Examkin

Soru

Zorluk: OrtaAnayasa Mahkemesi: İtiraz Yolu (Somut Norm Denetimi)

Bir mahkemede görülmekte olan bir davada taraf avukatı, uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak olan bir kanun hükmü ile olağanüstü hâl (OHAL) döneminde çıkarılmış ve henüz Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından onaylanarak kanunlaşmamış bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Mahkeme hâkimi, ileri sürülen bu aykırılık iddialarını ciddi bulmuştur.

Anayasa hükümlerine göre, mahkemenin somut norm denetimi (itiraz yolu) kapsamında izlemesi gereken usul aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yalnızca kanun hükmü için Anayasa Mahkemesine başvurmalıdır; olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnameleri Anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine götürülemez.Cevap
  2. B
    Her iki düzenlemenin de iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmalı ve Mahkemenin kararını beş ay süreyle bekletici mesele yapmalıdır.
  3. C
    Sadece kanun hükmü için Anayasa Mahkemesine başvurmalı; olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamesi sadece iptal davasına konu olabileceğinden bu talebi reddetmelidir.
  4. D
    İtiraz yoluyla yalnızca kanunlar denetlenebileceğinden talebi kabul edip kanun hükmünü göndermeli, tüm Cumhurbaşkanlığı kararnameleri sadece soyut norm denetimine tabi olduğu için diğer talebi reddetmelidir.
  5. E
    Mahkemenin kendisi Anayasa'ya uygunluk denetimi yapmaya yetkili olduğundan, Anayasa Mahkemesine başvurmadan her iki hükmü de ihmal ederek davayı Anayasa'nın genel ilkelerine göre sonuçlandırmalıdır.

Cevap

Mahkeme yalnızca kanun hükmü için Anayasa Mahkemesine başvurabilir; olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnameleri Anayasa Mahkemesinin denetimi dışındadır.
Anayasa'nın 152. maddesine göre mahkemeler, görülmekte olan bir davada uygulanacak kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerini Anayasa'ya aykırı görür veya tarafların iddiasını ciddi bulursa Anayasa Mahkemesine başvurur. Ancak Anayasa'nın 148. maddesinin amir hükmü gereğince, olağanüstü hâl dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine dava açılamaz (ne soyut ne de somut norm denetimi). Bu kararnameler TBMM tarafından onaylanıp kanunlaşmadıkça yargı denetimi dışındadır. Bu nedenle mahkeme, aykırılık iddiasını ciddi bulsa dahi sadece kanun hükmü için başvuruda bulunabilir, OHAL CBK'sı için yetkisizlik/yargı yolunun kapalı olması nedeniyle başvuru yapamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlıkta uygulanacak normların somut norm denetimine (itiraz yoluna) elverişliliğini incelemek.
Kanunlar itiraz yoluna tabidir. Ancak onaylanmamış OHAL CBK'lar Anayasa gereği hiçbir şekilde yargı denetimine tabi değildir.
Anayasa madde 148 ve 152 hükümleri.
2
Hâkimin izlemesi gereken usuli işlemi belirlemek.
Mahkeme, yalnızca yargısal denetime açık olan kanun hükmü için Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve bu süreci bekletici mesele yapar.
Yargı yolu anayasal olarak kapalı olan bir norm (OHAL CBK) için mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurma yetkisi yoktur.

Anahtar Kavram

İtiraz Yolu (Somut Norm Denetimi) ve Yargı Denetimi Dışında Kalan İşlemler
Bu soruyu puanla

Konular

Anayasa Mahkemesi: İtiraz Yolu (Somut Norm Denetimi)

Bu konudan daha fazla soru