Examkin

Soru

Zorluk: ZorSiyasi Haklar: Türk Vatandaşlığı, Seçme ve Seçilme Hakları

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Siyasi Haklar ve Ödevler" başlığı altında düzenlenen vatandaşlık bağı ile seçme ve seçilme hakkının kullanımına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Türk vatandaşlığı, bireyin devletten olumlu bir hizmet veya yardım talep etmesini sağlayan bir "pozitif statü hakkı" niteliğinde olduğundan, vatandaşlıktan çıkarma kararlarına karşı yargı yolu kanunla kapatılabilir.
  2. Silah altında bulunan er ve erbaşlar ile askerî öğrenciler, 1818 yaşını doldurmuş birer Türk vatandaşı olarak "seçmen" statüsünde bulunmalarına rağmen; bu haklarını milletvekili genel seçimleri, yerel seçimler ve halkoylamasında kullanmaktan anayasal bir yasakla menedilmişlerdir.Cevap
  3. C
    Vatandaşlıktan çıkarma kararları idari bir işlem niteliği taşıdığından, bu kararların anayasaya uygunluk denetimi ilk derece mahkemesi sıfatıyla doğrudan Anayasa Mahkemesi tarafından yerine getirilir.
  4. D
    Ceza infaz kurumlarında bulunan tüm hükümlüler, "genel oy" ve "demokratik devlet" ilkelerinin bir gereği olarak, işledikleri suçun niteliğine veya süresine bakılmaksızın oy kullanma hakkına sahiptirler.
  5. E
    Seçim kanunlarında yapılacak olan temsilde adalet ve yönetimde istikrar ilkelerine ilişkin değişiklikler, sadece milletvekili seçimleri için geçerli olup mahalli idareler seçimleri ile halkoylaması süreçlerinde bu kuralın uygulanması zorunlu değildir.

Cevap

Silah altında bulunan er ve erbaşlar ile askerî öğrenciler, seçmen statüsünde olmalarına rağmen seçimlerde ve halkoylamasında oy kullanamazlar.
Anayasa'nın 6767. maddesi, 1818 yaşını dolduran her Türk vatandaşının seçmen olduğunu belirtmiş; ancak aynı maddenin devamında silah altında bulunan er ve erbaşlar ile askerî öğrencilerin (ve taksirli suçlar hariç hükümlülerin) oy kullanamayacağını açıkça hükme bağlamıştır. Bu yasak, bu kişilerin özel statüleri gereği siyasi iradelerinin tarafsız bir şekilde sandığa yansımasını sağlamaya yönelik anayasal bir kısıtlamadır ve hem genel/yerel seçimleri hem de halkoylamasını kapsar.

Adım Adım Çözüm

1
Seçmen olma şartlarını ve oy kullanma yasaklarını belirle.
On sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı seçmendir. Ancak Anayasa'nın 6767. maddesi belirli grupların (er/erbaş, askerî öğrenci, taksirli suçlar hariç hükümlüler) oy kullanmasını yasaklamıştır.
Anayasal hakların kullanımı ile bu hakların kullanımına getirilen sınırlamalar arasındaki farkı tespit etmek için gereklidir.
2
Vatandaşlık bağının hukuki niteliğini ve yargısal denetimini analiz et.
Vatandaşlık hakkı bir 'aktif statü hakkı'dır (siyasi hak). Vatandaşlıktan çıkarma işlemlerine karşı yargı yolu kapatılamaz ve bu denetim idari yargı (Danıştay) tarafından yapılır.
Vatandaşlık haklarının korunması ve statüsü üzerindeki anayasal güvenceleri doğrulamak için gereklidir.
3
Seçim kanunlarındaki değişikliklerin uygulanma süresini kontrol et.
Seçim kanunu değişiklikleri, yürürlük tarihinden itibaren 11 yıl geçmedikçe yapılacak hiçbir seçimde uygulanamaz.
Temsilde adalet ve yönetimde istikrar ilkelerinin korunma kapsamını belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Siyasi Hakların (Aktif Statü Hakları) Kullanımı ve Sınırlamaları
Bu soruyu puanla

Konular

Siyasi Haklar: Türk Vatandaşlığı, Seçme ve Seçilme Hakları

Bu konudan daha fazla soru