Tarım makineleri üreticisi (Ü) (tüzel kişi tacir), bayisi olan (B)'ye (gerçek kişi tacir) teslim ettiği ürünlerin faturasını usulüne uygun olarak tebliğ etmiştir. (B), işletmesinde yaşanan ciddi personel eksikliği ve iç organizasyonundaki aksaklıkları gerekçe göstererek faturayı ancak 15 gün sonra inceleyebilmiş ve içeriğindeki bazı fiyatlandırmalara itiraz etmiştir.
Bu olaydaki hukuki durum ve tacir olmanın sonuçları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- (B), basiretli bir iş adamı gibi ticari işletmesini özenle organize etmek zorunda olduğundan, kendi iç işleyişindeki aksaklıkları mazeret gösteremez ve faturaya 8 gün içinde itiraz etmediği için içeriğini kabul etmiş sayılır.Cevap
- B(B)'nin yerinde bir esnaf işletmesi sahibi olsaydı, Türk Ticaret Kanunu anlamında basiretli iş adamı gibi davranma yükümlülüğü bulunmadığından, faturanın içeriğine itiraz konusunda 8 günlük yasal süre karinesine tabi olmazdı.
- CFaturayı gönderen (Ü) şirketinin kuruluş sürecinde ticaret siciline tescili henüz yapılmamış ancak fiilen faaliyete geçilmiş olsaydı, (Ü) tüzel kişi tacir sıfatını fiili başlama ile kazanacağından kestiği fatura geçerli olurdu.
- DFaturaya itiraz edilmemesi durumu, ticaret sicili tescilinin kurucu etkisine benzer mutlak bir hukuki durum yarattığından, (B) artık faturanın içeriğinin yanlış olduğunu kesin yazılı delillerle dahi ispat edemez.
- E(B), faturayı teslim aldığı tarihte ticaret unvanını işletmesinden bağımsız olarak bir başkasına devretmek üzere sözleşme yapmış olsaydı, unvan devri tamamlanana kadar faturaya itiraz süresi dururdu.
Cevap
Doğru ifade, (B)'nin basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümlülüğü gereğince kendi iç organizasyonundaki aksaklıkları mazeret gösteremeyeceğini ve 8 günlük süre içinde faturaya itiraz etmediği için faturanın içeriğini kabul etmiş sayılacağını belirten seçenektir.
Doğru yanıt, (B)'nin tacir olmasından doğan 'basiretli bir iş adamı gibi hareket etme' (TTK m. 18/2) yükümlülüğünü eksiksiz yansıtmaktadır. Bu yükümlülük, tacirlerin ticari işlerinde objektif bir özen göstermesini gerektirir. Hastalık, personel eksikliği, tecrübesizlik veya iç organizasyon bozuklukları gibi öznel mazeretler, kanuni yükümlülüklerin (örneğin TTK m. 21/2'deki 8 günlük fatura itiraz süresinin) ihlaline haklı gerekçe oluşturamaz. Dolayısıyla süreyi mazeretsiz kaçıran (B), faturanın içeriğini hukuken kabul etmiş sayılır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Basiretli İş Adamı Gibi Davranma Yükümlülüğü ve Fatura İtiraz Karinesi
Tahmini Süre:1m 30s