Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTacir Olmanın Hukuki Sonuçları

Mobilya üretimi sektöründe faaliyet gösteren gerçek kişi tacir (M), kereste tedarikçisi tacir (K) ile imzaladığı satım sözleşmesi kapsamında yüksek miktarda ham madde alımı yapmıştır. Sözleşmede, ödemede temerrüde düşülmesi hâlinde ödenecek yüksek bir cezai şart kararlaştırılmıştır. (K), teslimatı gerçekleştirdikten sonra faturayı (M)'ye usulüne uygun olarak tebliğ etmiştir. Ancak (M), faturadaki tutarın anlaştıkları bedelden belirgin şekilde yüksek olduğunu tebliğden 12 gün sonra fark ederek itirazda bulunmuştur. Ayrıca (M), bu sektöre yeni girdiği için tecrübesizliğinden yararlanıldığını (gabin) ve kararlaştırılan fahiş cezai şartın ödenmesinin ticari işletmesini mahvedeceğini ileri sürerek sözleşmenin iptalini ve cezai şartın indirilmesini talep etmiştir.

Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre, bu olayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. (M), faturaya 8 günlük kanuni süre içinde itiraz etmediğinden faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır; ayrıca basiretli iş adamı gibi davranma yükümlülüğü gereği tecrübesizliğine dayanarak sözleşmenin iptalini isteyemez ve cezai şartın indirilmesini talep edemez.Cevap
  2. B
    (M), ekonomik faaliyeti kısıtlı bir tacir olması hâlinde esnaf işletmelerine tanınan istisnalardan kıyasen yararlanarak 8 günlük sürenin ardından faturaya itiraz edebilir ve hakimden cezai şartın indirilmesini isteyebilir.
  3. C
    Faturaya süresinde itiraz etmeme kuralı yalnızca ticaret siciline tescil ile kurucu etki doğuran tüzel kişi tacirler için geçerli olduğundan, gerçek kişi tacir olan (M) faturanın içeriğine her aşamada itiraz hakkına sahiptir.
  4. D
    Gerçek kişilerde tacir sıfatının ve basiretli iş adamı yükümlülüğünün doğması için işletmenin fiilen açılması yeterli olmayıp ticaret siciline tescili şart olduğundan, tescil yapılmamışsa (M) 8 günlük itiraz süresine tabi tutulamaz.
  5. E
    (M) yasal süreyi kaçırarak fatura münderecatını zımnen kabul etmiş sayılsa bile, basiretli iş adamı kuralının istisnası olarak, iflasına neden olabilecek fahiş cezai şartın mahkemece indirilmesini her zaman talep edebilir.

Cevap

Tacir olan tarafın 8 günlük yasal süreyi geçirmesi nedeniyle faturanın içeriğini zımnen kabul etmiş sayıldığını, basiretli iş adamı yükümlülüğü sebebiyle tecrübesizliğe dayanarak gabin (aşırı yararlanma) iddiasında bulunamayacağını ve yine tacir sıfatından dolayı öngörülen fahiş cezai şartın indirilmesini hakimden talep edemeyeceğini ifade eden seçenektir.
Türk Ticaret Kanunu'na göre, ticari işletmesi bağlamında sözleşme imzalayan tacirlerin üç önemli yükümlülüğü ve kısıtlaması olayda yer almaktadır. Birincisi, tebliğ edilen faturaya kanuni süre olan 8 gün içinde itiraz edilmemesi, faturanın münderecatının (içeriğinin) hukuken kabul edildiği anlamına gelir. İkincisi, TTK m. 18 uyarınca 'basiretli bir iş adamı gibi davranma' yükümlülüğü; tacirin kendi iş alanındaki piyasa koşullarını bilmesini gerektirir, bu yüzden tacir sıfatı taşıyanlar salt tecrübesizliklerine dayanarak sözleşmenin iptalini (gabin) isteyemezler. Üçüncüsü ise TTK m. 22 gereğince, tacir olan borçlu, kararlaştırılan cezai şartın fahiş olduğu gerekçesiyle Borçlar Kanunu'ndaki indirim (tenkis) hakkından faydalanamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Faturaya itiraz süresinin ve sonuçlarının değerlendirilmesi
Olayda 12 gün sonra itiraz edildiği için yasal süre aşılmıştır.
TTK m. 21/2 uyarınca tebliğ edilen faturanın içeriğine 8 gün içinde itiraz etmeyen tacir, faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır.
2
Tecrübesizlik (gabin) iddiasının tacirler açısından incelenmesi
Tacir (M), sektöre yeni girmiş olsa dahi tecrübesizlik iddiasıyla sözleşmenin iptalini isteyemez.
TTK m. 18/2 uyarınca her tacir, ticaretiyle ilgili tüm faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmek zorundadır. Bu yükümlülük, tecrübesizliğe sığınarak gabin iddiasında bulunmayı engeller.
3
Fahiş cezai şartın indirilmesi talebinin incelenmesi
Tacir (M), sözleşmedeki cezai şart ticari mahvına sebep olacak olsa bile hakkaniyet indirimi talep edemez.
TTK m. 22 gereği, tacir sıfatını haiz borçlu, Türk Borçlar Kanunu'nda yer alan 'fahiş cezai şartın hakim tarafından indirilmesi' (tenkis) hükmünden yararlanamaz.

Anahtar Kavram

Tacir Olmanın Hukuki Sonuçları (Fatura itiraz süresi, basiretli davranma yükümlülüğü, cezai şartı indirememe)
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Tacir Olmanın Hukuki Sonuçları

Bu konudan daha fazla soru