Examkin

Soru

Zorluk: OrtaToplumsal Cinsiyet Gelişim Endeksleri

Toplumsal Cinsiyet Gelişim Endeksi (GDI), İnsani Gelişme Endeksi'nin (HDI) temel boyutlarındaki başarıları kadın ve erkekler için ayrı ayrı hesaplayarak aralarındaki farkı ortaya koyan bir ölçüttür. GDI'nın bileşenleri ve hesaplama yöntemi göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    GDI, kadınlar için hesaplanan HDI değerinin erkekler için hesaplanan HDI değerine oranlanmasıyla (HDIf/HDImHDI_f / HDI_m) elde edilir.
  2. B
    Eğitim boyutunun ölçülmesinde ortalama öğrenim süresi ve beklenen öğrenim süresi göstergeleri kullanılır.
  3. C
    Yaşam standartları (gelir) boyutu, her iki cinsiyet için ayrı hesaplanan satın alma gücü paritesine göre tahmini kazanılmış gelir üzerinden ölçülür.
  4. Sağlık boyutu; bebek ölüm hızı, anne ölüm oranı ve beslenme düzeyi gibi göstergelerin birleşik endeksi üzerinden hesaplanır.Cevap
  5. E
    GDI değerinin 1,0001,000 düzeyinde olması, ilgili ülkede kadınlar ve erkekler arasında insani gelişme açısından tam bir eşitlik olduğunu gösterir.

Cevap

Sağlık boyutunun bebek ölüm hızı ve anne ölüm oranı gibi göstergelerle hesaplandığını belirten seçenek yanlıştır.
Toplumsal Cinsiyet Gelişim Endeksi (GDI), İnsani Gelişme Endeksi (HDI) ile tamamen aynı gösterge setini kullanır. GDI'nın temel farkı, bu göstergeleri kadınlar ve erkekler için ayrı ayrı hesaplamasıdır. Bu bağlamda, sağlık boyutunda kullanılan yegane gösterge 'doğuşta beklenen yaşam süresi'dir. Seçenekte belirtilen 'bebek ölüm hızı' Fiziki Yaşam Kalitesi Endeksi (PQLI) bileşeniyken, 'anne ölüm oranı' Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi (GII) bileşenidir. Dolayısıyla bu göstergelerin GDI hesaplamasında birleşik bir endeks oluşturduğu ifadesi bilimsel olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
GDI'nın temel boyutlarını ve HDI ile ilişkisini belirlemek.
GDI; sağlık, eğitim ve yaşam standartları (gelir) olmak üzere üç boyuttan oluşur ve bu boyutlar HDI ile aynıdır.
GDI, aslında İnsani Gelişme Endeksi'nin toplumsal cinsiyet bazlı bir uyarlamasıdır.
2
Boyutlara ait göstergeleri analiz etmek.
Sağlık için 'doğuşta beklenen yaşam süresi', eğitim için 'ortalama ve beklenen öğrenim süreleri', gelir için ise 'tahmini kazanılmış gelir' kullanılır.
Bebek ölüm hızı Fiziki Yaşam Kalitesi Endeksi (PQLI) göstergesidir; anne ölüm oranı ve ergen doğurganlık hızı ise Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi (GII) göstergesidir.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri karşılaştırarak hatalı olanı saptamak.
Sağlık boyutunda yanlış endekslere ait göstergeler (bebek ölüm hızı, anne ölüm oranı vb.) içeren ifadenin hatalı olduğu saptanır.
GDI, HDI'nın gösterge setini birebir kopyalar ve bu set içerisinde bebek ölüm hızı yer almaz.

Anahtar Kavram

Toplumsal Cinsiyet Gelişim Endeksi (GDI) Göstergeleri

İpuçları

1
GDI endeksinin göstergeleri, İnsani Gelişme Endeksi (HDI) ile tamamen aynıdır.
2
HDI ve GDI hesaplamalarında sağlık durumu sadece tek bir değişken (yaşam süresi) üzerinden takip edilir.
3
Bebek ölüm hızı PQLI endeksine, anne ölüm oranı ise GII endeksine ait meşhur çeldiricilerdir. GDI'da bunlara yer yoktur.

Daha Fazla Pratik

Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi (GII) ile GDI arasındaki gösterge farklarını, özellikle üreme sağlığı ve güçlendirme boyutları üzerinden tekrar inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Toplumsal Cinsiyet Gelişim Endeksleri

Bu konudan daha fazla soru