Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu

11 soru

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından başlatılan meclis soruşturması sürecinde; soruşturma komisyonunun raporunu sunmasının ardından, Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilebilmesi için TBMM Genel Kurulunda yapılan gizli oylamada aranan asgari karar yeter sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili)

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili)

Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

milletvekili)

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu

Üye tamsayısının beşte dördü (

480

milletvekili)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının üçte ikisi ( $400$ milletvekili)

Cevap

Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilebilmesi için TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyu gereklidir.

1982 Anayasası'nın 105. maddesine göre, Meclis Soruşturması Komisyonu raporunun TBMM Genel Kurulunda görüşülmesinin ardından yapılan gizli oylamada, üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

milletvekili) oyu ile Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevkine karar verilebilir. Bu, sürecin en yüksek karar yeter sayısıdır.

Adım Adım Çözüm

Meclis soruşturması sürecinin aşamalarını hatırla.

Süreç; Teklif, Soruşturma Açılması Kararı ve Yüce Divana Sevk Kararı olmak üzere üç ana oylama aşamasından oluşur.

Soruda soruşturma komisyonu raporundan sonraki son aşama sorulmaktadır.

Aşamalar için gereken anayasal eşikleri (thresholds) eşleştir.

Teklif:

301

; Soruşturma Kararı:

360

; Yüce Divana Sevk:

400

Sayısal verilerin karıştırılmaması için hiyerarşik sıralama kullanılır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğunda karar yeter sayıları hiyerarşisi (

301 \rightarrow 360 \rightarrow 400

)

Soru 2Soru →

1982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında yürütülen Meclis soruşturması sürecinde; soruşturma komisyonunun hazırladığı raporun TBMM Başkanlığına sunulmasından Yüce Divan yargılamasına kadar geçen aşamalar ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Soruşturma komisyonu raporu TBMM Başkanlığına sunulduktan sonra on gün içinde Genel Kurulda görüşülür; üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alınabilir ve hakkında sevk kararı verilen Cumhurbaşkanının görevi, seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet hükmü kesinleşinceye kadar devam eder.

Soruşturma açılmasına üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) ile karar verilirken, Yüce Divana sevk kararı için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (

360

) gizli oyu yeterlidir.

Meclis soruşturması komisyonu, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçilen on beş üyeden oluşur ve siyasi parti gruplarının Meclisteki güçleri oranında temsil edilmediği tek komisyon türüdür.

Hakkında Yüce Divana sevk kararı alınan Cumhurbaşkanının makamı sevk kararı ile birlikte kendiliğinden boşalır ve seçimlerin yenilenmesi süreci derhal başlatılır.

TBMM Genel Kurulu tarafından Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanının yargılaması Yargıtay Ceza Genel Kurulunda yapılır ve yargılama süresince Cumhurbaşkanı Meclis tarafından alınan kararlar üzerinde veto yetkisini kullanamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonu raporu TBMM Başkanlığına sunulduktan sonra on gün içinde Genel Kurulda görüşülür; üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alınabilir ve hakkında sevk kararı verilen Cumhurbaşkanının görevi, seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet hükmü kesinleşinceye kadar devam eder.

Cevap

Doğru ifade, raporun sunulmasını takip eden on gün içinde Genel Kurulda görüşülüp üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

oy) ile Yüce Divana sevk kararı alınabileceğini ve görevin ancak mahkûmiyetle sona ereceğini belirten seçenektir.

Soruşturma raporu Meclis Başkanlığına sunulduktan sonra 10 gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi zorunludur. Bu görüşme sonunda yapılan gizli oylamada üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuna (

400

oy) ulaşılırsa Cumhurbaşkanı Yüce Divana sevk edilir. Ayrıca hakkında sevk kararı (veya soruşturma açılması kararı) verilen Cumhurbaşkanının görevi ancak kesinleşmiş bir mahkûmiyetle sona erer.

Adım Adım Çözüm

Önerge ve Soruşturma Açılması Aşamasını Kontrol Et

En az

301

(salt çoğunluk) vekilin önergesiyle süreç başlar;

360

(3/5) vekilin gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verilir.

Sürecin ilk aşamasındaki eşik değerleri belirlemek.

Komisyon ve Rapor Sürecini Analiz Et

Siyasi parti gruplarının güçleri oranında temsil edildiği

15

kişilik komisyon raporunu sunar.

Komisyonun yapısını ve işleyişini doğrulamak.

Sevk Kararı ve Yeter Sayısını Belirle

Raporun sunulmasından sonra

10

gün içinde Genel Kurul görüşmesi yapılır ve

400

(2/3) gizli oyla sevk kararı alınır.

Yüce Divan aşamasına geçiş şartlarını netleştirmek.

Hukuki Sonuçları Değerlendir

Hakkında soruşturma açılan CB seçim kararı alamaz; ancak görevi sadece seçilmeye engel bir suçtan mahkûm olursa sona erer.

Yargılama sürecinin makam üzerindeki etkisini tespit etmek.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Yüce Divan Süreci

Soru 3Soru →

Cumhurbaşkanının görevde bulunduğu sırada işlediği iddia edilen bir suçtan dolayı cezai sorumluluğunun işletilmesi ve meclis soruşturması usulü hakkında, 1982 Anayasası hükümlerine göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Soruşturma önergesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) imzası şartken; soruşturma açılmasına üye tamsayısının üçte ikisinin (400) gizli oyuyla, Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapması için Yüce Divana sevke ise beşte üçünün (360) oyuyla karar verilir.

Siyasi parti gruplarının güçleri oranında temsil edildiği on beş kişilik soruşturma komisyonu, raporunu kuruluşundan itibaren en geç iki ay içinde Meclis Başkanlığına sunar; sürenin yetmemesi halinde komisyona bir aylık yeni ve kesin bir süre verilir.

Soruşturma komisyonunun hazırladığı rapor, TBMM Başkanlığına verildiği tarihten itibaren on gün içinde milletvekillerine dağıtılır ve dağıtımından itibaren on gün içinde Genel Kurulda görüşülür.

2017 anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanının meclise karşı siyasi sorumluluğu kaldırıldığından süreç yalnızca cezai bir nitelik taşır ve Yüce Divana sevk kararı alındığı andan itibaren Cumhurbaşkanının görevi yargılama sonuna kadar tedbiren askıya alınır.

TBMM Genel Kurulu tarafından hakkında meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, soruşturma süreci tamamlanıp Yüce Divana sevk talebi karara bağlanana kadar meclis seçimlerinin yenilenmesi kararını alamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonunun hazırladığı rapor, TBMM Başkanlığına verildiği tarihten itibaren on gün içinde milletvekillerine dağıtılır ve dağıtımından itibaren on gün içinde Genel Kurulda görüşülür.

Cevap

Soruşturma komisyonu raporunun, TBMM Başkanlığına sunulmasından itibaren on gün içinde dağıtılmasını ve dağıtımdan itibaren on gün içinde Genel Kurulda görüşülmesini ifade eden seçenek doğrudur.

1982 Anayasası'nın 105. maddesinde meclis soruşturması raporunun süreci net bir şekilde düzenlenmiştir. Buna göre komisyon raporunu Meclis Başkanlığına sunduktan sonra rapor on gün içinde dağıtılır ve raporun dağıtılmasından itibaren yine on gün içinde TBMM Genel Kurulunda görüşülür. Doğru seçenekteki ifade bu anayasal hükmün birebir aktarımıdır.

Adım Adım Çözüm

Meclis soruşturmasındaki teklif, karar ve sevk yeter sayılarını analiz et.

Teklif için salt çoğunluk (301), soruşturma açılması için 3/5 (360), Anayasa Mahkemesine (Yüce Divan) sevk için 2/3 (400) gereklidir.

Sayısal çoğunlukların karıştırılması sık rastlanan bir çeldiricidir.

Komisyonun çalışma ve Meclis Genel Kurulundaki görüşme sürelerini incele.

Komisyon süresi 1 ay + 15 günlük ek süredir. Raporun Meclis Başkanlığına sunulması sonrası dağıtım 10 gün içinde, görüşme ise dağıtımdan itibaren 10 gün içindedir.

Anayasal zaman aşımı veya hak düşürücü sürelerin tam bilinmesi usul sorularının çözümünde zorunludur.

Yüce Divana sevkin Cumhurbaşkanının statüsü üzerindeki hukuki sonuçlarını değerlendir.

2017 değişikliği ile siyasi sorumluluk kalkmıştır. Yüce Divana sevk durumunda Cumhurbaşkanının görevi askıya alınmaz; sadece seçim kararı alması yasaklanır. Görev ancak seçilmeye engel kesin mahkûmiyetle düşer.

Cezai sorumluluğun siyasi sonuçlarla karıştırılmaması gerekir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu Usulü ve Süreleri

Soru 4Soru →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla açılan Meclis soruşturması sürecinde; soruşturma komisyonunun hazırladığı raporun Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına sunulmasından sonraki süreç ve Yüce Divana sevk kararı için aranan yeter sayı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Raporun dağıtılmasından itibaren

10

gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi ve üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alınması gerekir.

Raporun sunulmasından itibaren

15

gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi ve üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun açık oyuyla sevk kararı verilmesi gerekir.

Raporun dağıtılmasından itibaren bir ay içinde Genel Kurulda görüşülmesi ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla sevk kararı alınması yeterlidir.

Raporun sunulmasından itibaren

7

gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi ve üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun işaretle oylamasıyla karar verilmesi gerekir.

Komisyon raporunun sunulmasıyla birlikte Yüce Divan süreci kendiliğinden başlar ve TBMM Genel Kurulunda ayrıca bir oylama yapılmaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Raporun dağıtılmasından itibaren $10$ gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi ve üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alınması gerekir.

Cevap

Raporun dağıtılmasından itibaren

10

gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi ve üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alınması gerektiğini belirten ifade doğrudur.

1982 Anayasası'nın

105

. maddesi uyarınca, soruşturma komisyonu tarafından hazırlanan raporun Meclis Başkanlığına sunulmasının ardından rapor

10

gün içinde milletvekillerine dağıtılır. Dağıtılmasından itibaren de

10

gün içinde Genel Kurulda görüşülür. TBMM Genel Kurulu, üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyuyla Cumhurbaşkanını Yüce Divana sevk etme kararı alabilir.

Adım Adım Çözüm

Soruşturma komisyonunun rapor sunma aşamasını analiz etme

Komisyon raporu hazırlar ve TBMM Başkanlığına sunar.

Meclis soruşturması sürecinde komisyon çalışması nihai karardan önceki hazırlık aşamasıdır.

Görüşme süresini kontrol etme

Raporun dağıtılmasından itibaren

10

gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi gerekir.

Anayasa sürecin sürüncemede kalmaması için kesin süreler belirlemiştir.

Yüce Divana sevk için gereken oy oranını ve yöntemini belirleme

Üye tamsayısının

2/3

çoğunluğu (

400

oy) ve gizli oylama şarttır.

Cumhurbaşkanının yargılanması çok ağır bir hukuki sonuç doğurduğu için en yüksek nitelikli çoğunluk aranır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Meclis Soruşturması Yeter Sayıları ve Süreleri

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 5Soru →

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğuyla verilen bir önergeyle soruşturma açılması istenebilir ve Meclis, bu önergeyi en geç bir ay içinde görüşerek üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir.

Soruşturma komisyonu, siyasi parti gruplarının Meclisteki güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından, her grup için ayrı ayrı ad çekme suretiyle belirlenen on beş üyeden oluşur.

Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yargılanan Cumhurbaşkanı hakkında yargılama üç ay içinde tamamlanır; bu sürede tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir.

Cumhurbaşkanının görevde bulunduğu süre içinde işlediği iddia edilen suçlar için görev süresi bittikten sonra da Meclis soruşturması açılabilir ve bu suçlardan dolayı genel hükümlere göre yargılama yapılamaz.

Hakkında soruşturma komisyonu kurulan Cumhurbaşkanı, komisyon raporunun Meclis Başkanlığına sunulduğu tarihten itibaren Yüce Divan yargılaması sonuçlanıncaya kadar seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında soruşturma komisyonu kurulan Cumhurbaşkanı, komisyon raporunun Meclis Başkanlığına sunulduğu tarihten itibaren Yüce Divan yargılaması sonuçlanıncaya kadar seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz; bu yasak komisyon raporunun sunulmasıyla değil, soruşturmanın açılmasına karar verildiği anda başlar.

Doğru cevap, seçim yasağının başlangıç zamanını yanlış ifade etmektedir. Anayasa'nın 105. maddesinin 4. fıkrasına göre, Cumhurbaşkanı'nın seçim kararı alma yetkisi, TBMM Genel Kurulu tarafından hakkında soruşturma açılmasına karar verildiği (üye tamsayısının 3/5'inin oyuyla) andan itibaren kısıtlanır. Soruşturma komisyonunun raporunu sunması bu aşamadan aylar sonra gerçekleşen bir işlemdir ve yasağın başlangıcı için bir kriter değildir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 105. maddesindeki cezai sorumluluk prosedürünü analiz edin.

Soruşturma süreci: Önerge (

301

), Görüşme, Soruşturma Açma Kararı (

360

), Komisyon, Rapor ve Sevk (

400

) aşamalarından oluşur.

Sürecin kronolojik adımlarını bilmek hatanın yerini tespit etmek için gereklidir.

Cumhurbaşkanı'nın seçimleri yenileme yetkisinin kısıtlandığı anı belirleyin.

Anayasa m.105/4: 'Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.'

Yasağın başlangıç noktası, TBMM Genel Kurulu'nun üye tamsayısının beşte üçüyle verdiği açılış kararıdır.

Yanlış seçenekteki zamanlama hatasını tespit edin.

Seçenekte yasağın 'komisyon raporunun sunulmasıyla' başladığı iddia edilmektedir; ancak rapor sunulmadan çok önce, komisyon kurulmadan hemen önce yasak başlamıştır.

Rapor süreci, soruşturma açıldıktan sonraki

2+1

aylık süreyi kapsar; oysa yasak en başta (açılış kararında) devreye girer.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Meclis Soruşturması Süreci ve Seçim Yasağı

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ile Cumhurbaşkanının sorumluluğu arasındaki benzerlik ve farkları (özellikle seçim kararı alma yasağı noktasında) karşılaştırınız.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 6Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında işletilen Meclis soruşturması süreci ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz ve Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi hâlinde görevi kendiliğinden sona erer.

Meclis soruşturması açılabilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun önergesi ve üye tamsayısının üçte ikisinin gizli oyu ile karar alınması gerekir.

Soruşturma komisyonu, raporunu hazırlamak için en geç iki aylık kesin süreye sahiptir ve bu raporun TBMM Başkanlığına sunulmasından itibaren yedi gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi zorunludur.

Cumhurbaşkanı, görevde bulunduğu süre içinde işlediği iddia edilen kişisel suçlarından dolayı yasama dokunulmazlığından yararlanır ve bu suçlar için ancak görevi sona erdikten sonra genel mahkemelerde yargılanabilir.

Meclis soruşturması sonucunda Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilebilmesi için Genel Kurulda yapılacak gizli oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu yeterlidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz ve Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi hâlinde görevi kendiliğinden sona erer.

Cevap

Soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz ve Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilirse görevi kendiliğinden sona erer.

Doğru olan ifade, soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçim kararı alamayacağı ve seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet alması durumunda görevinin doğrudan sona ereceği bilgisidir. Bu düzenleme, yargılama sürecinin tarafsızlığını ve makamın liyakat şartlarını korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

Meclis soruşturması başlatma eşiklerini kontrol et.

Teklif için

301

(salt çoğunluk), soruşturma açılması kararı için

360

(3/5) üye gerekir.

Anayasal sürecin ilk aşamalarını doğrulamak için.

Soruşturma kararının (360 oy) hukuki etkisini analiz et.

Soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, Anayasa uyarınca Meclis'i feshedip seçim kararı alamaz.

Yürütme yetkisinin kötüye kullanılmasını önlemek amacıyla getirilen kısıtlamayı belirlemek.

Yüce Divana sevk ve mahkûmiyet sonuçlarını değerlendir.

Sevk için

400

(2/3) oy gerekir. Mahkûmiyet halinde, eğer suç seçilmeye engel nitelikteyse (yüz kızartıcı suçlar vb.), Cumhurbaşkanlığı makamı kendiliğinden boşalır.

Yargılama sonucunun makam üzerindeki nihai etkisini teyit etmek.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluk Süreci ve Nitelikli Çoğunluklar

Soru 7Soru →

1982 Anayasası uyarınca Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında yürütülen Meclis soruşturması süreci, soruşturma komisyonunun oluşumu ve sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Soruşturma komisyonu, siyasi parti gruplarının güçleri oranında gösterecekleri adaylar arasından ad çekme usulüyle belirlenen

15

üyeden oluşur ve hazırlanan raporun dağıtılmasından itibaren

10

gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi zorunludur.

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla soruşturma açılabilmesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

) gizli oyu ile karar alınması yeterlidir.

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, Yüce Divan yargılaması süresince yetkilerini kullanamaz ve yerine TBMM Başkanı vekalet eder.

Soruşturma komisyonu, raporunu en geç

3

ay içinde Meclis Başkanlığına sunar; bu süre içinde rapor tamamlanamazsa komisyona

2

aylık ek süre verilir.

Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi, sevk kararı Genel Kurulda alındığı andan itibaren yargılama bitene kadar kendiliğinden sona erer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonu, siyasi parti gruplarının güçleri oranında gösterecekleri adaylar arasından ad çekme usulüyle belirlenen $15$ üyeden oluşur ve hazırlanan raporun dağıtılmasından itibaren $10$ gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi zorunludur.

Cevap

Soruşturma komisyonu, siyasi parti gruplarının göstereceği adaylar arasından ad çekme (kura) usulüyle belirlenen 15 üyeden oluşur ve komisyon raporunun dağıtılmasını müteakip 10 gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi anayasal bir zorunluluktur.

Doğru seçenek, 1982 Anayasası'nın 105. maddesindeki prosedürü eksiksiz yansıtmaktadır. Komisyonun 15 üyeden oluşması, üyelerin kura (ad çekme) yöntemiyle seçilmesi ve raporun dağıtımından itibaren 10 gün içinde görüşülmesi zorunluluğu yasal düzenlemenin temel unsurlarıdır.

Adım Adım Çözüm

Soruşturma komisyonunun yapısını incele.

Komisyonun 15 üyeden oluştuğu ve siyasi partilerin güçleri oranında gösterdiği adaylar arasından 'ad çekme' (kura) ile kurulduğu belirlenir.

Anayasa Madde 105 uyarınca tarafsızlığı sağlamak için kura usulü benimsenmiştir.

Süreç takvimini kontrol et.

Raporun Başkanlığa verilmesinin ardından dağıtılması ve dağıtımdan itibaren 10 gün içinde görüşülmesi gerektiği saptanır.

Sürecin sürüncemede kalmaması için kesin süreler öngörülmüştür.

Yeter sayıları ve sonuçları değerlendir.

Soruşturma açılması için 360, sevk için 400 oy gerektiği ve sevk edilen CB'nin sadece seçim kararı alamayacağı, ancak makamın doğrudan boşalmayacağı teyit edilir.

Hukuki güvenliğin korunması adına görevden düşme sadece kesin mahkûmiyete bağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunda Usul ve Süreler

Soru 8Soru →

1982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisine verilen soruşturma önergesinin ardından, Meclisin soruşturma açılmasına dair karar yeter sayısı ve bu kararın verilmesi gereken azami süre aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Üye tamsayısının beşte üçü – Önergenin verilmesinden itibaren bir ay içinde

Üye tamsayısının salt çoğunluğu – Önergenin verilmesinden itibaren bir ay içinde

Üye tamsayısının beşte üçü – Önergenin verilmesinden itibaren on beş gün içinde

Üye tamsayısının üçte ikisi – Önergenin verilmesinden itibaren iki ay içinde

Üye tamsayısının salt çoğunluğu – Önergenin verilmesinden itibaren on gün içinde

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının beşte üçü – Önergenin verilmesinden itibaren bir ay içinde

Cevap

Soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün (360 milletvekili) gizli oyu gerekir ve bu karar önergenin verilmesinden itibaren en geç bir ay içinde alınmalıdır.

1982 Anayasası'nın 105. maddesine göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir. Meclis, önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün (360) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir. Dolayısıyla doğru eşleşme 'beşte üç çoğunluk' ve 'bir ay' şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

Önerge aşamasını değerlendir

Soruşturma istenmesi için 301 milletvekilinin imzası gerekir.

Sürecin başlaması için salt çoğunluk şarttır.

Karar yeter sayısını ve süreyi belirle

TBMM önergeyi 1 ay içinde görüşür ve 360 (3/5) oy ile soruşturma açılmasına karar verir.

Anayasa 105. madde gereği soruşturma açılması kararı için nitelikli çoğunluk aranır.

Sonraki aşamaları hatırla

Kararın ardından 15 kişilik komisyon kurulur, raporun ardından 400 (2/3) oy ile Yüce Divan'a sevk kararı alınır.

Sürecin tamamlanması için farklı nitelikli çoğunlukların karıştırılmaması gerekir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması Kademeleri

Soru 9Soru →

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında işletilen Meclis soruşturması usulü ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cumhurbaşkanının görev süresinin dolması halinde, görev dönemine ilişkin suç iddiaları için doğrudan genel yetkili ağır ceza mahkemelerinde yargılama süreci işletilir.

Meclis soruşturması açılması teklifi üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun önergesiyle yapılır, Yüce Divana sevk için ise salt çoğunluk yeterlidir.

Soruşturma komisyonu, Meclis Başkanlık Divanı tarafından belirlenen her siyasi partiden eşit sayıda üyenin katılımıyla oluşan toplam 15 kişiden meydana gelir.

Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapan Anayasa Mahkemesinin verdiği kararlar kesin nitelikte olup bu kararlara karşı herhangi bir hukuki yola başvurulamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine karar veremez ifadesi doğrudur.

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçim kararı alamayacağı kuralı, yasama organının (TBMM) yürüttüğü denetim sürecinin Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesi yoluyla engellenmesini önlemek amacıyla getirilmiş bir anayasal güvencedir.

Adım Adım Çözüm

Önerge aşamasını değerlendir.

TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) önerge verir.

Süreci başlatmak için gerekli asgari eşik budur.

Soruşturma açılması kararının sonuçlarını analiz et.

TBMM üye tamsayısının beşte üçü (

360

) ile soruşturma açılmasına karar verilir.

Bu karar verildiği andan itibaren Cumhurbaşkanı seçim kararı (fesih) alamaz.

Yüce Divan sevk ve yargılama usulünü kontrol et.

Üye tamsayısının üçte iki (

400

) gizli oyu ile Yüce Divan'a sevk edilir; yargılama Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır.

Yüksek düzeydeki cezai sorumluluk için nitelikli çoğunluk ve en üst yargı mercii şarttır.

Görev sonrası sorumluluğu doğrula.

Görev süresi bittikten sonra da görevdeki suçlar için aynı özel usul geçerlidir.

Cumhurbaşkanlığı makamının saygınlığı ve yasama denetiminin sürekliliği korunur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Meclis Soruşturması ve Nitelikli Çoğunluklar

Soru 10Soru →

Anayasa hukukunda yürütme organının başı olan Cumhurbaşkanının görevde bulunduğu sürede işlediği iddia edilen suçlara ilişkin cezai sorumluluğu meclis soruşturması usulüyle işletilmektedir.

Bu sürecin işleyiş aşamaları, uygulanan karar nisapları ve hukuki sonuçları bağlamında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Soruşturma açılmasına ilişkin önerge, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte üçünün yazılı imzasıyla verilebilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu, soruşturma açılıp açılmamasına üye tamsayısının salt çoğunluğunun gizli oyuyla karar verir.

Soruşturma komisyonu, yürüteceği incelemeyi en geç bir ay içinde tamamlayarak hazırladığı raporu Meclis Başkanlığına sunmak zorundadır.

Hakkında meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu andan itibaren seçimlerin yenilenmesi kararı alamaz.

Yüce Divana sevk kararı üye tamsayısının üçte ikisinin gizli oyuyla alınır ve bu kararın alınmasıyla birlikte Cumhurbaşkanının görevi kendiliğinden sona erer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu andan itibaren seçimlerin yenilenmesi kararı alamaz.

Cevap

Doğru olan ifade, hakkında meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesi kararı alamayacağını belirten seçenektir.

1982 Anayasası'nın 105. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, hakkında soruşturma açılmasına karar verilen (üye tamsayısının beşte üçünün oyuyla) Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesi kararı alamaz. Bu kural, meclis soruşturması tehdidi altındaki yürütme organı başının, denetimden kaçmak ve salt kendini korumak amacıyla yasama organını feshetmesini engellemek için getirilmiş kritik bir güvencedir.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin anayasal nisapları (salt çoğunluk, beşte üç, üçte iki) belirle.

Önerge için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu (301), soruşturma açılması kararı için beşte üçü (360) ve Yüce Divana sevk kararı için üçte ikisi (400) aranır.

Anayasa'daki aşamalı çoğunluk sistemini netleştirmek, sayısal verilerin karıştırılmasını önler.

Sürece bağlanan hukuki sonuçları ve uygulanan anayasal yaptırımları analiz et.

Soruşturma açılmasına karar verilmesi hâlinde Cumhurbaşkanının meclisi feshetme (seçimleri yenileme) yetkisi askıya alınır. Görevin sona ermesi ise sevk anında değil, yalnızca seçilmeye engel suçtan mahkûmiyet kararı kesinleştiğinde gerçekleşir.

Prosedürün cumhurbaşkanlığı statüsüne etkilerini kavramak için şarttır.

Seçeneklerdeki ifadeleri, belirlenen anayasal kurallarla eşleştirerek karşılaştır.

Önerge (beşte üç) ve karar (salt çoğunluk) nisaplarını veren seçenekler sayıları ters vermiştir. Komisyon süresi (bir ay) eksiktir (doğrusu iki aydır). Sevk ile görevin sona ereceği ifadesi yaptırımı erkene çekmiştir. Yalnızca seçimlerin yenilenmesi yasağını ifade eden seçenek Anayasa Madde 105'e tam uygundur.

Doğru bilginin ayıklanması ve çeldiricilerin elenmesi sürecini tamamlar.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu Usulü ve Seçimlerin Yenilenmesi Yasağı

Soru 11Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi hâlinde; kurulan soruşturma komisyonunun raporunu tamamlayabileceği ek süre dâhil azami süre ve raporun Genel Kurulda görüşülmesi sonucunda Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilebilmesi için gereken asgari karar yeter sayısı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

2 ay — Üye tamsayısının salt çoğunluğu

3 ay — Üye tamsayısının beşte üçü

3 ay — Üye tamsayısının üçte ikisi

2 ay — Üye tamsayısının üçte ikisi

4 ay — Üye tamsayısının beşte üçü

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3 ay — Üye tamsayısının üçte ikisi

Cevap

Doğru eşleştirme, komisyonun ek süre dâhil azami çalışma süresinin 3 ay olduğu ve Yüce Divana sevk kararının üye tamsayısının üçte ikisiyle alınacağını belirten seçenektir.

1982 Anayasası'nın 105. maddesine göre, meclis soruşturması sürecinde kurulan 15 kişilik komisyon, raporunu iki ay içinde Meclis Başkanlığına sunmak zorundadır. Bitiremezse bir aylık kesin ve son bir ek süre verilir, böylece azami süre 3 ay olur. Rapor Genel Kurulda görüşüldükten sonra, Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevkine karar verilebilmesi ancak TBMM üye tamsayısının üçte ikisinin (en az 400 milletvekili) gizli oyu ile mümkündür.

Adım Adım Çözüm

Meclis soruşturması komisyonunun çalışma süresini Anayasa hükümlerine göre hesapla.

Komisyon, raporunu kuruluşundan itibaren iki ay içinde verir. Soruşturmanın bu sürede bitirilememesi hâlinde, komisyona bir aylık yeni ve kesin bir süre verilir. Toplam azami süre 3 aydır.

Soru metni komisyonun raporunu tamamlayabileceği 'ek süre dâhil azami süreyi' sormaktadır.

Yüce Divana sevk kararı için gereken anayasal çoğunluğu tespit et.

Genel Kurulda yapılacak gizli oylama sonucunda Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilebilmesi için TBMM üye tamsayısının üçte ikisinin (400 milletvekili) oyu aranır.

Soruşturma sürecindeki üç farklı eşik (teklif, açılma, sevk) içinden Yüce Divana sevk eşiğinin bilinmesi gerekmektedir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Soruşturma Usulü

Tahmini Süre:1m 0s

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar