Examkin

Soru

Zorluk: ZorKaydi Para Yaratma Süreci

Merkez Bankası'nın likiditeyi artırmak amacıyla açık piyasa işlemleri kapsamında ticari bankalardan 120.000120.000 TL tutarında devlet iç borçlanma senedi (DİBS) satın aldığı varsayılmaktadır. Ekonomide zorunlu karşılık oranının %10\%10, hanehalkının nakit tercih oranının (nakit/vadesiz mevduat) %15\%15 ve bankaların ihtiyat amacıyla fazladan tuttuğu atıl (serbest) rezerv oranının %5\%5 olduğu bir ortamda; bu işlemin bankacılık sisteminin yaratacağı toplam kredi hacmi üzerindeki nihai etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. 340.000340.000 TL artarCevap
  2. B
    400.000400.000 TL artar
  3. C
    460.000460.000 TL artar
  4. D
    360.000360.000 TL artar
  5. E
    1.200.0001.200.000 TL artar

Cevap

Bankacılık sisteminin yaratacağı toplam kredi hacmi 340.000340.000 TL artar.
Doğru yanıt olan seçenek, parasal tabandaki 120.000120.000 TL'lik artışın sızıntılar dikkate alınarak (kd=3,33k_d = 3,33) mevduat hacmini 400.000400.000 TL'ye taşıdığını ve bu mevduatın %85\%85'inin (1−0,10−0,051 - 0,10 - 0,05) krediye dönüştüğünü doğru hesaplamaktadır: 400.000×0,85=340.000400.000 \times 0,85 = 340.000 TL.

Adım Adım Çözüm

1
Parasal tabandaki değişimi belirleme
ΔH=+120.000\Delta H = +120.000 TL
Merkez Bankası'nın bankalardan tahvil alması, banka rezervlerini ve dolayısıyla parasal tabanı aynı tutarda artırır.
2
Toplam mevduat çarpanını (kdk_d) hesaplama
kd=1r+c+e=10,10+0,15+0,05=10,30=3,33...k_d = \frac{1}{r + c + e} = \frac{1}{0,10 + 0,15 + 0,05} = \frac{1}{0,30} = 3,33...
Sistemdeki tüm sızıntılar (zorunlu karşılıklar, nakit tercihi ve atıl rezervler) paydada toplanarak toplam genişleme katsayısı bulunur.
3
Toplam mevduat (kaydi para) hacmindeki değişimi hesaplama
ΔD=kd×ΔH=103×120.000=400.000\Delta D = k_d \times \Delta H = \frac{10}{3} \times 120.000 = 400.000 TL
Parasal tabandaki artışın mevduat çarpanı ile çarpılmasıyla bankacılık sisteminde oluşan toplam mevduat hacmi bulunur.
4
Toplam kredi hacmindeki değişimi (ΔL\Delta L) hesaplama
ΔL=(1−r−e)×ΔD=(1−0,10−0,05)×400.000=340.000\Delta L = (1 - r - e) \times \Delta D = (1 - 0,10 - 0,05) \times 400.000 = 340.000 TL
Bankalar topladıkları mevduatın zorunlu karşılık (rr) ve atıl rezerv (ee) dışındaki kısmını krediye dönüştürebilirler.

Anahtar Kavram

Kaydi para yaratma sürecinde sızıntıların (nakit ve rezervler) kredi genişlemesi üzerindeki sınırlayıcı etkisi.

İpuçları

1
Önce Merkez Bankası işleminin parasal tabanda ne kadarlık bir başlangıç değişimi yarattığını bulun.
2
Nakit sızıntısı (cc) ve atıl rezervlerin (ee) dahil olduğu toplam mevduat çarpanı formülünü kullanın: 1/(r+c+e)1 / (r+c+e).
3
Bulduğunuz toplam mevduat hacminden bankaların tuttuğu tüm rezervleri (zorunlu + atıl) çıkararak kredi miktarını hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Nakit tercih oranının (cc) artmasının para çarpanı ve kredi genişlemesi üzerindeki etkilerini analiz ediniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Kaydi Para Yaratma Süreci

Bu konudan daha fazla soru