Soru

Zorluk: ZorHakların Korunması ve Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine "bireysel başvuru" yolu ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamaz; özel hukuk tüzel kişileri ise sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle başvuruda bulunabilir.
  2. B
    Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların, hem 1982 Anayasası'nda güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamında yer alması zorunludur.
  3. C
    Bireysel başvuru yapılabilmesi için, ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması şarttır.
  4. Bireysel başvuru sonucunda bir hak ihlalinin doğrudan bir kanun hükmünden kaynaklandığının tespit edilmesi durumunda, Anayasa Mahkemesi ilgili kanun hükmünün iptaline karar verir.Cevap
  5. E
    Bireysel başvuru, başvuru yollarının tüketildiği; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru incelemesinde kanun hükümlerini iptal edemez; ihlali tespit edip giderilmesine yönelik karar verir.
Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesi sonucunda bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verebilir, ancak bu ihlal bir kanun hükmünden kaynaklansa dahi söz konusu kanun hükmünü bireysel başvuru dosyasında doğrudan iptal etme yetkisine sahip değildir. Mahkeme, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için dosyayı ilgili mahkemeye gönderir veya tazminata hükmeder. Kanunların iptali sadece norm denetimi (iptal davası veya itiraz yolu) ile mümkündür.

Adım Adım Çözüm

1
Bireysel başvurunun hukuki niteliğini belirle.
Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir hak arama yoludur, bir norm denetimi yolu değildir.
Anayasa Mahkemesi'nin yetkileri, başvurunun türüne göre (norm denetimi vs. bireysel başvuru) farklılık gösterir.
2
Mahkemenin bireysel başvuru sonucunda verebileceği kararları analiz et.
Mahkeme hak ihlali olup olmadığını tespit eder, ihlal varsa giderilmesi için yeniden yargılama veya tazminata hükmedebilir.
Anayasa Mahkemesi Kuruluş Kanunu madde 50 uyarınca mahkeme, yerindelik denetimi yapamaz ve idari işlem niteliğinde karar veremez.
3
İhlalin kanun hükmünden kaynaklanması durumundaki prosedürü kontrol et.
İhlal kanundan kaynaklanıyorsa AYM bunu tespit eder ancak kanunu iptal edemez; iptal yetkisi sadece soyut veya somut norm denetimi yollarında mevcuttur.
Normların iptali yetkisi, anayasal bir yargılama rejimi olan norm denetimine özgüdür ve bireysel başvuru kapsamı dışındadır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru ile Norm Denetimi Arasındaki Fark
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla