Soru

Zorluk: Çok zorDöviz Kuru Sistemleri (Sabit, Esnek ve Ara Rejimler)

Açık ekonomi makro iktisadı çerçevesinde, döviz kuru sistemlerinin 'sert sabitleme' (hard peg) kategorisinde yer alan 'Para Kurulu' (Currency Board) ve 'Resmi Döviz İkamesi' (Tam Dolarizasyon) rejimleri arasındaki kurumsal ve ekonomik farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Resmi döviz ikamesinde senyoraj gelirlerinden tamamen vazgeçilirken, para kurulu uygulamasında rezervlerin faiz getirisi üzerinden senyoraj geliri elde edilmeye devam edilir.Cevap
  2. B
    Dolarizasyonda yerli para birimi yabancı bir paraya sabitlenerek tedavülde kalmaya devam ederken, para kurulunda yerli para birimi tamamen ortadan kalkar.
  3. C
    Para kurulunda para arzı merkez bankasının otonom kararlarıyla belirlenirken, dolarizasyonda para arzı sadece cari işlemler dengesi tarafından belirlenir.
  4. D
    Her iki rejimde de merkez bankası, bankacılık sisteminde oluşabilecek likidite krizlerine karşı 'son başvuru mercii' fonksiyonunu tam yetkiyle yürütmeye devam eder.
  5. E
    Para kurulu rejiminden çıkış maliyeti, yerli paranın fiziki olarak bulunmadığı dolarizasyon rejiminden çıkış maliyetinden daha yüksektir.

Cevap

Resmi döviz ikamesinde (tam dolarizasyon) yerli para tedavülden kalktığı için senyoraj gelirlerinden tamamen vazgeçilirken; para kurulu sisteminde döviz rezervlerinin faiz getirisi sayesinde senyoraj geliri elde edilmeye devam edilir.
Doğru yanıt, tam dolarizasyon ile para kurulu arasındaki en temel finansal ayrımı vurgulamaktadır. Para kurulunda merkez bankası yabancı parayı rezerv olarak tutar ve bu rezervleri (örneğin ABD Hazine bonoları gibi) faiz getirisi olan araçlarda değerlendirir. Bu durum, ülkenin senyoraj geliri elde etmeye devam etmesini sağlar. Ancak resmi döviz ikamesinde (tam dolarizasyon), yerli para piyasadan çekildiği için ülke yabancı parayı doğrudan kullanır ve bu parayı 'ithal etmek' için mal ve hizmet ihraç etmek zorundadır; bu süreçte senyoraj geliri tamamen parayı ihraç eden ülkeye gider.

Adım Adım Çözüm

1
Sert sabitleme rejimlerinin tanımlanması
Para Kurulu ve Tam Dolarizasyon, para politikası özerkliğinin tamamen feda edildiği en katı sabit kur rejimleridir.
Rejimler arası temel farkları anlamak için kurumsal yapılarını analiz etmek gerekir.
2
Senyoraj mekanizmasının analizi
Para kurulunda yerli para, merkez bankasının bilançosunda bir yükümlülüktür ve karşılığında faiz getiren yabancı varlıklar (tahviller) tutulur. Bu faiz, ülkeye senyoraj geliri sağlar.
Senyorajın hangi sistemde nasıl elde edildiğini belirlemek teknik bir fark yaratır.
3
Dolarizasyonun maliyetinin değerlendirilmesi
Tam dolarizasyonda ülke, parayı 'satın almak' için reel kaynak (mal ve hizmet) harcar ve dolaşımdaki para üzerinden faiz geliri elde edemez.
Dolarizasyonun para kuruluna göre en büyük finansal dezavantajı senyoraj kaybıdır.
4
Diğer kurumsal kısıtların karşılaştırılması
Dolarizasyonda yerli paranın yokluğu kredibiliteyi artırır ancak geri dönüş maliyetini yükseltir ve son başvuru mercii fonksiyonunu tamamen bitirir.
Doğru seçeneği doğrulamak için diğer yapısal farkların yanlışlığını teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

İmkansız Üçlü ve Sert Sabitleme Rejimlerinde Senyoraj Kaybı

Alternatif Yöntem

İmkansız Üçlü (Impossible Trinity) prensibi üzerinden giderek, her iki rejimin de 'sabit kur' ve 'sermaye hareketliliği'ni seçip 'bağımsız para politikası'ndan vazgeçtiğini hatırlamak, seçenekleri elemenize yardımcı olabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla