Examkin

Soru

Zorluk: OrtaSosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler (Pozitif Statü Hakları)

Bir idare mahkemesinde görülen tam yargı davasında davacı, idarenin anayasal bir yükümlülüğünü yerine getirmeyerek gerekli teşkilatlanmayı sağlamadığını ve tarafına hizmet sunmadığını ileri sürmüştür. Mahkeme ise kararında, uyuşmazlığa konu hakkın devlete aktif hizmet sunma yükümlülüğü yükleyen bir 'pozitif statü hakkı' olduğunu belirtmiş; ancak 1982 Anayasası'nın 65. maddesi uyarınca devletin sosyal ve ekonomik alandaki görevlerini 'mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde' yerine getirmesi kuralına dayanarak davacının talebini reddetmiştir.

Buna göre, mahkeme kararına konu olan ve niteliği gereği devletten olumlu bir edim talep etmeyi içeren bu anayasal hak aşağıdakilerden hangisi olabilir?

  1. A
    Dernek kurma hürriyeti
  2. Sosyal güvenlik hakkıCevap
  3. C
    Mülkiyet hakkı
  4. D
    Kamu hizmetine girme hakkı
  5. E
    Yerleşme ve seyahat hürriyeti

Cevap

Sosyal güvenlik hakkı
Doğru yanıt olan sosyal güvenlik hakkı, 1982 Anayasası'nda 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümünde düzenlenmiştir. Bu haklar doktrinde 'pozitif statü hakları' veya 'isteme hakları' olarak adlandırılır çünkü bireyler devletten aktif bir hizmet (hastane, sigorta sistemi, okul vb.) sunmasını talep eder. Ayrıca Anayasa'nın 65. maddesi, devletin sosyal ve ekonomik alandaki görevlerini ancak mali kaynaklarının elverdiği ölçüde yerine getireceğini hüküm altına almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru metnindeki temel kavramları analiz etme
Aranılan hakkın 'pozitif statü hakkı' (isteme hakkı) olduğu ve Anayasa'nın 65. maddesindeki mali kaynaklar ölçüsünde yerine getirilecek bir 'sosyal ve ekonomik hak' olduğu tespit edilmiştir.
Anayasa'daki hakların hangi kategoriye ait olduğunu bulmak, doğru seçeneğe ulaşmanın ön koşuludur.
2
Seçeneklerdeki hakların statülerini Anayasa'nın sistematiğine göre sınıflandırma
Dernek kurma, mülkiyet ve seyahat hürriyeti 'negatif statü'; kamu hizmetine girme 'aktif statü'; sosyal güvenlik ise 'pozitif statü' hakkıdır.
Yanlış kategorideki hakları eleyerek sorunun doğrudan istediği devletten hizmet talep etme hakkını bulmak.
3
Mali kaynaklar sınırına (Madde 65) tabi olan hakkı doğrulama
Sosyal güvenlik hakkının devletin sosyal ve ekonomik ödevleri kapsamında mali kaynakların yeterliliği ölçüsünde sağlanacak haklardan olduğu doğrulanmıştır.
Soruda verilen mahkeme gerekçesiyle seçilen hakkın birebir uyuşup uyuşmadığını kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Temel hak ve hürriyetlerin Jellinek'in üçlü statü kuramına (Negatif, Pozitif, Aktif) göre sınıflandırılması ve devletin sosyal/ekonomik ödevlerinin sınırı (Madde 65).
Bu soruyu puanla

Konular

Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler (Pozitif Statü Hakları)

Bu konudan daha fazla soru