Para politikası hiyerarşisinde merkez bankası; nihai amaçlara ulaşmak için doğrudan kontro… — KPSS İktisat

Para politikası hiyerarşisinde merkez bankası; nihai amaçlara ulaşmak için doğrudan kontrol edebildiği 'faaliyet hedefleri' (operating targets) ile amaca daha yakın olan 'ara hedefler' (intermediate targets) arasında bir nedensellik bağı kurar.

Buna göre, merkez bankasının parasal tabanı ( $H$ ) 'faaliyet hedefi', geniş tanımlı para arzını ( $M2$ ) ise 'ara hedef' olarak belirlediği bir senaryoda; $M2$ büyüklüğünün $H$ 'ye kıyasla daha düşük bir kontrol edilebilirliğe sahip olmasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

A
$M2$ kapsamındaki vadeli mevduatların faiz oranlarının doğrudan merkez bankası tarafından belirlenmesi
B
Parasal tabanın sadece emisyon ve banka rezervlerinden oluşması nedeniyle mevduat yaratma kapasitesinin bulunmaması
Para çarpanının değerinin; halkın nakit tutma tercihi ve bankaların rezerv oranı gibi merkez bankasının tam kontrolünde olmayan değişkenlerce belirlenmesiCevap
D
Açık piyasa işlemlerinin (APİ) yalnızca ara hedefler üzerinde doğrudan etkili olup faaliyet hedeflerini etkilememesi
E
Geniş tanımlı para arzı eğrisinin faiz oranlarına karşı tam duyarsız (dışsal) bir yapı sergilemesi

Cevap

Para çarpanının değerinin; halkın nakit tutma tercihi ve bankaların rezerv oranı gibi merkez bankasının tam kontrolünde olmayan değişkenlerce belirlenmesi

Para politikasının hiyerarşik yapısında, politika araçlarına en yakın olan değişkenler (faaliyet hedefleri) en yüksek kontrol edilebilirliğe sahiptir. Ara hedefler ise faaliyet hedeflerinden türetilir. Geniş tanımlı para arzı (

M2

), parasal tabanın (

H

) bir çarpan (

m

) vasıtasıyla genişlemesiyle oluşur. Bu çarpanın değeri sadece merkez bankasının belirlediği zorunlu karşılık oranlarına değil, aynı zamanda halkın nakit tutma alışkanlığına ve bankaların serbest rezerv tutma tercihlerine bağlıdır. Bu aktörlerin kararları merkez bankası tarafından tam olarak kontrol edilemediği için,

M2

üzerindeki kontrol gücü

H

'ye göre daha kısıtlıdır.

Adım Adım Çözüm

Para politikası hiyerarşik sürecini analiz etme

Araçlar

\rightarrow

Faaliyet Hedefleri (

H

)

\rightarrow

Ara Hedefler (

M2

)

\rightarrow

Nihai Amaçlar

Değişkenlerin hiyerarşideki yerini belirlemek kontrol edilebilirlik farkını anlamak için gereklidir.

M2

H

arasındaki matematiksel ilişkiyi kurma

M2 = m \times H

(Burada

m

para çarpanıdır)

Ara hedefin faaliyet hedefinden nasıl türetildiğini görmek gerekir.

Para çarpanının (

m

) bileşenlerini değerlendirme

m = \frac{1 + c}{c + r + e}

(c: nakit tercih oranı, r: zorunlu karşılık oranı, e: serbest rezerv oranı)

Çarpanın kimlerin kararlarına bağlı olduğunu belirlemek gerekir.

Kontrol edilebilirlik kriterini uygulama

Merkez bankası

H

'yi doğrudan kontrol ederken,

m

'yi belirleyen

c

e

gibi değişkenler halkın ve bankaların tercihlerine bağlıdır.

Merkez bankası dışındaki aktörlerin kararları, ara hedefin kontrol edilebilirliğini zayıflatır.

Anahtar Kavram

Para Politikası Hedeflerinde Kontrol Edilebilirlik Kriteri

İpuçları

Merkez bankasının doğrudan bilançosunda görüp yönettiği büyüklükler ile piyasadaki bankaların yarattığı büyüklükler arasındaki farkı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Para politikası faaliyet hedefleri ile ara hedefler arasındaki 'Kontrol Edilebilirlik' ve 'Amaca Yakınlık' ödünleşmesini (trade-off) inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru