6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 645. maddesinde yer alan kıymetli evrak tanımı ve bu senetlerin temel nitelikleri dikkate alındığında; "hakkın senede bağlılığı" ve "kamu güveni" (itimat) ilkeleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Kıymetli evrakta hak ile senet arasında o kadar sıkı bir bağ vardır ki, senedin devri olmaksızın hakkın devri veya senedin ibrazı olmaksızın hakkın ileri sürülmesi mümkün değildir; bu kuralın tek yasal yolu, senedin zayi olması halinde mahkemeden alınacak iptal kararıdır.Cevap
- BSenedin soyutluk (mücerretlik) vasfı, senedin devralınmasından sonra temel borç ilişkisindeki (örneğin satış sözleşmesi) geçersizliklerin senedi her halükarda hükümsüz kılacağı ve borçlunun bunu tüm hamillere karşı ileri sürebileceği anlamına gelir.
- CKıymetli evrakın niteliği gereği, hakkın senede bağlı olması tüm senet türlerinin (nama, emre, hamiline) sadece senedin teslimi yoluyla devredilmesine olanak tanır ve ciro veya alacağın temliki beyanına ihtiyaç duyulmaz.
- DKıymetli evrak, sadece mevcut bir hakkın varlığını ispatlayan 'ispat senedi' niteliğinde olduğu için, alacaklı senedin zayi olması durumunda tanık veya yemin gibi diğer delil araçlarıyla borçludan ifa talep etme hakkına sahiptir.
- EKamu güveni ilkesi uyarınca, kıymetli evrakı iyi niyetle devralan üçüncü kişilere karşı borçlu, senet metninden anlaşılanlar dahil olmak üzere her türlü mutlak def’iyi ileri sürme hakkını kaybeder.
Cevap
Kıymetli evrakta hak senede öyle bağlıdır ki, senet devredilmeden hak devredilemez ve senet ibraz edilmeden hak ileri sürülemez; zayi durumunda ise ancak iptal kararı ile hak seneden ayrıştırılabilir.
Doğru ifade, kıymetli evrakın temel tanımını yansıtır. TTK 645 uyarınca, hak senede öyle bağlanmıştır ki, senetten ayrı ileri sürülemez ve devredilemez. Senedin zayi olması (çalınması, yanması vb.) durumunda hak sahibi, senedi ibraz edemediği için hakkını kullanamaz; bu engeli aşmanın tek yolu mahkemeden iptal kararı alarak hakkı seneden bağımsız hale getirmektir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hakkın Senede Bağlılığı (Maddi Hukuk Bağı)
Daha Fazla Pratik
Kıymetli evrakta 'maddi hukuk bağı' ile 'usul hukuku bağı' (ibraz ve teşhis) arasındaki ilişkiyi TTK 646 üzerinden inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s