Soru

Zorluk: OrtaŞirketler Hukuku Genel Hükümler ve Şirket Kavramı

Tarih araştırmacısı Ahmet, edebiyat öğretmeni Bilge ve cilt restorasyon uzmanı Cavidan, nadir eserleri toplayıp onararak haftalık çevrim içi mezatlarla satmak amacıyla bir araya gelmişlerdir. Aralarında yazılı bir sözleşme hazırlayarak Ahmet'in nakdi sermaye koymasını, Bilge'nin mevcut koleksiyonunu tahsis etmesini ve Cavidan'ın da restorasyon emeğiyle katılmasını kararlaştırmışlardır. Faaliyetlerine "Nadir Eserler Mezattı" adıyla başlamış ve üçüncü kişilerle bu isim altında hukuki işlemler yapmışlardır. Ancak söz konusu yapı için ticaret siciline herhangi bir tescil işleminde bulunmamışlardır.

Buna göre, kurulan ortaklığın hukuki niteliği ve ortakların üçüncü kişilere karşı sorumluluğu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Kurulan yapı bir adi şirkettir ve ortaklar, ortaklık borçlarından dolayı üçüncü kişilere karşı birinci derecede, sınırsız ve müteselsilen sorumludur.Cevap
  2. B
    Ortaklık belirli bir isim altında dışa dönük faaliyet gösterdiğinden tüzel kişilik kazanmıştır ve şirket kendi borçlarından dolayı öncelikle kendi malvarlığıyla sorumludur.
  3. C
    Ticari bir işletme işletmek amacıyla kurulduğu için yapı kendiliğinden kolektif şirket sayılır ve ortaklar borçlardan dolayı ancak ikinci derecede sorumlu tutulabilir.
  4. D
    Şirket sözleşmesi yazılı yapıldığından geçerli bir ticaret şirketi doğmuştur; bu olayda sicile tescilin kurucu değil, yalnızca açıklayıcı etkisi vardır.
  5. E
    Sermaye unsuru olarak yalnızca emeğini koyan ortak, yasal düzenlemeler gereği şirketin üçüncü kişilere olan borçlarından dolayı sorumlu tutulamaz.

Cevap

Kurulan yapı bir adi şirkettir ve ortaklar, ortaklık borçlarından dolayı üçüncü kişilere karşı birinci derecede, sınırsız ve müteselsilen sorumludur.
Türk mevzuatına göre bir ortaklığın ticaret şirketi (kolektif, komandit, anonim, limited vb.) sıfatını ve tüzel kişiliğini kazanabilmesi için ticaret siciline tescili şarttır (kurucu etki). Olayda tescil işlemi yapılmadığı için, kişi, sermaye ve müşterek amaç unsurlarını barındıran bu yapı Türk Borçlar Kanunu kapsamında doğrudan doğruya 'adi şirket' olarak kabul edilir. Adi şirketlerin tüzel kişiliği bulunmadığından dolayı, üçüncü kişilere karşı şirket borçlarından ötürü ortakların tamamı kendi şahsi malvarlıklarıyla, birinci derecede (alacaklının doğrudan ortağa gidebilmesi) ve müteselsilen (alacaklının dilediği ortaktan borcun tamamını isteyebilmesi) sorumludurlar.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki ortaklığın unsurlarını ve tescil durumunu analiz et.
Kişi, sermaye ve müşterek amaç unsurları mevcuttur ancak ticaret siciline tescil yapılmamıştır.
Bir ortaklığın ticaret şirketi mi yoksa adi şirket mi olduğunu belirlemek için tescil şartının yerine getirilip getirilmediğine bakılmalıdır.
2
Tescil edilmemiş ortaklığın hukuki statüsünü belirle.
Türk Ticaret Kanunu'na göre geçerli bir şekilde kurulamayan veya tüzel kişilik kazanmayan ortaklıklar, Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre 'adi şirket' olarak nitelendirilir.
Adi şirket, diğer şirket türlerinin (kolektif, A.Ş., vb.) özel kurucu şartlarını taşımayan ortaklıkların tabi olduğu temel ve genel şirket türüdür.
3
Adi şirkette ortakların üçüncü kişilere karşı sorumluluk rejimini uygula.
Adi şirkette ortaklar, şirketin borçlarından dolayı bütün malvarlıklarıyla, birinci derecede (doğrudan) ve müteselsilen (zincirleme) sorumludur.
Adi şirketin tüzel kişiliği olmadığı için bağımsız bir malvarlığı da yoktur; bu nedenle alacaklılar doğrudan doğruya ortakların şahsi malvarlıklarına başvurabilirler.

Anahtar Kavram

Adi Şirketin Tanımı ve Ortakların Sorumluluğu
Bu soruyu puanla