Soru

Zorluk: OrtaYasaklılık Yanılgısı (Hukuki Hata)

Türkiye'de işlettiği sanayi tesisinde atık suları arıtmak için yeni bir kimyasal filtreleme yöntemi geliştiren (K), bu yöntemin ilgili çevre mevzuatına uygun olup olmadığı hususunda yetkili İl Müdürlüğüne tüm süreci teknik detaylarıyla açıklayan resmi bir başvuruda bulunur. İlgili kurum, yapılan inceleme sonucunda bu yeni yöntemin kanunda yasaklanan eylemler kapsamında olmadığını ve işletmede serbestçe kullanılabileceğini resmi bir yazıyla (K)'ye bildirir. (K), idarenin bu yazılı onayına tam bir güven duyarak sistemi kurar ve çalıştırır. Ancak daha sonra, aslında söz konusu filtreleme yönteminin Türk Ceza Kanunu'nun çevreyi kasten kirletme suçuna ilişkin hükümleri uyarınca mutlak surette yasaklandığı ve idarenin ilgili kanun maddesini tamamen yanlış yorumladığı ortaya çıkar.

Buna göre, (K)'nin ceza sorumluluğu ile ilgili olarak Türk Ceza Kanunu hükümleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. İşlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz bir hataya düştüğü kabul edilerek kendisine ceza verilmez.Cevap
  2. B
    Sistemin kanun kapsamında yasak olduğunu bilmemesi suçun maddi unsurlarında hata olarak değerlendirilir ve kastı kalktığı için ceza verilmez.
  3. C
    Düştüğü yasaklılık yanılgısı ceza sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmaz, ancak verilecek cezada haksızlık yanılgısı nedeniyle indirim yapılır.
  4. D
    Kanunu bilmemek mazeret sayılmadığı kuralı gereğince, idarenin yazısına güvenerek hareket etmesi kusurluluğunu etkilemez ve fail cezalandırılır.
  5. E
    Hakkın kullanılması adlı hukuka uygunluk nedeninde sınırı kast olmaksızın aştığı kabul edilerek sadece eylemin taksirli halinden sorumlu tutulur.

Cevap

Türk Ceza Kanunu'nun 30. maddesinin 4. fıkrasına göre fail, işlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz bir hataya düştüğü için kendisine ceza verilmez.
Türk Ceza Kanunu'nun 30. maddesinin 4. fıkrasına göre, işlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi cezalandırılmaz. Olayda fail, eyleminin hukuka aykırı olup olmadığını öğrenmek için doğrudan yetkili resmi makama (İl Müdürlüğü) başvurmuş ve aldığı resmi yazıya güvenerek hareket etmiştir. Failin fiilin haksızlık oluşturduğunu bilmemesi (yasaklılık yanılgısı) kendi dikkatsizlik veya özensizliğinden kaynaklanmamakta olup, yetkili kurumun açık yanlış yönlendirmesi nedeniyle mutlak surette 'kaçınılmaz' niteliktedir. Bu nedenle kusurluluğu tamamen ortadan kalkar ve faile ceza verilmez.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki yanılma türünün tespit edilmesi
Failin eylemin tüm fiziksel boyutlarını bilip, sadece eylemin suç teşkil edip etmediği konusunda yanıldığı (hukuki hata / yasaklılık yanılgısı) belirlenir.
Uygulanacak yasa hükmünü doğru tayin edebilmek için unsur yanılgısı (TCK m.30/1) ile haksızlık yanılgısı (TCK m.30/4) ayrımının yapılması zorunludur.
2
Hatanın kaçınılmaz olup olmadığının değerlendirilmesi
Failin yetkili idari merciye başvurup resmi güvence aldığı göz önüne alındığında, içine düştüğü hatanın 'kaçınılmaz' olduğuna kanaat getirilir.
Haksızlık yanılgısının ceza sorumluluğunu ortadan kaldırması, ancak hatanın kişinin kendi kusurundan kaynaklanmamış (kaçınılmaz) olması şartına bağlıdır.
3
Hukuki sonucun belirlenmesi
TCK m.30/4 uyarınca haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişiye ceza verilmeyeceği sonucuna ulaşılır.
Kanunun amir hükmü gereği, kusurluluğu tamamen ortadan kaldıran bir durum mevcuttur.

Anahtar Kavram

Yasaklılık Yanılgısı (Hukuki Hata) ve Kaçınılmazlık Şartı
Bu soruyu puanla