Soru

Zorluk: OrtaFiil Ehliyetinin Şartları

Kişilerin bizzat kendi eylem ve işlemleriyle haklar kazanabilmesi veya borç altına girebilmesi, kanun koyucu tarafından belirli hukuki şartların varlığına bağlanmıştır.

Bu hukuki statünün koşulları ve ehliyet türlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Sağ ve tam doğmak suretiyle hak süjesi niteliği kazanan her gerçek kişi, aynı zamanda bizzat kendi işlemleriyle borç altına girebilme ehliyetine de doğrudan sahip olur.
  2. B
    Ayırt etme gücü bulunan ancak henüz ergin olmayan küçükler, kendi başlarına hiçbir geçerli hukuki işlem kuramayacakları için kanunen 'tam ehliyetsiz' kategorisinde yer alırlar.
  3. C
    Savurganlık veya kötü yaşama tarzı gibi sebeplerle kısıtlanan ergin kişiler, ayırt etme gücüne sahip olsalar dahi yasal temsilcilerinin onayı ile hiçbir sözleşmeye taraf olamazlar.
  4. Olağanüstü evlenme yoluyla veya kendi isteği üzerine mahkeme kararıyla ergin kılınan ayırt etme gücüne sahip bir kişi, kısıtlılık durumu da yoksa fiil ehliyetinin tüm şartlarını taşır.Cevap
  5. E
    Gerçek bir kişinin geçirdiği ağır bir hastalık sonucu ayırt etme gücünü kalıcı olarak yitirmesi, onun sadece kendi başına işlem yapma yetkisini değil, hak ehliyetini de ortadan kaldırır.

Cevap

Olağanüstü evlenme yoluyla veya mahkeme kararıyla ergin kılınan ve ayırt etme gücüne sahip olan bir kişinin, kısıtlı olmadığı takdirde fiil ehliyetinin şartlarını tamamladığını belirten ifadedir.
Fiil ehliyetine (kendi eylemleriyle hak kazanabilme ve borç altına girebilme) tam olarak sahip olabilmek için üç şartın bir arada bulunması gerekir: ayırt etme gücüne sahip olmak, ergin olmak ve kısıtlı olmamak. Erginlik kural olarak yaşın doldurulmasıyla elde edilse de, kanun koyucu evlenmeyi ve mahkeme kararını (kazai rüşt) da erginlik sebebi saymıştır. Bu yollardan biriyle erginleşen, ayırt etme gücü yerinde olan ve vesayet altına alınmasını gerektiren bir kısıtlılık durumu bulunmayan kişi tam fiil ehliyetine kavuşur.

Adım Adım Çözüm

1
Fiil ehliyetinin kanuni şartlarının belirlenmesi
Fiil ehliyeti için; ayırt etme gücüne sahip olmak, ergin olmak ve kısıtlı olmamak üzere üç temel şartın birlikte bulunması gerektiği tespit edilir.
Soruda fiil ehliyeti statüsünün koşulları sorgulanmaktadır.
2
Erginlik şartının kazanılma yollarının değerlendirilmesi
Erginliğin sadece 18 yaşın doldurulmasıyla değil, aynı zamanda evlenme (olağan/olağanüstü) veya mahkeme kararı (kazai rüşt) ile de kazanılabileceği doğrulanır.
Doğru seçeneği bulabilmek için erginliğin istisnai kazanım yollarının fiil ehliyetine etkisi bilinmelidir.
3
Seçeneklerdeki ehliyet türleri ile hak ehliyeti ayrımlarının analizi
Diğer seçeneklerde hak ehliyeti ile fiil ehliyetinin başlangıç ve sona erme anlarının karıştırıldığı, ayrıca sınırlı ehliyetsizlerin işlem yapma kapasitelerinin hatalı verildiği görülerek elenir.
Çeldiricilerin içerdiği kavram yanılgılarını tespit etmek.

Anahtar Kavram

Fiil Ehliyetinin Şartları ve Ehliyet Grupları
Bu soruyu puanla