Examkin

Zilyetliğin Korunması

7 soru

Soru 1Soru →

Türk Medeni Kanunu'nun zilyetliğin korunmasına ilişkin hükümleri uyarınca, zilyetliği rızası dışında gasp edilen veya zilyetliğine tecavüz edilen bir kimsenin başvurabileceği 'zilyetlik davaları' ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zilyedin dava hakkı, fiili ve faili öğrenmesinden başlayarak iki ay ve her hâlde fiilin üzerinden bir yıl geçmekle düşer.

Cevap

Zilyedin dava hakkı, fiili ve faili öğrenmesinden başlayarak iki ay ve her hâlde fiilin üzerinden bir yıl geçmekle düşer.
Türk Medeni Kanunu'nun 984984. maddesi uyarınca, zilyetliğin korunmasına yönelik dava hakkı, zilyedin fiili ve faili öğrenmesinden başlayarak iki ay ve her hâlde fiilin üzerinden bir yıl geçmekle düşer. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olup mahkemece re'sen dikkate alınır.

Adım Adım Çözüm

1
Zilyetlik davalarının hukuki niteliğinin belirlenmesi
Zilyetlik davaları, hakka (mülkiyet vb.) dayanmayan, sadece fiili hakimiyet durumunu (zilyetliği) koruyan davalardır.
Bu davalarda amaç, bir hakkın tespiti değil, bozulan huzur ve sükun ortamının (fiili durumun) hızla iade edilmesidir.
2
Kanuni sürelerin kontrol edilmesi
TMK m. 984 hükmüne göre süreler belirlenir.
Kanun koyucu bu davaların hızlıca açılmasını istemiş ve kısa hak düşürücü süreler öngörmüştür.
3
Sürelerin uygulanması
Fiili ve faili öğrenmeden itibaren 22 ay ve her halükarda fiilden itibaren 11 yıl içinde dava açılmalıdır.
Öğrenme süresi ve mutlak süre birlikte değerlendirilmeli, hangisi önce dolarsa hak düşmelidir.

Anahtar Kavram

Zilyetlik davalarında hak düşürücü süreler

Daha Fazla Pratik

Zilyetliğin korunmasında 'Kuvvet Kullanma' (TMK 981) şartlarını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru →

Türk Medeni Kanunu uyarınca, zilyetliği rızası dışında gasp edilen bir zilyedin, zilyetlik davası açabilmesi için gasp fiilini ve failini öğrenmesinden itibaren uyması gereken hak düşürücü süre aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2 ay

Cevap

Zilyetlik davası açabilmek için gasp fiilini ve failini öğrenmeden itibaren iki aylık süreye uyulmalıdır.
Türk Medeni Kanunu madde 984'e göre, zilyetliğe yapılan tecavüz veya gasp hallerinde dava hakkı, zilyedin fiili ve failini öğrenmesinden itibaren iki ay geçmekle düşer. Bu nedenle iki ay seçeneği doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Zilyetlik davalarında sürelerin tespit edilmesi
Zilyetlik davaları için kanunda iki farklı hak düşürücü süre öngörülmüştür.
Zilyetliğin korunması amacıyla açılan davaların hızlı sonuçlanması ve hukuki istikrarın sağlanması için kısa süreler belirlenmiştir.
2
Nispi (öğrenmeye bağlı) sürenin belirlenmesi
Fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren başlayan süre 2 aydır.
Türk Medeni Kanunu'nun 984. maddesi açıkça öğrenmeden itibaren iki aylık bir süre tanımaktadır.
3
Mutlak sürenin belirlenmesi
Fiilin üzerinden ne kadar zaman geçerse geçsin dava açma hakkını sona erdiren mutlak süre ise 1 yıldır.
Öğrenme gerçekleşmese dahi fiilin üzerinden bir yıl geçmesiyle dava hakkı düşer.

Anahtar Kavram

Zilyetlik davalarında hak düşürücü süreler
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru →

(A), kendisine ait olan ve zilyedi bulunduğu antika saatin (B) tarafından zorla çalındığını görmüş; ancak olayın şokuyla o an müdahale edememiştir. (A), faili hemen öğrenmesine rağmen zilyetliğin geri verilmesi davası açmak için 1414 ay beklemiştir. (A), saatin mülkiyetinin kendisine ait olduğunu her türlü delille ispat edebilecek durumdadır.

Türk Medeni Kanunu'nun zilyetliğin korunmasına ilişkin hükümleri uyarınca, bu olayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zilyetlik davası açmak için kanunda öngörülen 11 yıllık hak düşürücü süre geçtiğinden (A) bu davayı açamaz; ancak mülkiyet hakkına dayanarak istihkak davası açabilir.

Cevap

Zilyetlik davası açma süresi geçtiği için bu dava açılamaz; fakat mülkiyet hakkına dayalı istihkak davası her zaman açılabilir.
Türk Medeni Kanunu uyarınca, zilyetliği gasp edilen kişi bu durumu ve faili öğrendikten sonra 22 ay içinde ve her hâlde gasp fiilinden itibaren 11 yıl içinde dava açmalıdır. Olayda 1414 ay geçtiği için bu süre dolmuştur. Ancak zilyet aynı zamanda malik ise, mülkiyet hakkından doğan istihkak davasını herhangi bir hak düşürücü süreye tabi olmaksızın her zaman açabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki zaman aşımı ve hak düşürücü süreleri kontrol et.
Failin öğrenilmesinden itibaren 22 ay ve her hâlde 11 yıllık hak düşürücü sürenin dolduğu tespit edildi.
Zilyetlik davası kanunen bu sürelere bağlanmıştır (TMKTMK m. 989989).
2
Kuvvet kullanma (self-help) şartlarını değerlendir.
Olayın üzerinden 1414 ay geçtiği için zilyedin kuvvet kullanma yetkisinin kalmadığı anlaşıldı.
Kuvvet kullanma yetkisi sadece anında müdahale veya sıcak takip hallerinde geçerlidir.
3
Alternatif hukuki yolları belirle.
Zilyetlik koruması süresi dolduğu için malikin ayni hakka (mülkiyete) dayalı istihkak davası açması gerektiği sonucuna varıldı.
Zilyetlik davası (possessory) ile istihkak davası (petitory) farklı hukuki temellere dayanır.

Anahtar Kavram

Zilyetlik davası ve istihkak davası arasındaki farklar ile hak düşürücü süreler.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru →

Türk Medeni Kanunu uyarınca, zilyetliği saldırıya uğrayan veya gasp edilen bir zilyedin, taşınmazlarda bizzat müdahale ederek faili kovma veya taşınırlarda faili yakalayıp elinden alma yetkisini (kuvvet kullanma) hukuka uygun şekilde kullanabilmesi için aranan temel koşul aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kuvvet kullanımının saldırı veya gasp fiili üzerine hemen (gecikmeksizin) gerçekleştirilmesi

Cevap

Zilyedin kuvvet kullanma yetkisini kullanabilmesi için fiilin hemen (gecikmeksizin) gerçekleştirilmesi zorunludur.
Türk Medeni Kanunu'nun 981. maddesi uyarınca, zilyet her türlü gasp veya saldırıyı kuvvet kullanarak defedebilir. Ancak bu yetkinin hukuka uygun olması için, zilyedin taşınmazlarda tecavüz edeni 'hemen' kovması veya taşınırlarda faili 'yakaladığı anda' malı elinden alması gerekir. Gecikme yaşanması durumunda kuvvet kullanma hakkı sona erer ve zilyet sadece dava yoluna başvurabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Zilyetliğin korunma yöntemlerini belirleme
Kuvvet kullanma ve zilyetlik davaları
Zilyetliğin hem fiili hem de hukuki yollarla korunabileceğini anlamak için.
2
TMK 981. madde hükmünü (Kuvvet Kullanma) analiz etme
Zilyet, her türlü gasp veya saldırıyı kuvvet kullanarak defedebilir.
Yasal dayanağı tespit etmek için.
3
Hukuka uygunluk sınırını uygulama
Zilyet, fiilin gerçekleşmesi üzerine 'hemen' hareket etmelidir.
Kuvvet kullanmanın sınırının 'zaman aşımı' veya 'bekleme' değil, 'derhal müdahale' olduğunu doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Zilyedin Kuvvet Kullanma Yetkisi (Kendi Hakkını Koruma)

Daha Fazla Pratik

Zilyetlik davalarındaki 2 ay ve 1 yıllık hak düşürücü sürelerin hangi durumlarda başladığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru →

Bir eşya üzerindeki fiili hâkimiyetin, zilyedin rızası olmaksızın tamamen ortadan kaldırılması durumuna 'zilyetliğin gaspı' adı verilmektedir. Türk Medeni Kanunu uyarınca, zilyetliği bu şekilde gasp edilen bir kimsenin, sadece zilyetlik hukukuna dayanarak eşyanın kendisine iadesini sağlamak amacıyla açması gereken dava aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zilyetliğin geri verilmesi davası

Cevap

Zilyetliğin geri verilmesi davası, zilyetliği gasp edilen bir kimsenin bu gaspı sona erdirerek eşyayı geri almasını sağlayan özel bir zilyetlik davasıdır.
Zilyetliğin geri verilmesi davası, Türk Medeni Kanunu uyarınca zilyetliği gasp edilen kişinin, gasp edenden eşyanın iadesini talep edebileceği tek zilyetlik davasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki müdahale türünü belirlemek
Zilyetliğin rıza dışı tamamen sona ermesi 'gasp' olarak nitelendirilir.
Türk Medeni Kanunu'na göre zilyetliğin korunması, müdahalenin türüne (gasp veya saldırı) göre farklı davalara bağlanmıştır.
2
Gasp durumunda uygulanacak kanun hükmünü tespit etmek
Türk Medeni Kanunu madde 982, zilyetliği gasp edilen kimsenin açacağı davayı düzenler.
Gasp edilen zilyet, eşyanın geri verilmesini ve zararın giderilmesini talep edebilir.
3
Zilyetlik davasını mülkiyet davalarından ayırmak
Sadece zilyetliğe dayalı koruma istendiği için 'zilyetliğin geri verilmesi' davası seçilmelidir.
Zilyetlik davalarında haklılık (mülkiyet) tartışılmaz; sadece zilyetliğin gasp edildiği olgusu üzerine karar verilir.

Anahtar Kavram

Zilyetlik Davaları: Zilyetliğin Geri Verilmesi
Tahmini Süre:45s
Soru 6Soru →

(K), maliki olduğu ve deposunda muhafaza ettiği değerli jeneratörünün (L) tarafından zorla götürüldüğünü, olaydan 14 ay sonra kamera kayıtlarını tesadüfen izlediğinde failiyle birlikte öğrenmiştir. (K), jeneratörünü derhal kuvvet kullanarak bizzat geri almak veya mahkemeye başvurmak istemektedir.

Buna göre, (K)'nin başvurabileceği hukuki imkânlar ve süreleri hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eylem anında veya kaçarken yakalama şartı gerçekleşmediğinden kuvvet kullanarak geri alma hakkı ve fiilin üzerinden bir yıl geçtiği için zilyetlik davası açma hakkı düşmüştür; ancak süreye tabi olmaksızın istihkak davası açabilir.

Cevap

Kuvvet kullanarak geri alma hakkı ve zilyetlik davası açma hakkı süre yönünden düşmüştür; ancak malik sıfatıyla süresiz olarak istihkak davası açılabilir.
Türk Medeni Kanunu'na göre, taşınır mallarda zilyetliğin kuvvet kullanılarak geri alınabilmesi için failin eylem sırasında veya kaçarken yakalanması gerekir (TMK m. 897). Olaydan 14 ay sonra bu hak kullanılamaz. Zilyetliğin iadesi davası ise, fail ve fiil öğrenildikten itibaren iki ay ve her hâlde fiilin üzerinden bir yıl geçmekle düşer (TMK m. 898). Fiilin üzerinden 14 ay geçtiği için bu dava da açılamaz. Ancak eşyanın maliki, ayni hakkına (mülkiyet) dayanarak malını haksız elinde bulunduran kişiye karşı hiçbir süreye tabi olmaksızın istihkak davası açabilir (TMK m. 683). Dolayısıyla doğru seçenek malikin istihkak davası açabileceğini, diğer yolların düştüğünü belirten seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Kuvvet kullanma (özgüç) şartlarının değerlendirilmesi
Olayın üzerinden 14 ay geçtiği için eylem sırasında veya kaçarken yakalama şartı sağlanamamıştır, kuvvet kullanılamaz.
Türk Medeni Kanunu m. 897 uyarınca zilyetliğin kuvvet kullanılarak korunması anında tepki gerektirir.
2
Zilyetlik davası sürelerinin hesaplanması
Gasp fiilinin üzerinden 1 yıldan fazla (14 ay) süre geçtiği için zilyetlik davası açma hakkı mutlak olarak düşmüştür.
Kanun m. 898 uyarınca zilyetlik davaları faili ve fiili öğrenmeden itibaren 2 ay ve her hâlde fiil tarihinden itibaren en geç 1 yıl içinde açılmalıdır.
3
İstihkak davası imkânının incelenmesi
Zilyetlik davaları düşmüş olsa da, (K) eşyanın maliki olduğu için istihkak davası açarak jeneratörü geri alabilir.
İstihkak davası mülkiyet hakkına dayanan ayni bir davadır ve hiçbir hak düşürücü süreye veya zamanaşımına tabi değildir.

Anahtar Kavram

Zilyetliğin kuvvet kullanılarak korunması, zilyetlik davalarında hak düşürücü süreler ve mülkiyete dayalı istihkak davası ile farklılıkları.
Soru 7Soru →

(T), mülkiyeti kendisine ait olan ve yazlık evinin iskelesine bağlı bulunan teknesinin kaybolduğunu düşünürken; olaydan on beş ay sonra bir sosyal medya paylaşımında tekneyi (V)'nin alıp kendi marinalarında tuttuğunu fark etmiştir. (T), teknesini yasal yollardan derhal geri almak istemektedir.

Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre, (T)'nin başvurabileceği hukuki imkânlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (T)'nin zilyetlik davaları için kanunda öngörülen bir yıllık azami hak düşürücü süre dolduğundan, teknenin iadesi için ancak mülkiyet hakkına dayanarak istihkak davası açması mümkündür.

Cevap

Fiilin üzerinden bir yıl geçtiği için zilyetlik davası açılamayacağı, ancak mülkiyet hakkına dayalı istihkak davası açılabileceği yönündeki ifadedir.
Zilyetliğin gaspı durumunda iade davası, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren iki ay ve her hâlde eylemin üzerinden bir yıl geçmekle düşer. Olayda gasp fiilinin üzerinden 15 ay geçtiği için zilyetlik davası açma imkânı kalmamıştır. Ancak eşyanın mülkiyetine sahip olan kişi, zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi olmayan istihkak davasını her zaman açarak haksız zilyetten eşyasının iadesini talep edebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki sürelerin Medeni Kanun'un zilyetlik davalarına ilişkin süreleriyle karşılaştırılması.
Fiilin (gasp eyleminin) üzerinden 15 ay geçmiştir, dolayısıyla kanuni azami süre olan 1 yıllık hak düşürücü süre aşılmıştır.
Zilyetliğin iadesi davası açılıp açılamayacağını tespit etmek.
2
Kuvvet kullanma şartlarının olaya uygulanıp uygulanamayacağının değerlendirilmesi.
Gasp fiili 15 ay önce gerçekleştiği için, faili eylem sırasında veya kaçarken yakalama ihtimali ortadan kalkmıştır; bu yüzden kuvvet kullanılamaz.
Kişinin bizzat güç kullanarak hakkını koruma imkânının devam edip etmediğini anlamak.
3
Zilyetlik davaları dışında sahibin elinde kalan nihai ayni hak taleplerinin belirlenmesi.
(T) teknenin maliki olduğu için, herhangi bir hak düşürücü süreye veya zamanaşımına tabi olmayan istihkak davasını açarak teknesini geri isteyebilir.
Malikin eşyasını geri almak için başvurabileceği asıl yolu belirlemek.

Anahtar Kavram

Zilyetliğin Korunması, Zilyetlik Davaları ve İstihkak Davası
Zilyetliğin Korunması Alıştırma Soruları — KPSS Hukuk | Examkin