Soru

Zorluk: Çok zorSiyasi Haklar: Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvuru Hakları

1982 Anayasası'nın "Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı" kenar başlıklı 74. maddesi hükümleri ve bu hakların anayasal statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Anayasa metnine göre yabancılar için dilekçe hakkı karşılıklılık esasına ve Türkiye'de ikamet şartına bağlanmışken; bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakları için "herkes" ibaresi kullanılarak bu tür sınırlamalar öngörülmemiştir.Cevap
  2. B
    Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işleyişiyle ilgili her türlü eylem, işlem, tutum ve davranışı hukuk ve hakkaniyet çerçevesinde incelemek üzere Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulmuştur.
  3. C
    Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakları, devletten olumlu bir hizmet veya icraat talep etme mahiyetinde oldukları için anayasal sınıflandırmada "Sosyal ve Ekonomik Haklar" (pozitif statü) grubunda yer alır.
  4. D
    Kamu Başdenetçisi, TBMM tarafından gizli oyla seçilir; seçim sürecinin dördüncü turunda üye tamsayısının salt çoğunluğunu alan aday seçilmiş sayılır.
  5. E
    Anayasa hükmüne göre, dilekçe hakkı kapsamında yapılan başvuruların sonucu en geç otuz gün içinde, kamu denetçisine yapılan başvuruların sonucu ise en geç altı ay içinde sahiplerine yazılı olarak bildirilmelidir.

Cevap

Anayasa'nın 74. maddesinde yabancılar için dilekçe hakkı karşılıklılık ve ikamet şartına tabi iken, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakları 'herkes' ibaresiyle genel birer hak olarak düzenlenmiştir.
Anayasa'nın 74. maddesinin yazımı incelendiğinde; birinci fıkrada dilekçe hakkı için yabancılara 'ikamet' ve 'karşılıklılık' şartları getirilmişken, 2010 değişikliğiyle eklenen fıkralarda bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakları için bu şartlar tekrarlanmamış ve 'herkes' ifadesi kullanılmıştır. Bu, anayasal düzeyde bir ayrım yaratmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Madde metninin öznelerini analiz et
Dilekçe hakkı 'Vatandaşlar ve yabancılar' (şartlı), bilgi edinme ve kamu denetçiliği 'Herkes' için düzenlenmiştir.
Anayasa koyucu, hakların kullanım kapasitesini farklı özneler için farklı derecelendirmiştir.
2
Hakların anayasal yerini ve grubunu tespit et
Tümü 'Siyasi Haklar ve Ödevler' (Aktif Statü) bölümündedir.
Bu haklar bireyin devlet yönetimine ve idari denetime katılımını sağlayan siyasi nitelikli haklardır.
3
Kamu Denetçiliği Kurumu'nun kurumsal bağını kontrol et
Kurum TBMM Başkanlığına bağlıdır.
Denetimin yasama adına yapılması ve bağımsızlığın korunması hedeflenmiştir.
4
Seçim usulü ve süre ayrıntılarını doğrula
Seçim 4 turludur; süreler genellikle kanunla düzenlenir, Anayasa'da gün sayısı belirtilmez.
Anayasa genel çerçeveyi çizer, teknik süreleri (örn. 30 gün) kanunlara bırakır.

Anahtar Kavram

Anayasa Madde 74 ve Siyasi Hakların Özneleri

Daha Fazla Pratik

Kamu Denetçiliği Kanunu'ndaki başvuru süreleri ve dava açma süresinin durması konularını inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla