Soru

Zorluk: OrtaSosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler (Pozitif Statü Hakları)

1982 Anayasası’nın 65. maddesinde; "Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir." hükmü yer almaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi devletin malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmekle yükümlü olduğu pozitif statü hakları (isteme hakları) arasında yer alır?

  1. A
    Mülkiyet hakkı
  2. B
    Konut dokunulmazlığı
  3. Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunmasıCevap
  4. D
    Vatan hizmeti
  5. E
    Zorla çalıştırma yasağı

Cevap

Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması hakkı, devletin mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmekle yükümlü olduğu bir pozitif statü (isteme) hakkıdır.
Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması hakkı, Anayasa'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümünde yer alır. Bu haklar, bireyin devletten olumlu bir hizmet, yardım veya imkan talep edebildiği 'pozitif statü hakları' (isteme hakları) olarak tanımlanır. Anayasa'nın 65. maddesi, devletin bu gruptaki ödevlerini yerine getirirken 'mali kaynaklarının yeterliliği' ölçütünü gözetebileceğini açıkça düzenlemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 65. maddesindeki kriteri analiz etme
Bu madde, devletin sadece 'sosyal ve ekonomik haklar' (pozitif statü hakları) grubundaki görevlerini mali imkanları ölçüsünde yapacağını belirtir.
Negatif statü hakları devletin karışmamasını gerektirdiğinden mali kaynakla sınırlı değildir; aktif statü hakları ise siyasi katılımı ifade eder.
2
Seçeneklerdeki hakların Jellinek sınıflamasına göre gruplandırılması
Mülkiyet, konut dokunulmazlığı ve zorla çalıştırma yasağı 'koruyucu/negatif'; vatan hizmeti 'aktif/siyasi'; sağlık hizmetleri ise 'isteme/pozitif' statüdedir.
Hangi hakkın devletten bir hizmet (pozitif edim) talep ettiğini belirlemek doğru cevaba ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Jellinek'in Hak Sınıflandırması (Negatif, Pozitif ve Aktif Statü Hakları) ve 1982 Anayasası Madde 65
Bu soruyu puanla