Examkin

Soru

Zorluk: OrtaSiyasi Haklar: Kamu Hizmetine Girme, Mal Bildirimi, Vergi ve Vatan Hizmeti

Türk anayasal sisteminde vatandaşların devlet yönetimine katılmasına imkân tanıyan ve aynı zamanda devlete karşı birtakım mali ve şahsi yükümlülükler getiren "aktif statü hakları" önemli bir yer tutar.

Buna göre, 1982 Anayasası'nın ilgili maddeleri referans alındığında aşağıdaki hukuki tespitlerden hangisi isabetlidir?

  1. A
    Vatan hizmeti, anayasal sistemde kişilerin devlete karşı yerine getirmekle yükümlü olduğu salt bir zorunlu ödev niteliği taşımakta olup, anayasal bir hak olarak değerlendirilmez.
  2. B
    Kamu hizmetine girenlerin ve yasama organı üyelerinin mal bildiriminde bulunma usulleri ile bu bildirimlerin tekrarlanma süreleri, doğrudan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenir.
  3. C
    Kamu hizmetine girme hakkından, Türkiye'de yasal çalışma izni bulunan yabancılar da karşılıklılık ilkesi gözetilmek şartıyla vatandaşlar ile eşit düzeyde yararlanma hakkına sahiptir.
  4. Herkes mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlü olup; vergi, resim ve harçların muafiyet ve indirim oranlarında kanunun belirttiği sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir.Cevap
  5. E
    Vergi yükünün adaletli dağılımını sağlamak amacıyla ve mali güce göre vergilendirme ilkesinin bir gereği olarak, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yeni vergiler ihdas edilebilir.

Cevap

Doğru ifade, herkesin mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlü olduğunu ve vergi oranlarındaki değişiklik yetkisinin kanuni sınırlar içinde Cumhurbaşkanına verilebileceğini belirten seçenektir.
1982 Anayasası'nın 73. maddesi uyarınca vergi, resim ve harçlar kural olarak kanunla konulur (Verginin Kanuniliği İlkesi). Aynı maddede bu katı kurala bir esneklik getirilerek, mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisinin Cumhurbaşkanına verilebileceği açıkça hüküm altına alınmıştır. Bu sebeple ilgili hukuki tespit tamamen isabetlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Vatan hizmetinin hukuki niteliğini Anayasa Madde 72 bağlamında değerlendir.
Vatan hizmeti sadece bir ödev değil, aynı zamanda her Türk için bir haktır. Dolayısıyla salt ödev olduğunu iddia eden ifade yanlıştır.
Anayasa'nın açık hükmü hak ve ödev boyutunu birlikte düzenler.
2
Mal bildirimi yükümlülüğünün düzenleyici işlemini Anayasa Madde 71 bağlamında incele.
Mal bildirimi zorunluluğu ve süreleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile değil, açıkça kanunla düzenlenir. Dolayısıyla ilgili ifade yanlıştır.
Siyasi haklar ve ödevler kural olarak kanunla düzenlenir ve olağan CBK'nın konu alanı dışındadır.
3
Kamu hizmetine girme şartlarını Anayasa Madde 70 bağlamında yabancılar açısından analiz et.
Kamu hizmetine girme hakkı anayasada 'Her Türk' ibaresiyle düzenlenmiştir. Karşılıklılık ilkesi burada işlemez, yabancılar bu haktan yararlanamaz.
Vatandaşlık şartı kamu hizmetine girişin temel, vazgeçilmez bir anayasal kuralıdır.
4
Vergi ödevine ilişkin Anayasa Madde 73 hükümlerini ve Cumhurbaşkanının yetki sınırlarını tespit et.
Vergi kanunla konulur ancak kanunun belirttiği sınırlar dahilinde muafiyet ve indirim oranlarını değiştirme yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir. CBK ile yeni vergi konulamaz.
Verginin kanuniliği ilkesi ve Cumhurbaşkanına tanınan istisnai oran değiştirme yetkisi birlikte değerlendirilmelidir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'nda Siyasi Haklar ve Ödevlerin Kapsamı (Verginin Kanuniliği, Kamu Hizmeti, Vatan Hizmeti, Mal Bildirimi)
Bu soruyu puanla

Konular

Siyasi Haklar: Kamu Hizmetine Girme, Mal Bildirimi, Vergi ve Vatan Hizmeti

Bu konudan daha fazla soru