Soru

Zorluk: ZorSosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler (Pozitif Statü Hakları)

1982 Anayasası’nın İkinci Kısmı’nın Üçüncü Bölümü’nde "Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler" başlığı altında düzenlenen hakların büyük bir kısmı, devletin mali kaynaklarını kullanarak bireye bir hizmet sunmasını (pozitif edim) gerektirir ve bu durum Anayasa'nın 65.65. maddesindeki mali kaynakların yeterliliği ölçütü ile sınırlandırılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa'nın aynı bölümü (Üçüncü Bölüm) içerisinde düzenlenmiş olmasına rağmen, niteliği itibarıyla devletin pozitif bir hizmet sunmasından ziyade bireyin bu alandaki serbestliğini koruyan ve bu yönüyle bir "negatif statü hakkı" (hürriyet) karakteri taşıyan haktır?

  1. Çalışma ve sözleşme hürriyetiCevap
  2. B
    Sosyal güvenlik hakkı
  3. C
    Kamu hizmetine girme hakkı
  4. D
    Mülkiyet hakkı
  5. E
    Yerleşme ve seyahat hürriyeti

Cevap

Çalışma ve sözleşme hürriyeti, 1982 Anayasası'nın Üçüncü Bölümü'nde yer almasına rağmen niteliği gereği bir hürriyet (negatif statü) özelliğine sahiptir.
Çalışma ve sözleşme hürriyeti, Anayasa'nın 48. maddesinde 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' bölümünde düzenlenmiştir. Ancak bu hak, bireyin dilediği alanda çalışma ve dilediği kişiyle sözleşme yapabilmesini korur. Devletin bu hakkı sağlamak için mali bir harcama yapmasından ziyade, bu alana haksız müdahalede bulunmaması esastır. Bu nedenle niteliği itibarıyla bir hürriyet (negatif statü) karakteri taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki hakların Anayasa'nın hangi bölümünde yer aldığını tespit etme
Çalışma ve sözleşme hürriyeti ile Sosyal güvenlik hakkı Üçüncü Bölüm'de (Sosyal ve Ekonomik Haklar); Mülkiyet ve Yerleşme hürriyeti İkinci Bölüm'de; Kamu hizmetine girme ise Dördüncü Bölüm'dedir.
Soru kökünde belirtilen 'aynı bölüm (Üçüncü Bölüm)' şartını sağlayan hakları ayıklamak gerekir.
2
Seçilen hakların hukuki niteliğini (negatif vs pozitif) analiz etme
Çalışma ve sözleşme hürriyeti (Md. 48) bir 'hürriyet' iken, Sosyal güvenlik hakkı (Md. 60) bir 'isteme' hakkıdır.
Soruda pozitif statü kategorisinde olup negatif statü karakteri taşıyan (hürriyet niteliğindeki) hak sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

Sosyal ve Ekonomik Hakların İstisnai Karakteri
Bu soruyu puanla