Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

15 soru

$1982$ Anayasası'na göre, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine (istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev kabul etme halleri hariç) karar verilmesi durumunda, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili bu kararın iptali istemiyle kaç gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve mahkeme bu başvuruyu kaç gün içinde kesin karara bağlar?

7

gün içinde başvuru -

15

gün içinde karar

15

gün içinde başvuru -

30

gün içinde karar

7

gün içinde başvuru -

30

gün içinde karar

10

gün içinde başvuru -

15

gün içinde karar

30

gün içinde başvuru -

60

gün içinde karar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $7$ gün içinde başvuru - $15$ gün içinde karar

Cevap

1982

Anayasası'nın

85

. maddesi uyarınca, dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya bir başka milletvekili, karar tarihinden itibaren

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve mahkeme bu başvuruyu

15

gün içinde karara bağlamak zorundadır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir ve mahkeme bu başvuruyu

15

gün içinde kesin karara bağlar. Bu süreler yasama çalışmalarının aksamaması ve hukuki belirliliğin hızlıca sağlanması amacıyla kısa tutulmuştur.

Adım Adım Çözüm

Hukuki dayanağın belirlenmesi

Anayasa'nın

85

. maddesi (Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına itiraz)

Milletvekilliğinin düşürülmesi veya dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı yargı yolu bu maddede düzenlenmiştir.

Başvuru süresinin tespiti

7

gün

Kararın TBMM Genel Kurulu'nda alınmasından itibaren tanınan hak arama süresidir.

Yargısal karar süresinin tespiti

15

gün

Anayasa Mahkemesi'nin bu acil ve önemli konuyu kesin olarak sonuçlandırması gereken süredir.

Anahtar Kavram

Yasama dokunulmazlığına itiraz ve yargısal denetim süreci

İpuçları

Bu süreler, yasama faaliyetlerinin hızını korumak için oldukça kısadır.

Daha Fazla Pratik

Yasama sorumsuzluğu ile dokunulmazlığı arasındaki farkları (mutlak/nispi) gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 2Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları kapsamında; yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığının hukuki nitelikleri, koruma kapsamları ve yargısal denetim usulleri birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki eylemleri nedeniyle hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluğunu engelleyen mutlak bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibata karşı geçici bir koruma sağlar ve hukuk davası açılmasına engel teşkil etmez.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin üyeliği, kaldırma kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte kendiliğinden sona erer ve ilgili kişi hakkında genel hükümlere göre yargılama süreci başlar.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren

15

gün içinde sadece ilgili milletvekili Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir ve Mahkeme bu başvuruyu

30

gün içinde karara bağlar.

Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar ile ağır cezayı gerektiren suçüstü hali yasama sorumsuzluğunun istisnalarıdır ve bu hallerde milletvekilinin Meclis bünyesindeki beyanları nedeniyle doğrudan soruşturma açılabilir.

Yasama sorumsuzluğu kapsamında Meclis çalışmalarında ifade edilen düşüncelerin Meclis dışında tekrarlanması, Meclis Başkanlık Divanı kararıyla her zaman sorumsuzluk kapsamından çıkarılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki eylemleri nedeniyle hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluğunu engelleyen mutlak bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibata karşı geçici bir koruma sağlar ve hukuk davası açılmasına engel teşkil etmez.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu hem cezai hem de hukuki koruma sağlayan mutlak bir bağışıklıktır; yasama dokunulmazlığı ise sadece cezai takibata karşı koruma sağlayan nispi bir bağışıklıktır ve hukuk davalarını engellemez.

Anayasa'nın

83

. maddesi uyarınca yasama sorumsuzluğu, vekillerin Meclis içindeki faaliyetlerinden dolayı sorumlu tutulamayacağını belirtir ve bu 'sorumluluk' kavramı hem ceza hem hukuk hukukunu kapsar. Dokunulmazlık ise aynı maddenin ikinci fıkrasında 'sorguya çekilemez, tutuklanamaz, yargılanamaz' ifadeleriyle sınırlandırılmıştır; bu ifadeler teknik olarak ceza hukukuna aittir ve hukuk davalarını engellemez.

Adım Adım Çözüm

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme

Sorumsuzluk, Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri kapsar. Mutlaktır (kaldırılamaz) ve süreklidir (vekillik bitse de sürer). Yargıtay ve AYM içtihatlarına göre hem ceza hem de tazminat davalarına karşı koruma sağlar.

Milletvekilinin kürsü serbestisini tam olarak kullanabilmesi için hukuki yaptırım korkusu taşımaması gerekir.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme

Dokunulmazlık, seçimden önce veya sonra işlenen suçlar için vekilin tutuklanmasını, sorgulanmasını ve yargılanmasını engeller. Nispidir (Meclis kararıyla kaldırılabilir) ve geçicidir (vekillik bitince sona erer).

Yürütme veya yargının, asılsız suçlamalarla yasama organı üyelerini görevinden uzaklaştırmasını önlemek amaçlanır.

Hukuk davaları (tazminat vb.) açısından farkı belirleme

Dokunulmazlık sadece 'cezai' nitelikli işlemlerden korur. Dolayısıyla bir milletvekiline karşı (Meclis çalışmaları dışındaki bir olaydan dolayı) borçlar hukuku veya medeni hukuk kapsamında dava açılabilir.

Dokunulmazlığın amacı vekilin özgürlüğünün kısıtlanmasını önlemektir; malvarlığına yönelik davalar bu kapsamda değerlendirilmez.

Yargısal denetim sürelerini kontrol etme

Dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulur, Mahkeme

15

gün içinde karar verir (Anayasa m.

85

Hızlı karar mekanizması, yasama faaliyetlerinin aksamaması için öngörülmüştü.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak/Hukuki-Cezai) vs. Yasama Dokunulmazlığı (Nispi/Sadece Cezai)

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi halleri (istifa, devamsızlık, kesin hüküm) ile dokunulmazlığın kaldırılması arasındaki farkları karşılaştıran soruları çözünüz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 3Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) ile bu bağışıklıkların kaldırılmasına karşı öngörülen yargısal denetim süreci hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yasama sorumsuzluğu; milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri için öngörülen, hem cezai hem de hukuki (tazminat) takibata karşı tam koruma sağlayan mutlak ve sürekli bir bağışıklıktır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı sadece ilgili suç isnadı için geçerlidir; milletvekili hakkında dokunulmazlık kapsamında kalan başka bir suçtan dolayı işlem yapılabilmesi için yeni bir kaldırma kararı alınması gerekir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin TBMM Genel Kurulu kararı aleyhine, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili tarafından kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin TBMM Genel Kurulu kararı Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmezse, ilgili milletvekilinin milletvekilliği sıfatı kararın kesinleşmesiyle birlikte kendiliğinden düşer.

Anayasa Mahkemesi, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin yapılan iptal başvurusunu, başvurunun yapıldığı tarihten itibaren on beş gün içinde kesin karara bağlamakla yükümlüdür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin TBMM Genel Kurulu kararı Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmezse, ilgili milletvekilinin milletvekilliği sıfatı kararın kesinleşmesiyle birlikte kendiliğinden düşer.

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmezse milletvekilliğinin kendiliğinden düşeceğini belirten ifade yanlıştır.

Anayasa'nın 83. ve 84. maddeleri uyarınca yasama dokunulmazlığının kaldırılması milletvekilliği sıfatını sona erdiren hallerden biri değildir. Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili, yargılama sonunda kesin bir mahkûmiyet hükmü giymedikçe ve bu hüküm TBMM Genel Kuruluna bildirilmedikçe milletvekilliği statüsünü korumaya devam eder. Dolayısıyla, Anayasa Mahkemesi'nin iptal başvurusunu reddetmesi milletvekilliğinin düştüğü anlamına gelmez.

Adım Adım Çözüm

Yasama bağışıklıklarının niteliğini belirle.

Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir; dokunulmazlık ise nispi, geçici ve Meclis kararıyla kaldırılabilirdir.

Bağışıklıkların kapsamını anlamak, hangi durumlarda yargı yoluna gidilebileceğini belirlemek için gereklidir.

Anayasa Mahkemesi başvuru sürecini (Madde 85) analiz et.

Karardan itibaren 7 gün içinde ilgili veya başka bir milletvekili başvurabilir; mahkeme 15 gün içinde karar verir.

Anayasal sürelerin ve yetkili kişilerin doğruluğunu teyit etmek için gereklidir.

Dokunulmazlığın kaldırılmasının milletvekilliği statüsüne etkisini incele.

Dokunulmazlığın kaldırılması sadece yargılamanın önündeki engeli kaldırır; üyeliği düşürmez.

Dokunulmazlığın kaldırılması (Madde 83) ile milletvekilliğinin düşmesi (Madde 84) arasındaki farkı ayırt etmek için kritik bir adımdır.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve Üyeliğin Sona Ermesi Arasındaki Fark

Soru 4Soru →

Bir milletvekili olan (K), Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda yaptığı bir konuşmadaki ifadelerinden dolayı sert tepki çekmiş, ertesi gün Meclis dışında katıldığı bir etkinlikte kendisine soru soran bir gazeteciyi kasten yaralamıştır. Bu gelişmeler üzerine TBMM Genel Kurulu, (K)'nin hem Genel Kuruldaki sözlerinden dolayı yasama sorumsuzluğunu hem de kasten yaralama suçlamasından dolayı yasama dokunulmazlığını kaldıran bir karar almıştır.

1982 Anayasası hükümlerine göre, bu olayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu mutlak nitelikte olup kaldırılamayacağından bu yöndeki TBMM kararı hukuki sonuç doğurmaz; yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı ise yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurulabilir.

Yasama sorumsuzluğu ancak Anayasa'nın temel ilkelerine aykırı fiiller söz konusu olduğunda üye tamsayısının salt çoğunluğuyla kaldırılabileceğinden, alınan her iki karar da hukuka uygundur.

Yasama dokunulmazlığının Meclis kararıyla kaldırılması, (K)'nin milletvekilliği sıfatının da doğrudan sona ermesi sonucunu doğuracağından, bu karara karşı sadece ilgili siyasi parti grubu iptal davası açabilir.

Dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı sadece dokunulmazlığı kaldırılan milletvekilinin kendisi iptal başvurusunda bulunabilir ve Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu en geç otuz gün içinde karara bağlar.

Milletvekilinin Meclis dışındaki kasten yaralama eylemi de yasama sorumsuzluğu kapsamında değerlendirildiğinden, Meclisin aldığı her iki kaldırma kararı da Anayasa Mahkemesinin denetimi dışındadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu mutlak nitelikte olup kaldırılamayacağından bu yöndeki TBMM kararı hukuki sonuç doğurmaz; yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı ise yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurulabilir.

Cevap

Doğru seçenek, Anayasa'nın 83. ve 85. maddelerindeki iki temel kuralı eksiksiz yansıtmaktadır. Birincisi; yasama sorumsuzluğu meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri kapsar, mutlak niteliktedir ve TBMM kararıyla dahi kaldırılamaz. Bu yüzden TBMM'nin sorumsuzluğu kaldırma kararı hukuken geçersizdir (yok hükmündedir). İkincisi; kasten yaralama gibi suç isnatlarına karşı koruma sağlayan yasama dokunulmazlığı TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabilir. Bu kaldırma kararına karşı ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten başlayarak yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurabilir.

Adım Adım Çözüm

Olaydaki iki farklı fiili ve bu fiillere uygulanan bağışıklık türlerini sınıflandırın.

Meclis içindeki sözler 'yasama sorumsuzluğu', Meclis dışındaki kasten yaralama suçu ise 'yasama dokunulmazlığı' kapsamındadır.

Anayasa madde 83 uyarınca sorumsuzluk meclis çalışmalarındaki düşünce açıklamalarını, dokunulmazlık ise seçimden önce veya sonra işlendiği ileri sürülen suçları kapsar.

TBMM'nin yasama sorumsuzluğunu kaldırma kararının anayasal geçerliliğini değerlendirin.

Yasama sorumsuzluğu mutlaktır ve meclis kararıyla dahi kaldırılamaz. Bu nedenle sorumsuzluğun kaldırılması kararı yok hükmündedir (hukuki sonuç doğurmaz).

Yasama sorumsuzluğu milletvekilinin asli görevini yapabilmesi için öngörülmüş mutlak bir korumadır, istisnası yoktur.

TBMM'nin yasama dokunulmazlığını kaldırma kararının itiraz usulünü ve sürelerini belirleyin.

Dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilir ve Mahkeme 15 gün içinde kesin kararını verir.

Anayasa'nın 85. maddesi iptal istemi için usul ve süreleri kesin bir şekilde 7 gün (başvuru) ve 15 gün (karar) olarak düzenlemiştir.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıkları (Sorumsuzluk ve Dokunulmazlık Rejimi ile Yargısal Denetim)

Soru 5Soru →

X ili milletvekili (T), seçim bölgesinde katıldığı bir açık hava toplantısında, daha önce Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) kapalı oturumunda dile getirdiği ve Meclisçe dışarıda açıklanması yasaklanmamış görüşlerini kamuoyuyla paylaşmıştır. Eş zamanlı olarak, (T) hakkında seçimden önce işlediği iddia edilen ve ağır cezalık suçüstü hâli kapsamına girmeyen bir eyleminden ötürü TBMM Genel Kurulunca yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Anayasa'nın yasama bağışıklıklarına ilişkin kuralları dikkate alındığında, bu olayla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Genel Kurulun dokunulmazlığı kaldırma kararı, milletvekilliği sıfatının da kendiliğinden düşmesi sonucunu doğurduğundan, (T)'nin yargılama süresince yasama faaliyetlerine katılması hukuken mümkün değildir.

İlgili vekilin Meclis çalışmalarında ileri sürdüğü düşünceleri açık hava toplantısında tekrarlaması yasama sorumsuzluğu kapsamında olup, bu hukuki koruma milletvekilliği sıfatı sona erse dahi devam eder.

Dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı, ilgili vekilin kendisi veya meclisteki herhangi bir milletvekili, karar tarihini izleyen yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Anayasa Mahkemesi, dokunulmazlığın kaldırılması kararına yönelik yapılan iptal talebini, başvurunun yapıldığı tarihten itibaren on beş gün içinde kesin olarak karara bağlamak zorundadır.

(T) hakkında tesis edilen dokunulmazlığı kaldırma kararı, yalnızca karara konu olan isnat açısından hukuki sonuç doğurur; vekilin işlediği iddia edilebilecek başka suçlar için ayrı bir meclis kararı alınması şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel Kurulun dokunulmazlığı kaldırma kararı, milletvekilliği sıfatının da kendiliğinden düşmesi sonucunu doğurduğundan, (T)'nin yargılama süresince yasama faaliyetlerine katılması hukuken mümkün değildir.

Cevap

Genel Kurulun dokunulmazlığı kaldırma kararının, milletvekilliği sıfatını kendiliğinden düşüreceğini ve yasama faaliyetlerine katılımı engelleyeceğini belirten ifade yanlıştır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması, ilgili milletvekilinin sadece karara konu olan suçtan dolayı yargılanabilmesini, tutuklanabilmesini veya sorgulanabilmesini sağlar. Milletvekilliği sıfatı bu Meclis kararıyla kendiliğinden sona ermez. Milletvekilinin yasama faaliyetlerine (oy kullanma, kanun teklifi verme vb.) katılımı, tutuklanmadığı sürece aynen devam eder. Milletvekilliğinin düşmesi ancak Anayasa'nın 84. maddesinde sayılan hallerin (örneğin seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giyme ve bunun Genel Kurula bildirilmesi) gerçekleşmesiyle mümkündür.

Adım Adım Çözüm

Yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı kavramlarının kapsamını ve etkilerini analiz et.

Yasama sorumsuzluğu mutlak ve süreklidir; yasama dokunulmazlığı ise nispi ve geçicidir, sadece yargılanmayı engeller.

Olaydaki iki farklı durumu (düşünce açıklaması ve suç isnadı) ve bunların yarattığı bağışıklık zırhını birbirinden ayırmak için.

Dokunulmazlığın kaldırılmasının hukuki sonuçlarını değerlendir.

Dokunulmazlığın kaldırılması sadece ilgili suçtan dolayı ceza kovuşturması yapılmasına (yargılama, tutuklama vb.) izin verir; milletvekilliği statüsünü doğrudan sona erdirmez.

Dokunulmazlığın kaldırılması ile milletvekilliğinin düşmesi süreçlerinin Anayasa'da farklı düzenlenmiş olması ve birbirine karıştırılmaması gerektiği için.

İptal davası sürelerini kontrol et.

Karardan itibaren 7 gün içinde AYM'ye başvurulur, AYM 15 gün içinde kesin karar verir.

Seçeneklerdeki usul kurallarının doğruluğunu teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıkları ve Milletvekilliğinin Düşmesi

Soru 6Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca, yasama dokunulmazlığı Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından kaldırılan bir milletvekilinin bu karara karşı itiraz süreci ve kararın hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın Anayasa’ya veya İçtüzük hükümlerine aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme iptal istemini on beş gün içinde kesin karara bağlar.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı ile birlikte ilgili milletvekilinin üyeliği kendiliğinden sona erer ve kararın kesinleşmesi için yargı yolu kapalı tutulmuştur.

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili, Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı da cezai sorumluluk altına girer; zira yasama sorumsuzluğu da dokunulmazlıkla birlikte düşer.

Anayasa Mahkemesine başvurma süresi kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren on beş gündür ve Mahkemenin karar verme süresi için Anayasa'da herhangi bir kısıtlama öngörülmemiştir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına dair kararın iptali için sadece TBMM'de grubu bulunan siyasi partiler Anayasa Mahkemesine doğrudan iptal davası açabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın Anayasa’ya veya İçtüzük hükümlerine aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme iptal istemini on beş gün içinde kesin karara bağlar.

Cevap

Anayasa'nın

85

. maddesi uyarınca, yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu itirazı

15

gün içinde karara bağlar.

Doğru cevap olan ifade, Anayasa'nın

85

. maddesindeki itiraz prosedürünü eksiksiz yansıtmaktadır. Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verildiğinde, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde milletvekilinin kendisi veya bir başka milletvekili, bu kararın iptali için Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Anayasa Mahkemesi de bu başvuruyu on beş gün içinde kesin olarak karara bağlamak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

Yasama bağışıklıklarının türlerini belirle.

Yasama sorumsuzluğu (mutlak/sürekli) ve yasama dokunulmazlığı (nispi/geçici) ayrımı yapıldı.

Dokunulmazlığın kaldırılmasının sonuçlarını anlamak için bu ayrım kritiktir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı öngörülen yargısal denetimi analiz et.

1982

Anayasası Madde

85

uyarınca Anayasa Mahkemesi itiraz yolu tespit edildi.

Meclis kararlarının yargısal denetimi bu madde ile özel olarak düzenlenmiştir.

Anayasal süreleri ve yetkili kişileri doğrula.

7

gün başvuru,

15

gün karar süresi; başvuru yetkisinin ise ilgili vekil veya herhangi bir milletvekilinde olduğu belirlendi.

Soruda istenen doğru prosedürel bilgiyi kesinleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığı ve İtiraz Usulü (Madde 85)

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 7Soru →

$1982$ Anayasası'nda milletvekillerinin görevlerini hiçbir baskı altında kalmadan yerine getirebilmeleri için öngörülen yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı rejimleri; hukuki nitelikleri, kapsamları ve yargısal denetimleri bakımından farklı kurallara tabidir. Buna göre, yasama bağışıklıklarının işleyişi ve bu süreçte başvurulabilecek hukuki yollarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına dair TBMM kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve Mahkeme bu istemi

15

gün içinde karara bağlar.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis dışındaki siyasi faaliyetlerini de kapsayan ancak Meclis Genel Kurulu kararıyla üye tamsayısının salt çoğunluğuyla kaldırılabilen nispi bir bağışıklıktır.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı, kaldırma kararının Genel Kurulda okunmasıyla birlikte kendiliğinden sona erer ve ilgili kişi hakkında genel hükümlere göre yargılama süreci başlar.

Yasama sorumsuzluğu kapsamında ifade edilen düşüncelerin Meclis dışında tekrarlanması durumunda, bu koruma kendiliğinden dokunulmazlığa dönüşür ve yargılama için TBMM kararı aranmaz.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanmış Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar, yasama sorumsuzluğunun anayasal istisnalarıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına dair TBMM kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili kararın alındığı tarihten itibaren $7$ gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve Mahkeme bu istemi $15$ gün içinde karara bağlar.

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, ilgili milletvekili veya başka bir milletvekili 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu istemi 15 gün içinde kesin karara bağlar.

Doğru olan ifadede belirtildiği üzere,

1982

Anayasası'nın

85

. maddesi uyarınca, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi durumunda, bu kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurabilir. Anayasa Mahkemesi de bu istemi

15

gün içinde karara bağlamak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

Bağışıklık türlerinin temel niteliklerini ayırt edin.

Yasama sorumsuzluğu mutlak (kaldırılamaz) ve sürekliyken; yasama dokunulmazlığı nispi (TBMM kararıyla kaldırılabilir) ve geçicidir.

Hangi korumanın Meclis kararıyla sona erdirilebileceğini belirlemek için bu ayrım şarttır.

Dokunulmazlığın kaldırılması sürecindeki yargısal denetim yolunu (Anayasa m.

85

) inceleyin.

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya herhangi bir milletvekili, bu kararın Anayasa'ya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla itiraz edebilir.

Meclis kararlarının yargısal denetime tabi olduğu bu özel durumun şartlarını doğrulamak gerekir.

İtiraz sürelerini ve karar mercisini kontrol edin.

Kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulur; Mahkeme

15

gün içinde kesin kararını verir.

Anayasal sürelerin doğruluğu KPSS sorularında belirleyici unsurdur.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve İtiraz Usulü (Anayasa Madde 83 ve 85)

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi halleri ile yasama dokunulmazlığının kaldırılması arasındaki farkları, özellikle AYM'ye başvuru süreçleri açısından karşılaştırınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 8Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "Yasama Sorumsuzluğu" ve "Yasama Dokunulmazlığı" kurumlarının kapsamı, hukuki nitelikleri ve istisnaları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi bu iki kurumun işleyişine dair doğru bir hukuki değerlendirmedir?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamaları nedeniyle görev süreleri bittikten sonra dahi devam eden mutlak bir koruma sağlarken; seçimden önce soruşturmasına başlanmış olması koşuluyla Anayasa’nın

14

. maddesindeki suçlar yasama dokunulmazlığı kapsamı dışında bırakılmıştır.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilleri hakkında görevleri sırasında işledikleri iddia edilen suçlar yanında, şahsi borçlarından dolayı açılacak hukuk davaları ve icra takibini de görev süresi boyunca engelleyen nispi bir koruma kalkanıdır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin TBMM kararlarına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren

15

gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir ve Mahkeme bu başvuruyu en geç

30

gün içinde kesin karara bağlar.

Yasama sorumsuzluğu sadece milletvekillerinin cezai sorumluluklarını ortadan kaldıran bir güvenceyken; yasama dokunulmazlığı milletvekillerini hem cezai hem de tazminat sorumluluklarına karşı koruyan daha geniş kapsamlı bir müessesedir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılabilmesi için TBMM Genel Kurulu'nda üye tamsayısının salt çoğunluğunun gizli oyu ile bir Parlamento Kararı alınması ve bu kararın Resmi Gazete'de yayımlanması milletvekilliğinin düşmesi için zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamaları nedeniyle görev süreleri bittikten sonra dahi devam eden mutlak bir koruma sağlarken; seçimden önce soruşturmasına başlanmış olması koşuluyla Anayasa’nın $14$ . maddesindeki suçlar yasama dokunulmazlığı kapsamı dışında bırakılmıştır.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu mutlak ve süreklidir; yasama dokunulmazlığının ise ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Madde

14

kapsamındaki suçlar gibi istisnaları mevcuttur.

Doğru olan ifadede, yasama sorumsuzluğunun mutlak ve milletvekilliği bitse dahi devam eden (sürekli) niteliği ile yasama dokunulmazlığının Anayasa'nın

83/2

. maddesinde belirtilen en karmaşık istisnası (seçimden önce soruşturmasına başlanmış olması kaydıyla Madde

14

suçları) bir arada ve doğru verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz et

Sorumsuzluk mutlaktır (kaldırılamaz) ve süreklidir (görev bitse de devam eder). Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarını kapsar.

Anayasa'nın

83/1

. maddesi bu korumayı 'sorumlu tutulamazlar' ifadesiyle mutlaklaştırmıştır.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini ve istisnalarını belirle

Dokunulmazlık nispidir (kaldırılabilir) ve sadece cezai işlemleri kapsar. Madde

83/2

uyarınca iki istisnası vardır.

İstisnalar: Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar.

Seçeneklerdeki süre ve usul bilgilerini denetle

AYM'ye itiraz süresi

7

gün, karar süresi

15

gündür. Dokunulmazlık kaldırılınca milletvekilliği düşmez.

Anayasa'nın

85

. maddesi bu süreleri açıkça belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak/Sürekli) vs. Yasama Dokunulmazlığı (Nispi/Geçici)

Soru 9Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "yasama bağışıklıkları" kapsamında; yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığı arasındaki hukuki farklar ve dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı öngörülen yargısal denetim süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri için söz konusu olan, ancak TBMM Genel Kurulu kararıyla üye tamsayısının salt çoğunluğu ile kaldırılabilen bir korumadır.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin, kararın alındığı tarihten itibaren milletvekilliği sıfatı sona erer ve kişi hakkında genel hükümlere göre yargılama süreci başlar.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin TBMM kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu istemi

15

gün içinde kesin karara bağlar.

Yasama dokunulmazlığı, sadece milletvekilliği süresince işlenen suçları kapsar; milletvekili seçilmeden önce işlenen suçlar bakımından meclis kararı olmaksızın sorgulama yapılabilir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı Anayasa Mahkemesine yapılacak olan iptal başvurusu, sadece hakkında karar verilen milletvekili tarafından yapılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin TBMM kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili $7$ gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu istemi $15$ gün içinde kesin karara bağlar.

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin Meclis kararına karşı ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve Mahkeme bu istemi

15

gün içinde karara bağlar.

Anayasa'nın

85

. maddesi uyarınca, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine ilişkin TBMM kararlarının yargısal denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır. Bu sürece göre, kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde ilgili milletvekili veya herhangi bir başka milletvekili iptal istemiyle Mahkemeye başvurabilir. Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu

15

gün içinde kesin olarak karara bağlamak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

Yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığı arasındaki temel farkı analiz et.

Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir (kaldırılamaz), dokunulmazlık ise nispi ve geçicidir (Meclis kararıyla kaldırılabilir).

Bağışıklıkların niteliğini ayırt etmek, sorumsuzluğun kaldırılabileceği yönündeki hatalı bilgileri elememizi sağlar.

Dokunulmazlığın kaldırılmasının milletvekilliği statüsüne etkisini değerlendir.

Dokunulmazlığın kaldırılması sadece yargılama engelini kaldırır, milletvekilliği sıfatını sona erdirmez.

Milletvekilliğinin düşmesi ile dokunulmazlığın kaldırılması arasındaki farkı kavramak, düşme hallerini doğru analiz etmek için gereklidir.

1982

Anayasası'nın

85

. maddesindeki yargısal denetim sürelerini ve yetkili merciyi belirle.

İtiraz süresi

7

gün, Anayasa Mahkemesi'nin karar süresi

15

gündür.

Anayasal sürelerin ve başvuru hakkına sahip kişilerin (herhangi bir milletvekili dahil) tespiti, doğru seçeneğe ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıkları ve Yargısal Denetim Usulü

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi hallerinden hangilerinin Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu (istifa, devamsızlık vb.) tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 10Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları (sorumsuzluk ve dokunulmazlık) ile bu bağışıklıkların yargısal denetimi ve milletvekilliği sıfatının sona ermesi süreçleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yasama sorumsuzluğu kapsamında Meclis çalışmalarında ifade edilen düşünceler; o oturumdaki Başkanlık Divanı'nın teklifi üzerine Meclisçe aksine bir karar alınmadıkça, Meclis dışında da mutlak bir korumadan yararlanmaya devam eder.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar dokunulmazlığın istisnasıdır ve bu suçlar için Meclis kararı olmaksızın yargılama yapılabilir.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili hakkında yargılama sürerken yapılan genel seçimlerde ilgili kişinin tekrar seçilmesi durumunda, yargılamanın devam edebilmesi için Meclis'in yeniden dokunulmazlığı kaldırma kararı alması şarttır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin TBMM kararına karşı; kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve Mahkeme bu istemi

15

gün içinde kesin karara bağlar.

Milletvekilliğinin 'kesin hüküm giyme' veya 'kısıtlanma' nedeniyle düşmesi durumunda, bu işlem Anayasa'nın

85

. maddesi uyarınca yargısal denetime tabi olup; ilgili milletvekili

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliğinin 'kesin hüküm giyme' veya 'kısıtlanma' nedeniyle düşmesi durumunda, bu işlem Anayasa'nın $85$ . maddesi uyarınca yargısal denetime tabi olup; ilgili milletvekili $7$ gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Cevap

Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma nedeniyle düşmesi durumu, Anayasa'nın

85

. maddesinde düzenlenen Anayasa Mahkemesine başvuru imkanına tabi olan işlemlerden biri değildir; bu nedenle yargısal denetim yolu kapalıdır.

Yanlış olan ifade, kesin hüküm giyme nedeniyle üyeliğin düşmesinin Anayasa Mahkemesine (Madde

85

) taşınabileceğini belirten seçenektir. Anayasa'nın

85

. maddesi açıkça; dokunulmazlığın kaldırılması ile Madde

84

'ün

1

3

4

. fıkralarındaki halleri (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) saymıştır. Kesin hüküm giyme veya kısıtlanma (

84/2

), bir Meclis kararı değil bildirim işlemi olduğundan bu başvuru yoluna tabi değildir.

Adım Adım Çözüm

Yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığının hukuki niteliklerini karşılaştırın.

Sorumsuzluğun mutlak/sürekli, dokunulmazlığın ise nispi/geçici olduğu saptandı.

Sorumsuzluk meclis içi ifade özgürlüğünü, dokunulmazlık ise keyfi cezai takibatları engeller.

Anayasa'nın

83

. ve

84

. maddelerindeki istisnai durumları ve sona erme hallerini analiz edin.

Dokunulmazlığın istisnaları (Art.

14

ve suçüstü) ile üyeliğin düşme türleri (Genel Kurul kararı gerektirenler vs. bildirimle düşenler) ayrıştırıldı.

Her düşme hali aynı hukuki prosedüre ve denetim mekanizmasına tabi değildir.

Anayasa'nın

85

. maddesinin kapsamını inceleyerek hangi işlemlerin AYM denetimine tabi olduğunu belirleyin.

Sadece dokunulmazlığın kaldırılması ve

84

. maddenin

1

3

4

. fıkralarına (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) göre verilen kararların denetlenebileceği anlaşıldı.

Kesin hüküm giyme (

84/2

) bir bildirim işlemi olduğu için Anayasa koyucu bunu özel yargısal denetim yolunun dışında bırakmıştır.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıklarının Yargısal Denetim Sınırları (Anayasa Madde

85

)

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin dokunulmazlığın kaldırılmasına dair denetiminin kapsamını (şekil ve esas açısından) inceleyen yargı kararlarına göz atın.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 11Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve bu karara karşı başvurulabilecek yargısal denetim yolu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Yasama sorumsuzluğu gibi yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı da yargı yolu kapalıdır.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı, kaldırma kararı ile birlikte kendiliğinden sona erer.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı sadece TBMM Başkanlık Divanına itiraz edilebilir.

Anayasa Mahkemesi, dokunulmazlığın kaldırılmasına ilişkin itiraz başvurusunu en geç

30

gün içinde kesin olarak karara bağlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili $7$ gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekilinin 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabileceği yönündeki ifade doğrudur.

Anayasa'nın

85.

maddesine göre, yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, kararın iptali istemiyle ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili tarafından

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir. Bu başvuru anayasal bir denetim yoludur.

Adım Adım Çözüm

Yasama dokunulmazlığı ve sorumsuzluğu arasındaki farkları belirleyin.

Sorumsuzluk kaldırılamazken, dokunulmazlık TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabilir.

Anayasa'nın bağışıklıklar rejimindeki temel farkı anlamak için.

Anayasa'nın

85.

maddesindeki itiraz usulünü inceleyin.

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvuru yapılabilir ve mahkeme

15

gün içinde karar verir.

Yargısal denetim sürelerini ve yetkili mahkemeyi tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılmasına İtiraz (Madde 85)

İpuçları

Anayasa'nın

85.

maddesinde düzenlenen 'Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılmasına İtiraz' usulünü hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Yasama sorumsuzluğunun mutlaklığı ile dokunulmazlığın nispiliği arasındaki farkları tekrar edin.

Tahmini Süre:45s

Soru 12Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmiştir. Mevcut anayasal hükümler çerçevesinde; bu kararın iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvuru süresi ve Mahkemenin bu başvuruyu kesin olarak karara bağlama süresi sırasıyla kaç gündür?

7 gün - 15 gün

15 gün - 30 gün

7 gün - 30 gün

10 gün - 15 gün

15 gün - 15 gün

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7 gün - 15 gün

Cevap

Anayasa Mahkemesine başvuru süresi 7 gün, Mahkemenin karar verme süresi ise 15 gündür.

Anayasa'nın 85. maddesine göre, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine karar verilmesi hallerinde; ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurabilir. Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu on beş gün içinde kesin karara bağlamak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

İşlemin Niteliğini Belirleme

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, TBMM'nin bir parlamento kararıdır ve yargısal denetime tabidir.

Yasama sorumsuzluğu mutlak ve sürekli olduğu için kaldırılamazken, yasama dokunulmazlığı nispi ve geçici olduğu için kaldırılabilir.

Başvuru Süresini Tespit Etme

Kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulmalıdır.

Anayasa'nın 85. maddesi, yasama bağışıklıklarının korunması ve keyfiyetin önlenmesi için kısa bir itiraz süresi öngörmüştür.

Yargısal Karar Süresini Tespit Etme

Anayasa Mahkemesi başvuruyu 15 gün içinde kesin olarak karara bağlamalıdır.

Milletvekilliği görevinin aksamaması için yargısal denetimin hızla sonuçlandırılması anayasal bir zorunluluktur.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Yargısal Denetimi

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasının milletvekilliği sıfatını doğrudan sona erdirip erdirmediğini araştırınız.

Tahmini Süre:45s

Soru 13Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları kapsamında; yasama dokunulmazlığının TBMM Genel Kurulu tarafından kaldırılmasına karar verilmesi durumunda işletilecek yargısal denetim mekanizmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde sadece ilgili milletvekili, Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurabilir.

Anayasa Mahkemesi, dokunulmazlığın kaldırılmasına ilişkin iptal istemini en geç otuz gün içinde kesin karara bağlamak zorundadır.

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili hakkında verilen bu karar, aynı zamanda milletvekilliği sıfatının da kesin hüküm beklemeksizin kendiliğinden sona ermesine yol açar.

TBMM Genel Kurulu tarafından alınan dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme iptal istemini on beş gün içinde kesin karara bağlar.

Yasama sorumsuzluğu kapsamında kalan fiiller nedeniyle Meclis tarafından yanlışlıkla dokunulmazlığın kaldırılmasına karar verilmesi durumunda, bu karar aleyhine yargı yolu kapalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM Genel Kurulu tarafından alınan dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme iptal istemini on beş gün içinde kesin karara bağlar.

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, ilgili milletvekili veya herhangi bir milletvekili yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve Mahkeme on beş gün içinde karar verir.

Anayasa'nın

85

. maddesine göre; yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine (istifa, devamsızlık gibi Meclis kararı gereken hallerde) TBMM Genel Kurulu tarafından karar verilmesi halinde, bu kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın Anayasa'ya, kanuna veya İçtüzük hükümlerine aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine iptal isteminde bulunabilir. Anayasa Mahkemesi bu istemi on beş gün içinde kesin karara bağlamak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

Kararın niteliğini tespit etme

TBMM Genel Kurulu'nun yasama dokunulmazlığını kaldırma kararı aldığı belirlenir.

Yargısal denetim süreci kararın niteliğine göre (dokunulmazlığın kaldırılması veya üyeliğin düşmesi) başlar.

Başvuru yetkisini kontrol etme

İlgili milletvekili veya Meclis üyelerinden herhangi birinin başvuru hakkı olduğu saptanır.

Anayasa

85

. madde, sadece ilgili kişiye değil, temsilin devamlılığı gereği diğer vekillere de bu hakkı tanımıştır.

Süreleri uygulama

Başvuru için

7

gün, karar için

15

günlük süreler uygulanır.

Anayasa'da belirtilen hak düşürücü ve kesin süreler bu şekildedir.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Yargısal Denetimi (Madde 85)

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi hallerinden hangilerinde Anayasa Mahkemesi'ne (Madde 85 kapsamında) başvurulabildiğini ve hangilerinde yargı yolunun kapalı olduğunu inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 14Soru →

Bir milletvekilinin, yasama çalışmaları dışındaki bir suç iddiası nedeniyle TBMM Genel Kurulu tarafından yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi durumunda; bu karara karşı işletilecek yargısal denetim süreci ve kararın milletvekilinin statüsü üzerindeki etkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın Anayasaya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme iptal istemini

15

gün içinde kesin karara bağlar.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı ile birlikte ilgili milletvekilinin milletvekilliği sıfatı kendiliğinden sona erer ve kişi sivil mahkemelerde genel hükümlere göre yargılanır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin itiraz başvurusu sadece hakkında karar verilen milletvekili tarafından yapılabilir ve Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu en geç

30

gün içinde sonuçlandırır.

Yasama sorumsuzluğu kapsamında kalan meclis çalışmalarındaki oy ve sözler de TBMM Genel Kurulu kararıyla dokunulmazlık kapsamından çıkarılarak ağır cezalık suçlarda yargılamaya konu edilebilir.

Anayasa Mahkemesine yapılan iptal başvurusu sonuçlanıncaya kadar yürütmeyi durdurma kararı kendiliğinden oluşur ve ilgili milletvekili hakkında hiçbir cezai işlem yapılamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kararın alındığı tarihten itibaren $7$ gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın Anayasaya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme iptal istemini $15$ gün içinde kesin karara bağlar.

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme bu başvuruyu

15

gün içinde karara bağlar.

Anayasa'nın

85

. maddesi uyarınca, yasama dokunulmazlığının kaldırılması veya milletvekilliğinin düşmesi (istifa ve bağdaşmazlık hallerinde) kararlarına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Anayasa Mahkemesi bu iptal istemini

15

gün içinde kesin karara bağlamak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

Kararın niteliğini belirle

Dokunulmazlığın kaldırılması bir parlamento kararıdır ve Anayasa'nın

85

. maddesi uyarınca özel bir yargısal denetime tabidir.

Genel parlamento kararları yargı denetimine tabi olmasa da, dokunulmazlığın kaldırılması istisnadır.

İtiraz sürelerini ve yetkili kişileri kontrol et

Karar tarihinden itibaren

7

gün içinde; ilgili milletvekili veya başka bir milletvekili başvurabilir.

Anayasa koyucu, yasama bağımsızlığını korumak adına itiraz hakkını geniş tutmuştur.

Yargı yerini ve karar süresini tespit et

Anayasa Mahkemesi, başvuruyu

15

gün içinde sonuçlandırır.

Sürecin hızlı işlemesi ve belirsizliğin giderilmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Yargısal Denetimi (Madde 85)

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi hallerinden hangilerinde Anayasa Mahkemesine itiraz yolunun (Madde 85) açık olduğunu tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 15Soru →

$1982$ Anayasası'nın hükümleri dikkate alındığında, bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve bu karara karşı başvurulacak yargı yolu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme

15

gün içinde kararını verir.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan milletvekilinin milletvekilliği sıfatı, kaldırma kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte kendiliğinden sona erer.

Yasama sorumsuzluğu kapsamındaki açıklamalar ve oy kullanma fiilleri için de TBMM Genel Kurulu tarafından salt çoğunlukla dokunulmazlığın kaldırılmasına karar verilerek yargılama yolu açılabilir.

Dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı iptal istemiyle sadece ilgili milletvekili başvurabilir; diğer milletvekillerinin bu işleme karşı dava açma yetkisi bulunmamaktadır.

Anayasa Mahkemesi, dokunulmazlığın kaldırılmasına ilişkin iptal başvurusunu kararın kendisine tebliğinden itibaren en geç

30

gün içinde karara bağlamak zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren $7$ gün içinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme $15$ gün içinde kararını verir.

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı 7 gün içinde ilgili veya başka bir milletvekili Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve Mahkeme 15 gün içinde karar verir.

Doğru seçenek, Anayasa'nın 85. maddesinde yer alan usulü tam olarak yansıtmaktadır. Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya meclisteki herhangi bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Anayasa Mahkemesi ise bu başvuruyu 15 gün içinde kesin olarak karara bağlamakla yükümlüdür.

Adım Adım Çözüm

Yasama dokunulmazlığı ve sorumsuzluğu farkını belirle.

Sorumsuzluğun kaldırılamaz olduğu, dokunulmazlığın ise Meclis kararıyla kaldırılabileceği tespit edildi.

Bu iki kavramın hukuki sonuçları farklıdır.

Anayasa'nın 85. maddesindeki denetim usulünü incele.

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı yargı yolunun açık olduğu görüldü.

Anayasa, milletvekili güvencesini korumak için özel bir iptal davası yolu öngörmüştür.

İtiraz sürelerini ve yetkili merciyi doğrula.

7 gün içinde başvuru ve 15 gün içinde Anayasa Mahkemesi kararı şartı saptandı.

Bu süreler hak düşürücü niteliktedir ve Anayasa'da açıkça belirtilmiştir.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığına İtiraz (Madde 85)

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi halleri ile dokunulmazlığın kaldırılması arasındaki farkları tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik