Soru

Zorluk: ZorHakların Korunması ve Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (anayasa şikayeti) yoluyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların, hem 1982 Anayasası'nda yer alması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamında korunan haklardan olması gerekir.Cevap
  2. B
    Kamu tüzel kişileri, sadece mülkiyet hakkı ve ifade özgürlüğü gibi temel haklarının ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuruda bulunabilirler.
  3. C
    Bireysel başvuru, ihlale neden olan işlem veya karara karşı idari ve yargısal yolların tüketilmesine gerek kalmaksızın, doğrudan Anayasa Mahkemesine yapılabilir.
  4. D
    Bireysel başvuru yoluyla, bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünün doğrudan iptal edilmesi talep edilebilir.
  5. E
    Bireysel başvuru süresi, başvuru yollarının tüketildiği tarihten veya ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 60 gündür.

Cevap

Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde ortaklaşa yer alması zorunludur.
Bireysel başvuru yolu, sadece Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki 'ortak alanda' bulunan hakların ihlali iddiasıyla kullanılabilir. Örneğin, sosyal ve ekonomik hakların büyük bir kısmı AİHS kapsamında olmadığı için (mülkiyet ve eğitim hakkı gibi istisnalar hariç) bireysel başvuruya konu edilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Bireysel başvurunun konu bakımından yetki alanını incele.
Anayasa'nın 148148. maddesine göre, başvuru konusu hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'de yer alması gerekir.
Bireysel başvurunun kapsamı sınırlıdır; her anayasal hak için başvuru yapılamaz.
2
Başvuru ehliyetini (kişi bakımından yetki) kontrol et.
Kamu tüzel kişileri (belediye, üniversite vb.) başvuru yapamaz; özel hukuk tüzel kişileri ise sadece tüzel kişiliğe ait haklar için başvurabilir.
Kamu gücünü kullanan yapıların kendilerine karşı hak ihlali iddiasında bulunması sistemin doğasına aykırıdır.
3
Başvuru süresini ve usulünü değerlendir.
Kanun yolları tüketildikten sonra 3030 gün içinde başvuru yapılmalıdır.
Hukuki güvenliğin sağlanması için başvurular belirli bir süreye tabidir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Ortak Koruma Alanı (Anayasa + AİHS)

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuruda kabul edilebilirlik kriterlerini (kişi, konu, zaman ve başvuru yollarının tüketilmesi) bir tablo üzerinde çalışarak pekiştirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla