği bir suçtan dolayı

14

ay hapis cezasına çarptırılan ancak mahkemece cezası ertelenen bir kişi

Taksirli bir suçtan dolayı

2

yıl hapis cezasına hüküm giymiş olan ve askerlik hizmeti henüz yerine getirilmemiş olsa da askerlik şubesince tecil edilmiş olan bir kişi

Okuma yazma bildiği ve kamu hizmetlerinden yasaklı olmadığı halde ilkokul diploması bulunmayan bir kişi

Hakimler ve Savcılar Kurulu üyeliğinden, milletvekili adaylığı için yapılan başvuruların incelenmesi sürecinde istifa eden bir kişi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli bir suçtan dolayı $2$ yıl hapis cezasına hüküm giymiş olan ve askerlik hizmeti henüz yerine getirilmemiş olsa da askerlik şubesince tecil edilmiş olan bir kişi

Cevap

Taksirli bir suçtan dolayı hapis cezası alan ve askerliği tecil edilmiş olan kişinin seçilme yeterliliği bulunmaktadır.

Milletvekili seçilme yeterliliği bakımından taksirli suçlar, ceza süresine bakılmaksızın engel teşkil etmez. Ayrıca

2017

anayasa değişikliği ile askerlik şartı 'askerlikle ilişiği bulunmamak' olarak düzenlendiğinden, askerlik çağına gelmemiş olmak, askerliğini yapmış olmak, muaf olmak veya askerliği tecil ettirmiş olmak bu şartın sağlandığı anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

Suçun niteliğini analiz etme

Taksirli suçlar, ceza süresi ne olursa olsun seçilme yeterliliğine engel teşkil etmez.

Anayasa'nın

76

. maddesi kasten işlenen suçlar için bir yıllık sınır getirirken taksirli suçları bu kapsam dışında bırakmıştır.

Askerlik durumunu kontrol etme

Askerlik tecili (erteleme), kişinin askerlikle ilişiğinin bulunmadığı anlamına gelir.

2017

değişikliği ile 'askerliğini yapmış olmak' şartı 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şeklinde esnetilmiştir.

Diğer adaylık şartlarını (eğitim, kısıtlılık vb.) değerlendirme

Adayın önünde hukuki bir engel olmadığı tespit edilir.

Mevcut veriler ışığında anayasal şartların tamamı karşılanmaktadır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği İstisnaları

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği statüsünün hangi durumlarda kendiliğinden sona erdiğini, hangi durumlarda Meclis kararı gerektiğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 3Soru →

$1982$ Anayasası'nın $76$ . maddesinde düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları ile ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; aşağıda durumları belirtilen kişilerden hangisinin milletvekili adayı olması önünde yasal bir engel bulunmamaktadır?

Bir kamu kurumunda 'işçi' statüsünde çalışan ve adaylık için görevinden istifa etmemiş olan vatandaş.

Taksirli suçlar hariç olmak üzere, kasten işlediği bir suçtan dolayı toplam

1

yıl

3

ay hapis cezasına mahkûm edilen ancak bu cezası mahkemece ertelenmiş olan vatandaş.

'Zimmet' suçundan mahkûm olan ancak aldığı hapis cezası

6

ay olduğu için bu cezası adli para cezasına çevrilen vatandaş.

Askerlik çağına gelmiş olmasına rağmen, askerlik şubesine süresinde gitmeyerek 'yoklama kaçağı' durumuna düşen vatandaş.

Bir devlet üniversitesinde 'öğretim elemanı' olarak görev yapan ancak Yüksek Seçim Kurulu'nun belirlediği takvim içerisinde istifasını sunmamış olan vatandaş.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir kamu kurumunda 'işçi' statüsünde çalışan ve adaylık için görevinden istifa etmemiş olan vatandaş.

Cevap

Kamu kurum ve kuruluşlarında 'işçi' statüsünde çalışan vatandaşın, görevinden istifa etmeden aday olması yasal bir engel teşkil etmemektedir.

Milletvekili seçilme yeterliliğini düzenleyen

1982

Anayasası'nın

76

. maddesinin

3

. fıkrası uyarınca; memur statüsündeki görevliler ve yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri istifa etmeden aday olamazlar. Bu hükmün mefhum-u muhalifinden (zıt anlamından) yola çıkılarak, kamu kurumlarında 'işçi' statüsünde çalışanların adaylık için görevlerinden çekilme zorunluluğu olmadığı anlaşılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Madde

76

kapsamındaki seçilme yeterliliği ve istifa zorunluluğu olan grupları analiz et.

Hakimler, savcılar, memurlar, askerler ve öğretim elemanlarının istifası zorunludur.

Anayasa hangi kamu görevlilerinin görevden çekilmesi gerektiğini sınırlı sayıda saymıştır.

Kamu işçilerinin bu kapsamda olup olmadığını kontrol et.

İşçi niteliği taşıyanların istifa zorunluluğu yoktur.

Anayasa metni 'işçi niteliği taşımayan kamu görevlileri' ifadesini kullanarak işçileri bu zorunluluğun dışında tutmuştur.

Adli sicil ve askerlik kriterlerini seçenekler üzerinden doğrula.

Kasten

1

yıl üzeri mahkûmiyet (ertelenmiş olsa da), yüz kızartıcı suç mahkûmiyeti (süreden bağımsız) ve yoklama kaçağı durumu kesin engeldir.

Seçilme yeterliliğinin adli sicil ve askerlik boyutu teknik süre ve durum kriterlerine bağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Adaylık İçin İstifa Zorunluluğu İstisnaları

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği statüsünün kaybedilmesinde Meclis kararı gereken ve gerekmeyen durumları inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 4Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "milletvekili seçilme yeterliliği" hükümleri ve ilgili mevzuat bir bütün olarak değerlendirildiğinde; aşağıdaki aday adaylarından hangisinin milletvekili seçilmesi mümkün değildir?

19 yaşında olan, en az ilkokul mezunu ve askerlik hizmetini henüz yapmamış olmasına rağmen yasal olarak askerliğini tecil ettirmiş olan bir Türk vatandaşı

Taksirli suçlardan dolayı toplam

2

yıl hapis cezasına hüküm giymiş ve cezası tamamen infaz edilmiş olan bir Türk vatandaşı

Kasten işlediği bir suçtan dolayı toplam

11

ay hapis cezasına mahkûm olan ve mahkûmiyet hükmü kesinleşmiş olan bir Türk vatandaşı

Zimmet suçundan dolayı mahkûm olan ancak daha sonra yürürlüğe giren bir genel af yasası ile cezası tüm hukuki sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkan bir Türk vatandaşı

Bir kamu kurumunda "işçi" statüsünde çalışan ve adaylık başvurusu sırasında mevcut görevinden istifa etmemiş olan bir Türk vatandaşı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zimmet suçundan dolayı mahkûm olan ancak daha sonra yürürlüğe giren bir genel af yasası ile cezası tüm hukuki sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkan bir Türk vatandaşı

Cevap

Zimmet suçundan mahkûm olan ancak daha sonra çıkarılan bir genel af yasası ile cezası ortadan kalkan kişi, Anayasa'nın amir hükmü gereği affa uğrasa dahi seçilme yeterliliğine sahip olamaz.

Anayasa'nın 76. maddesine göre; zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi suçlar ile terör eylemlerine katılma gibi suçlardan mahkûm olanlar, aldıkları ceza süresine bakılmaksızın ve affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler. Bu nedenle genel af, bu gruptaki suçlar için seçilme engelini ortadan kaldırmaz.

Adım Adım Çözüm

Kişisel özelliklerin kontrolü (Yaş, Eğitim, Askerlik)

18 yaşını doldurmak, en az ilkokul mezunu olmak ve askerlik ile ilişiği bulunmamak (tecilli olmak dahil) yeterlidir.

2017 Anayasa değişiklikleri ile bu şartlar esnetilmiştir.

Genel mahkûmiyet kuralının incelenmesi

Taksirli suçlar hariç, kasten işlenen suçlarda toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezası engeldir.

Anayasa Madde 76'daki 'toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar' ifadesi kasti suçları kapsar.

Özel suç tiplerinin ve af etkisinin değerlendirilmesi

Zimmet, rüşvet, dolandırıcılık gibi suçlar 'yüz kızartıcı suç' kabul edilir ve affa uğramış olsalar dahi seçilmeye engeldir.

Anayasal engel mutlak olup özel bir disqualification (hak yoksunluğu) rejimi öngörülmüştür.

Kamu görevinden istifa şartının kontrolü

İşçi niteliği taşıyan kamu çalışanları için istifa zorunluluğu yoktur.

Anayasa sadece memur ve işçi olmayan diğer kamu görevlilerini bu kapsamda saymıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekili seçilme yeterliliğinde 'yüz kızartıcı suçlar' ve 'af' ilişkisi.

Soru 5Soru →

1982 Anayasası'nın 76. maddesinde düzenlenen "milletvekili adayı olabilmek için görevinden çekilmesi gerekenler" listesinde, aşağıdaki unvanlardan hangisi ismen ve doğrudan Anayasa metni içerisinde sayılmamıştır?

Belediye başkanları

Yükseköğretim Kurulu üyeleri

Yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları

Hâkimler ve savcılar

Silahlı Kuvvetler mensupları

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye başkanları

Cevap

Belediye başkanları, milletvekili adayı olmak için istifa etmesi gerekenler arasında bulunmasına rağmen bu zorunluluk doğrudan Anayasa'dan değil, Milletvekili Seçimi Kanunu'ndan kaynaklanmaktadır.

Anayasa'nın 76. maddesinin 3. fıkrasında milletvekili adayı olabilmek için görevinden çekilmesi gerekenler sınırlı (tahdidi) olarak sayılmıştır. Bu listede belediye başkanları ismen yer almaz. Belediye başkanları, belediye meclisi üyeleri, il genel meclisi üyeleri ve siyasi parti il/ilçe yöneticileri gibi unvanların istifa zorunluluğu 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu'nun 18. maddesi ile düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 76. maddesinin 3. fıkrasındaki listeyi incele.

Listede; hâkimler/savcılar, yüksek yargı mensupları, öğretim elemanları, YÖK üyeleri, memurlar, işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri ve TSK mensupları bulunur.

Anayasal düzeyde getirilen istifa zorunluluğunu belirlemek için.

Seçeneklerdeki unvanları bu liste ile karşılaştır.

Hâkimler, YÖK üyeleri, öğretim elemanları ve TSK mensuplarının listede ismen geçtiği görülür.

Anayasa metninde doğrudan yer alanları elemek için.

Belediye başkanlarının hukuki durumunu analiz et.

Belediye başkanları Milletvekili Seçimi Kanunu m. 18 uyarınca istifa etmelidir ancak Anayasa'da ismen sayılmamıştır.

Anayasal zorunluluk ile yasal zorunluluk arasındaki farkı tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Anayasa ve Kanun Arasındaki Normlar Hiyerarşisi (Seçilme Yeterliliği Bakımından)

Daha Fazla Pratik

Milletvekili Seçimi Kanunu m. 18'de yer alıp Anayasa'da yer almayan diğer unvanları (Siyasi parti yöneticileri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu yöneticileri vb.) inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 6Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan 'milletvekili seçilme yeterliliği' hükümleri ve bu konuda yapılan 2017 değişiklikleri dikkate alındığında, adaylık süreci ve seçilme şartları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Taksirli suçlar hariç olmak üzere, toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar, bu cezaları infaz edilmiş olsa dahi milletvekili seçilemezler.

Zimmet, rüşvet veya dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanlar, bu suçlardan dolayı affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilme hakkını kazanamazlar.

Askerlik çağına gelmiş yükümlülerin milletvekili adayı olabilmeleri için, askerlik hizmetini fiilen tamamlamış olmaları anayasal bir zorunluluktur.

Kamu kurum ve kuruluşlarında işçi statüsünde çalışanların, milletvekili adayı olabilmek için görevlerinden istifa etme zorunluluğu bulunmamaktadır.

Milletvekili seçilebilmek için en az ilkokul mezunu olmak, Anayasa'da açıkça belirtilen eğitim düzeyi şartıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Askerlik çağına gelmiş yükümlülerin milletvekili adayı olabilmeleri için, askerlik hizmetini fiilen tamamlamış olmaları anayasal bir zorunluluktur.

Cevap

Askerlik çağına gelmiş yükümlülerin askerlik hizmetini fiilen tamamlamış olmalarının anayasal bir zorunluluk olduğu ifadesi yanlıştır; zira 2017 değişikliği ile sadece 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şartı getirilmiştir.

Doğru cevap olan seçenekte belirtilen askerlik hizmetini fiilen tamamlama zorunluluğu, 2017 Anayasa değişikliği ile yürürlükten kaldırılmıştır. Güncel düzenlemeye göre 'askerlikle ilişiği bulunmamak' yeterlidir. Bu ibare; askerliğini yapmış olanların yanı sıra, askerlik çağına gelmemiş olanları, askerlikten muaf tutulanları veya askerliği yasal olarak tecil edilmiş (ertelenmiş) olanları da kapsar. Bu nedenle askerliğin fiilen bitirilmiş olması şart değildir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 76. maddesindeki güncel askerlik şartını incele.

