Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorBertrand ve Edgeworth Modelleri

İktisat literatüründe 'Bertrand Paradoksu' olarak bilinen, tam ikame mallar üreten firmaların fiyat rekabeti sonucu kârlarının sıfıra inmesi durumunun, kapasite kısıtları altında geçerliliğini yitirdiğini savunan Edgeworth modelinde; fiyatların marjinal maliyete (P=MCP = MC) ulaştıktan sonra tekrar yükselme eğilimine girmesinin ve piyasada istikrarlı bir dengenin oluşmamasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Firmaların marjinal maliyetlerinin üretim hacmi genişledikçe hızla yükselmesi ve bu durumun fiyatları yukarı itmesi
  2. Fiyatın marjinal maliyete düştüğü noktada, bir firmanın fiyatını yükseltmesi halinde rakibinin sınırlı kapasite nedeniyle tüm piyasa talebini karşılayamaması ve fiyatı yükselten firmanın artık talep üzerinde pozitif kâr elde edebilmesiCevap
  3. C
    Piyasadaki firmaların gizli bir anlaşma (kartel) yoluyla fiyatları tekrar monopol düzeyine çekerek toplam kârı maksimize etmeye çalışmaları
  4. D
    Tüketicilerin, fiyatı marjinal maliyete kadar düşen malların kalitesinde azalma olduğunu varsayarak taleplerini daha yüksek fiyatlı firmalara yönlendirmeleri
  5. E
    Düşük fiyat rekabeti sonucunda firmalardan birinin piyasadan çekilmesiyle diğer firmanın tam monopol gücüne kavuşarak fiyatları yükseltmesi

Cevap

Edgeworth modelinde fiyat istikrarsızlığının temel nedeni, kapasite kısıtları nedeniyle rakibin tüm piyasayı karşılayamaması ve bu durumun firmalara artık talep üzerinde fiyat artırma imkânı tanımasıdır.
Edgeworth modelinde, Bertrand modelinin aksine firmaların üretim kapasiteleri sınırlıdır. Fiyatlar rekabet sonucu marjinal maliyete düştüğünde, her iki firmanın toplam kapasitesi piyasa talebini karşılamaya yetmiyorsa, bir firmanın fiyatını artırması kârlı hale gelir. Çünkü rakip firma tam kapasite çalışsa bile tüm müşterileri çekemez. Fiyatı artıran firma, rakibinin karşılayamadığı 'artık talep' üzerinde kâr elde eder. Bu durum fiyatların tekrar yükselmesine neden olur, ancak yüksek fiyatlarda rakibinin fiyatını kırma güdüsü tekrar devreye gireceği için piyasada tek bir denge fiyatı oluşmaz ve fiyatlar sürekli dalgalanır.

Adım Adım Çözüm

1
Bertrand rekabetinin sonuçlarını analiz etme
Homojen mal üreten firmalar fiyatı rakibinin hemen altına çekerek (P=MCP = MC noktasına kadar) tüm piyasayı ele geçirmeye çalışır.
Kapasite kısıtı olmadığında, daha düşük fiyat veren firma tüm talebi karşılayabilir.
2
Kapasite kısıtlarını modele dahil etme
Firmaların üretim kapasiteleri (K1K_1 ve K2K_2), piyasa talebinin (DD) tamamını marjinal maliyet seviyesinde karşılamaya yetmez (K1+K2<DK_1 + K_2 < D durumu).
Edgeworth modelinin temel varsayımı, firmaların sınırlı üretim imkânlarına sahip olmasıdır.
3
Artık talep (Residual Demand) kavramını uygulama
Fiyatlar MCMC seviyesine indiğinde, bir firma fiyatını yükseltirse; rakibi tüm talebi karşılayamadığı için piyasada karşılanmayan bir talep kesimi kalır.
Rakibin kapasitesi dolduğunda, geriye kalan tüketiciler fiyatı yüksek olan firmadan alım yapmak zorunda kalır.
4
Fiyat çevriminin (Price Cycle) yukarı yönlü hareketini açıklama
Fiyatı yükselten firma, bu artık talep üzerinde kârını maksimize eden (monopol benzeri) bir fiyat belirler ve pozitif kâr elde eder.
Sıfır kâr elde edilen P=MCP = MC noktası yerine, artık talep üzerinden kâr elde etmek daha rasyoneldir.
5
İstikrarsızlığı doğrulama
Fiyatlar yükseldiğinde diğer firma tekrar rakibinin fiyatını kırma güdüsüne kapılır ve çevrim başa döner.
Yüksek fiyat seviyelerinde pazar payını artırma isteği fiyat savaşlarını tekrar tetikler.

Anahtar Kavram

Artık Talep ve Kapasite Kısıtı Etkileşimi

İpuçları

1
Bertrand modelinde firmaların üretim kapasiteleri sınırsızdır, ancak Edgeworth modelinde her firmanın üretebileceği maksimum miktar bellidir.
2
Bir firmanın tüm piyasayı karşılayamadığı durumda, rakip firma fiyatını artırsa bile bazı tüketiciler hâlâ ondan mal almak zorunda kalır. Bu 'artık talep' kavramını düşünün.
3
Fiyat P=MCP=MC seviyesindeyken kâr sıfırdır. Kapasite kısıtı altındaki bir firma fiyatını artırdığında hâlâ satış yapabiliyorsa, pozitif kâr elde etme şansı doğar.

Daha Fazla Pratik

Kapasite kısıtlarının miktar rekabetinde (Cournot) nasıl bir rol oynadığını inceleyerek Edgeworth modeliyle kıyaslayınız.

Alternatif Yöntem

Fiyat istikrarsızlığını bir 'fiyat savaşı' ve 'monopol kârı arayışı' döngüsü olarak düşünmek süreci anlamayı kolaylaştırabilir.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Bertrand ve Edgeworth Modelleri

Bu konudan daha fazla soru