İktisadi kalkınma sürecinde bir ülkenin kamu harcamalarını finanse edebilme kabiliyetini belirleyen temel unsurlardan biri "mali kapasite" (fiscal capacity) ve buna bağlı olarak gelişen "vergi potansiyeli"dir. Aşağıdaki tabloda gelişmekte olan iki farklı ülke olan ve ülkelerine ait bazı temel ekonomik veriler karşılaştırmalı olarak verilmiştir:
| Ekonomik Gösterge | Ülkesi | Ülkesi |
|---|---|---|
| Kişi Başına Düşen Milli Gelir | Orta Düzey | Orta Düzey |
| Tarım Sektörünün GSYH İçindeki Payı | Yüksek | Düşük |
| Dışa Açıklık Oranı (İhracat + İthalat / GSYH) | Düşük | Yüksek |
Mali kapasite ve vergi potansiyeli literatürü çerçevesinde, tabloda verilen bilgiler doğrultusunda bu iki ülke için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- ülkesinin vergi potansiyelinin, dış ticaretin "vergi tutamağı" (tax handle) sağlama özelliği nedeniyle ülkesinden daha yüksek olması beklenir.Cevap
- Bülkesinde tarım sektörünün payının yüksek olması, bu sektörün kayıt altına alınmasının kolaylığı sayesinde mali kapasiteyi artırıcı bir unsurdur.
- CHer iki ülkenin kişi başına düşen gelir düzeyleri benzer olduğu için vergi gayret endekslerinin (tax effort index) birbirine eşit çıkması zorunludur.
- Dülkesinde zamanla tarımdan sanayiye doğru yaşanacak bir yapısal dönüşüm, vergi sisteminin gelir esnekliğini azaltan bir etki yaratır.
- EVergi potansiyeli analizi sadece kişi başına düşen gelir üzerinden yapıldığı için ekonominin sektörel kompozisyonu bir önem arz etmez.
Cevap
ülkesinin vergi potansiyelinin, dış ticaretin vergi tutamağı sağlama özelliği nedeniyle daha yüksek olması beklenir.
İktisadi kalkınma literatüründe, mali kapasitenin gelişiminde dış ticaretin payı kritik bir rol oynar. 'Vergi tutamağı' (tax handle) kavramı, verginin kolay, ucuz ve etkin bir şekilde tahsil edilebildiği ekonomik faaliyet noktalarını ifade eder. Dış ticaret işlemleri gümrük noktalarında gerçekleştiği için, ülkesi gibi dışa açıklık oranı yüksek ekonomilerde devletin vergi toplama maliyeti düşer ve vergi potansiyeli artar. ülkesindeki yüksek tarım payı ise genellikle mali kapasiteyi sınırlayıcı bir etkidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Vergi Potansiyeli ve Sektörel Yapı İlişkisi (Vergi Tutamağı Kavramı)
İpuçları
1
Gelişmekte olan ülkelerde devletin vergi toplamak için kullandığı 'vergi tutamakları' (tax handles) hangi ekonomik faaliyetlerde daha yoğundur?
Daha Fazla Pratik
Vergi gayretinin 1'den büyük veya küçük çıkması durumunda mali performans hakkında ne gibi yorumlar yapılabilir? Bu konuyu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s