2017 anayasa değişikliği ile 'askerliğini yapmış olmak' ifadesi metinden çıkarılmıştır.

Seçilme yaşının 18'e düşürülmesiyle uyumlu hale getirilmesi amaçlanmıştır.

'Askerlikle ilişiği bulunmamak' kavramının hukuki kapsamını değerlendir.

Bu kavram; askerliğini yapmış olanları, askerlik çağına gelmeyenleri, muaf tutulanları ve askerliği tecil edilmiş olanları kapsar.

Fiilen tamamlama zorunluluğunun olmadığını teyit etmek için gereklidir.

Diğer seçeneklerdeki mahkûmiyet, istifa ve eğitim şartlarını anayasal metinle karşılaştır.

İşçilerin istifa zorunluluğunun olmaması ve yüz kızartıcı suçlarda affın etkisizliği anayasal hükümlerle uyumludur.

Yanlış olan seçeneğin tekliğinden emin olmak için doğrulamadır.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve 2017 Değişiklikleri

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken 2017 anayasa değişikliklerini bir 'paket' olarak düşünmek faydalıdır. Seçilme yaşının 18'e inmesi, askerlik şartının 'ilişiği bulunmamak' şeklinde esnetilmesini zorunlu kılmıştır; çünkü 18 yaşındaki bir yükümlünün henüz askerliğini bitirmiş olması biyolojik ve hukuki olarak mümkün değildir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 7Soru →

$1982$ Anayasası'nın $76$ . maddesinde düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları ile bu şartların mahkûmiyet, eğitim ve askerlik gibi durumlarla olan ilişkisi düşünüldüğünde, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Taksirli suçlardan dolayı toplam

2

yıl hapis cezasına hüküm giyenler, ceza miktarı

1

yılı aştığı için milletvekili seçilemezler.

Zimmet veya irtikap gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanlar, özel affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilebilirler.

Askerlik çağına gelmiş yükümlülerin aday olabilmesi için askerlik hizmetini fiilen tamamlamış olmaları zorunludur; tecil (erteleme) halleri yeterli değildir.

Kasten işlenen bir suçtan dolayı toplam

11

ay hapis cezasına mahkûm olan ve bu cezası infaz edilen bir kişi milletvekili seçilebilir.

Milletvekili seçilebilmek için en az ortaokul veya dengi bir okuldan mezun olma şartı aranır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kasten işlenen bir suçtan dolayı toplam $11$ ay hapis cezasına mahkûm olan ve bu cezası infaz edilen bir kişi milletvekili seçilebilir.

Cevap

Kasten işlenen bir suçtan dolayı toplam

11

ay hapis cezası alan ve cezası infaz edilen bir kişinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olması doğrudur.

1982 Anayasası'na göre, kasten işlenen bir suçtan dolayı milletvekili seçilme engeli oluşabilmesi için hüküm giyilen hapis cezasının toplamda

1

yıl veya daha fazla olması gerekir. On bir ay hapis cezası alan bir kişi, suçun niteliği rüşvet, hırsızlık gibi özel olarak sayılan yüz kızartıcı suçlardan biri değilse, cezasını infaz ettikten sonra seçilme yeterliliğine sahip olur.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın

76

. maddesindeki mahkûmiyet süre sınırını incelemek.

Kasten işlenen suçlarda

1

yıl (

12

ay) veya daha fazla süreli hapis cezasının engel teşkil ettiği saptandı.

Milletvekili seçilme engeli olan süresel sınırın belirlenmesi gerekir.

Suçun niteliğini (taksirli/kasti) ve özel suç kategorilerini değerlendirmek.

Taksirli suçların süreye bakılmaksızın engel olmadığı; zimmet, rüşvet gibi 'yüz kızartıcı' suçların ise af olsa dahi süresiz engel olduğu görüldü.

Süre sınırının her suç türü için aynı şekilde uygulanıp uygulanmadığını ayırt etmek gerekir.

Askerlik ve eğitim gibi diğer yeterlilik şartlarını güncel mevzuata göre kontrol etmek.

Askerlik için 'ilişiği olmama' (tecil dahil) ve eğitim için 'en az ilkokul' mezuniyeti yeterli bulundu.

2017

Anayasa değişikliklerinin getirdiği güncel şartların doğrulanması gerekir.

Anahtar Kavram

Milletvekili seçilme yeterliliği şartları ve engelleri

Daha Fazla Pratik

Seçilme yeterliliğini kaybeden bir milletvekilinin vekilliğinin düşmesi süreçlerini (kesin hüküm giyme ve kısıtlanma) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 8Soru →

$1982$ Anayasası’nın milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkin hükümleri ve $2017$ yılındaki anayasa değişiklikleri ile getirilen güncel düzenlemeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Taksirli suçlardan mahkûm olanlar, aldıkları ceza miktarı ne olursa olsun milletvekili seçilme yeterliliğini kaybetmezler.

Kasten işlediği bir suçtan dolayı toplam

1

yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına hüküm giyenler, milletvekili seçilemezler.

Zimmet, rüşvet ve sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanlar, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilme hakkına sahip olamazlar.

Milletvekili adayı olabilmek için askerlik hizmetinin fiilen yerine getirilmiş olması veya kişinin bu hizmetten muaf tutulması zorunlu bir şarttır.

Kısıtlı olanlar ile kamu hizmetinden yasaklı bulunanlar, bu durumları devam ettiği sürece milletvekili seçilemezler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili adayı olabilmek için askerlik hizmetinin fiilen yerine getirilmiş olması veya kişinin bu hizmetten muaf tutulması zorunlu bir şarttır.

Cevap

Milletvekili adayı olabilmek için askerlik hizmetinin fiilen yerine getirilmiş olması veya kişinin bu hizmetten muaf tutulması zorunluluğu ifadesi yanlıştır; zira güncel düzenlemeye göre askerliği tecilli (ertelenmiş) olanlar da aday olabilirler.

Doğru cevap, askerlik hizmetine dair zorunluluğu yanlış ifade eden seçenektir.

1982

Anayasası'nın

76

. maddesinde

2017

yılında yapılan değişiklikle, milletvekili seçilmek için 'askerliğini yapmış olmak' şartı kaldırılmış ve yerine 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şartı getirilmiştir. Bu yeni düzenleme uyarınca; askerliğini fiilen tamamlamış olanlar ve askerlikten muaf olanların yanı sıra, askerlik çağına gelmemiş olanlar veya askerliği tecil edilmiş (ertelenmiş) olanlar da milletvekili adayı olabilirler. Dolayısıyla, askerliğin mutlaka fiilen yerine getirilmiş veya muaf olunmuş olması gerektiği yönündeki ifade anayasal gerçeklikle bağdaşmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası Madde

76

kapsamındaki seçilme yeterliliği şartlarını analiz et.

Milletvekili seçilme şartları; Türk vatandaşı olmak, en az

18

yaşını doldurmuş olmak, en az ilkokul mezunu olmak, askerlikle ilişiği bulunmamak ve belirli suçlardan mahkûm olmamaktır.

Anayasal şartların güncel sınırlarını belirlemek için.

2017

Anayasa değişikliği ile askerlik şartındaki değişikliği incele.

Eski metinde yer alan 'askerliğini yapmış olmak' ibaresi, 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şeklinde değiştirilmiştir.

Askerlik şartının kapsamını (yapmış olma, muaf olma veya tecilli olma) doğrulamak için.

Askerlikle ilişiği bulunmamanın hukuki karşılığını değerlendir.

Bu ifade; askerliğini yapmış olanları, askerlikten muaf olanları ve askerliği ertelenmiş (tecilli) olanları kapsar.

Fiilen tamamlama zorunluluğunun olmadığını tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Askerlikle İlişiği Bulunmamak

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 9Soru →

Yüksek Seçim Kurulu (YSK), yaklaşan genel seçimler öncesinde siyasi partiler tarafından sunulan milletvekili aday listelerini incelemektedir. Yapılan değerlendirmede, adayların anayasada belirtilen seçilme yeterliliği şartlarını taşıyıp taşımadıkları kontrol edilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki adaylardan hangisinin adaylık başvurusu seçilme yeterliliğine sahip olmadığı gerekçesiyle YSK tarafından kesin olarak reddedilmelidir?

Kasten yaralama suçundan dolayı

10

ay hapis cezası alan ve bu kararı kesinleşen bir esnaf

Taksire dayalı bir iş kazası neticesinde

3

yıl hapis cezasına mahkûm olup cezasını tamamlayan bir mühendis

Yükseköğrenimine devam etmesi sebebiyle askerlik görevini tecil ettirmiş olan

21

yaşındaki bir öğrenci

Geçmiş yıllarda sahtecilik suçundan

6

ay hüküm giyen ve sonrasında genel aftan yararlanan bir muhasebeci

Bir kamu kurumunda şube müdürü olarak görev yaparken seçim takvimine uygun olarak görevinden istifa eden bürokrat

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçmiş yıllarda sahtecilik suçundan $6$ ay hüküm giyen ve sonrasında genel aftan yararlanan bir muhasebeci

Cevap

Geçmiş yıllarda sahtecilik suçundan 6 ay hüküm giyen ve sonrasında genel aftan yararlanan bir muhasebeci milletvekili seçilemez.

Doğru yanıt olan muhasebecinin durumu incelendiğinde; 'sahtecilik' suçu Anayasa'nın 76. maddesinde sayılan, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilmeyi süresiz olarak engelleyen katalog suçlardan biridir. Bu katalog suçlarda hapis cezasının miktarının 1 yılın altında olması (6 ay) veya kişinin genel aftan yararlanmış olması seçilme engelini ortadan kaldırmaz.

Adım Adım Çözüm

Adayların anayasal genel şartlarını (yaş, eğitim, askerlik) kontrol etme

21 yaşındaki tecilli öğrenci, 18 yaşını doldurduğu ve askerlikle ilişiği olmadığı için genel şartları sağlamaktadır.

Anayasa madde 76'ya göre 18 yaşını dolduran, en az ilkokul mezunu olan ve askerlikle ilişiği olmayan her Türk vatandaşı seçilme temel hakkına sahiptir.

Kasten ve taksirli suçlar için öngörülen sınırları inceleme

10 ay kasten hapis yatan esnaf ve 3 yıl taksirli ceza alan mühendis seçilebilir.

Kasten işlenen suçlarda engel sınırı 'toplam 1 yıl veya daha fazla' hapis cezasıdır. Taksirli suçlar ise süresi ne olursa olsun seçilmeye engel değildir.

Katalog suçları ve af istisnasını değerlendirme

Sahtecilik suçundan ceza alan kişi, affa uğramış olsa bile milletvekili seçilemez.

Zimmet, rüşvet, sahtecilik, hırsızlık gibi yüz kızartıcı suçlar ile terör suçları, alınan cezanın süresine bakılmaksızın ve affa uğrasalar dahi sürekli seçilme engeli oluşturur.

Anahtar Kavram

Anayasa Madde 76 - Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

Soru 10Soru →

Bir il seçim kuruluna, yaklaşan parlamento seçimleri için adaylık başvurusunda bulunan beş farklı kişinin dosyaları incelenmiştir. Yapılan inceleme sonucunda adayların güncel hukuki durumlarına ilişkin şu tespitler yapılmıştır:

• Aslı Hanım: Belgede sahtecilik suçundan geçmişte mahkûm olmuş, ancak bu cezası sonradan çıkarılan bir genel af kanunu ile tüm sonuçlarıyla ortadan kalkmıştır.
• Burak Bey: Bir kamu kurumunda devlet memuru olarak görev yapmaktayken milletvekili adayı olmaya karar vermiş, ancak yasal süresi içinde görevinden istifa etmemiştir.
• Cem Bey: $24$ yaşında olup zorunlu askerlik hizmetini henüz yerine getirmemiş ancak lisansüstü eğitimine devam ettiği için kanuni hakkını kullanarak askerliğini erteletmiştir (tecil ettirmiştir).
• Deniz Hanım: İleri düzeyde okuma yazma bilmesine rağmen dışarıdan girdiği ilkokul bitirme sınavlarını henüz tamamlayamadığı için diplomasını almamıştır.
• Engin Bey: Karıştığı bir ticari uyuşmazlık sonrasında mahkeme kararıyla vesayet altına alınarak kısıtlanmıştır.

Mevzuat hükümleri dikkate alındığında, bu kişilerden hangisinin milletvekili seçilme yeterliliğini taşıdığı söylenebilir?

Sahtecilik suçundan aldığı mahkûmiyet genel afla ortadan kalkan Aslı Hanım

Dışarıdan sınavlara girip henüz ilkokul diplomasını almamış olan Deniz Hanım

Askerlik hizmetini kanuni hakkını kullanarak erteletmiş olan Cem Bey

Yasal süresi içinde görevinden istifa etmeyen devlet memuru Burak Bey

Hakkında mahkeme tarafından kısıtlama kararı verilmiş olan Engin Bey

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Askerlik hizmetini kanuni hakkını kullanarak erteletmiş olan Cem Bey

Cevap

Askerlik hizmetini tecil ettirmiş olan Cem Bey'in adaylığı önünde hukuki bir engel bulunmamaktadır.

1982 Anayasası'nın 76. maddesine göre milletvekili seçilebilmek için 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şarttır. Bu ifade sadece askerliğini fiilen tamamlamış olanları değil, yasal olarak askerlikten muaf olanları veya askerliğini tecil ettirmiş (erteletmiş) olanları da kapsar. Cem Bey yasal hakkını kullanarak tecilli durumda olduğundan askerlik şubesiyle bir ilişiği (yoklama kaçağı, bakaya kalma durumu) yoktur ve

18

yaşını doldurduğu için seçilme yeterliliğine sahiptir.

Adım Adım Çözüm

Adayların durumlarını Anayasa'nın 76. maddesinde yer alan seçilme yeterliliği şartlarıyla tek tek karşılaştırmak.

Dört adayın seçilme yeterliliğini engelleyen kesin durumlar tespit edilmiştir (katalog suç, kısıtlılık, istifa etmeme, ilkokul mezunu olmama).

Milletvekili seçilebilmek için tüm anayasal şartların eksiksiz olarak bir arada bulunması zorunludur.

Askerlik şartının kapsamını değerlendirmek.

Cem Bey'in askerliğini tecil ettirmiş olması, askerlikle 'ilişiği bulunmamak' kuralını ihlal etmez.

Mevzuatta askerlik hizmetini yapmış olmak değil, 'ilişiği bulunmamak' (muaf, tecilli veya yapmış olmak) şart koşulmuştur.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na Göre Milletvekili Seçilme Yeterliliği

Soru 11Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği için yapılacak genel seçimler sürecinde, bir siyasi partiye yapılan adaylık başvuruları mevzuat komisyonu tarafından değerlendirilmektedir.

Yürürlükteki anayasal düzenlemeler göz önüne alındığında, komisyonun aşağıdaki aday adaylarından hangisinin başvurusunu seçilme yeterliliğine sahip olmadığı gerekçesiyle kesin olarak reddetmesi gerekir?

Resmî ihalelere fesat karıştırma suçundan ötürü altı ay hapis cezası almış, ancak daha sonra bu mahkûmiyeti genel affa uğramış bir işletmeci

Taksirle ölüme sebebiyet verme suçundan dolayı üç yıl hapis cezasına çarptırılmış ve mahkûmiyet süresini tamamlamış bir mühendis

Akademik çalışmalarına devam ettiği için askerlik görevini tecil ettirmiş olan yirmi üç yaşındaki bir yüksek lisans öğrencisi

Sermayesinin tamamı devlete ait olan bir kurumda işçi statüsüyle görev yapan ve adaylık için mevcut işinden ayrılmayan bir teknisyen

Kasten işlediği bir yaralama suçundan dolayı on bir ay hapis cezası almış ve cezasının infazını tamamlamış bir esnaf

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmî ihalelere fesat karıştırma suçundan ötürü altı ay hapis cezası almış, ancak daha sonra bu mahkûmiyeti genel affa uğramış bir işletmeci

Cevap

Resmî ihalelere fesat karıştırma suçundan ötürü altı ay hapis cezası almış, ancak daha sonra bu mahkûmiyeti genel affa uğramış işletmecinin milletvekili olması mümkün değildir.

Doğru yanıt olan resmî ihalelere fesat karıştırma suçu, Anayasa'nın milletvekili seçilme yeterliliğini düzenleyen maddesinde açıkça belirtilen katalog suçlardan biridir. Zimmet, ihtilas, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlarla birlikte resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma suçlarından hüküm giyenler, cezalarının süresi ne olursa olsun ve genel affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler. Bu nedenle adayın başvurusu kesin olarak reddedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

Adayların aldıkları cezaların niteliğini ve süresini analiz et

Taksirli suçların ceza süresine bakılmaksızın engel olmadığı, kasten suçlarda ise 1 yıl sınırının olduğu tespit edilir.

Anayasa'nın seçilme yeterliliğini düzenleyen istisnalarını doğru uygulamak

Katalog suçları ve af durumunu incele

İhaleye fesat karıştırma suçunun katalog suçlar içinde yer aldığı ve affa uğrasa bile adaylığa engel olduğu belirlenir.

Yüz kızartıcı suçların süre şartı aranmaksızın ve aftan etkilenmeksizin mutlak engel teşkil etmesi

Askerlik ve yaş şartlarını değerlendir

Adaylık için 18 yaşını doldurmak ve askerlikle ilişiği olmamanın (tecilli olmanın yeterli olduğu) tespit edilmesi.

2017 anayasa değişiklikleriyle getirilen güncel şartların kontrolü

İstifa etmesi gereken kamu görevlilerini sınıflandır

İşçi statüsünde çalışan kamu görevlilerinin istifa etme zorunluluğu olmadığının anlaşılması.

Kamu personeli statülerinin adaylık sürecindeki farklı etkilerini ayırmak

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

Soru 12Soru →

1982 Anayasası'nın "Milletvekili Seçilme Yeterliliği"ne ilişkin 76. maddesi hükümleri dikkate alındığında, adaylık ve seçilme şartları hakkında aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye Büyük Millet Meclisine üye seçilebilmek için on sekiz yaşını doldurmuş olmak ve en az ilkokul mezunu olmak anayasal bir zorunluluktur.

Taksirli suçlar hariç olmak üzere, kasten işlenen bir suçtan dolayı toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.

Zimmet, ihtilâs, irtikâp, rüşvet ve hırsızlık gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanlar, cezaları genel veya özel affa uğramış olsa bile milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olamazlar.

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) üyeleri ile yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, akademik bağımsızlık ilkesi gereği görevlerinden çekilme zorunluluğu olmaksızın milletvekili adayı olabilirler.

Askerlik hizmetiyle ilişiği bulunan veya kısıtlı durumda olan Türk vatandaşları milletvekili seçilebilme ehliyetinden yoksundur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yükseköğretim Kurulu (YÖK) üyeleri ile yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, akademik bağımsızlık ilkesi gereği görevlerinden çekilme zorunluluğu olmaksızın milletvekili adayı olabilirler.

Cevap

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) üyeleri ile öğretim elemanlarının aday olabilmek için görevlerinden istifa etmelerine gerek olmadığını belirten seçenek yanlıştır. Bu kişilerin adaylık için görevlerinden çekilmeleri anayasal bir zorunluluktur.

Doğru cevap, YÖK üyeleri ve öğretim elemanlarının görevlerinden çekilmeden aday olabileceklerini belirten seçenektir. 1982 Anayasası'nın 76. maddesinin üçüncü fıkrası; hâkimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları, yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, Yükseköğretim Kurulu üyeleri, memur statüsündeki görevliler, işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri ve Silahlı Kuvvetler mensuplarının görevlerinden çekilmedikçe aday olamayacaklarını ve milletvekili seçilemeyeceklerini kesin bir şekilde hükme bağlamıştır. "Akademik bağımsızlık" gerekçesi anayasal bağlayıcılığı ortadan kaldırmaz.

Adım Adım Çözüm

1982 Anayasası Madde 76'da yer alan milletvekili seçilemeyecek kişilere ilişkin genel şartları incele.

Vatandaşlık, 18 yaş, en az ilkokul mezuniyeti, askerlikle ilişiği olmamak ve kısıtlı/yasaklı olmamak genel şartlardır. Ayrıca taksirli suçlar hariç 1 yıl ve üzeri hapis cezası alanlar ile affa uğrasa bile yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler seçilemez.

Anayasanın açık hükümlerini doğrulayarak seçeneklerdeki genel geçer ifadelerin doğruluğunu teyit etmek.

Aday olabilmek için görevinden çekilmesi (istifa etmesi) gereken kamu görevlileri listesini değerlendir.

Anayasa'ya göre; Hakimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları, yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, Yükseköğretim Kurulu üyeleri, memurlar ve işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri ile Silahlı Kuvvetler mensupları görevlerinden çekilmedikçe aday olamazlar.

Yanlış seçeneği tespit etmek için istifa zorunluluğu olan görevliler listesine hakim olmak gerekir.

Seçeneklerdeki ifadeleri anayasal kurallarla karşılaştır.

Öğretim elemanlarının ve YÖK üyelerinin görevlerinden çekilmeden aday olabileceklerini iddia eden seçenek, anayasanın istifa şartını düzenleyen açık hükmüne (Madde 76/3) aykırıdır.

Soruda anayasal kuralı doğru yansıtmayan (yanlış olan) ifade istenmektedir.

Anahtar Kavram

Milletvekili Adaylığı İçin Görevden Çekilme Zorunluluğu ve Seçilme Şartları

Milletvekili Seçilme Yeterliliği

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar