Examkin

Soru

Zorluk: ZorVergileme ve Mali Kapasite

İktisadi kalkınma literatüründe Hinrichs tarafından ortaya konulan 'vergi yapısının evrimi' hipotezine göre, geleneksel bir yapıdan modern bir ekonomiye geçiş sürecinde olan bir ülkede; vergi dinamizmi (taxtax buoyancybuoyancy) katsayısı 1,51,5 iken vergi esnekliği (taxtax elasticityelasticity) katsayısının 0,80,8 olarak saptanması durumunda, bu ekonominin mali kapasitesi ve vergi yapısı hakkında yapılabilecek en isabetli değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Vergi sistemi, GSYH artışına karşı yüksek bir otomatik esnekliğe sahiptir ve ekonomik büyüme vergi gelirlerini kanuni düzenlemeye gerek kalmaksızın kendiliğinden artırmaktadır.
  2. Mali kapasitedeki artış büyük ölçüde vergi oranlarının yükseltilmesi veya yeni vergi türlerinin ihdası gibi ihtiyari (discretionary) politika müdahalelerine dayanmaktadır.Cevap
  3. C
    Ülke modern vergi yapısı aşamasına ulaşmış olup, vergi potansiyelinin ana kaynağını artık dış ticaret üzerinden alınan dolaylı vergiler oluşturmaktadır.
  4. D
    Tarım sektörünün GSYH içindeki payının artması, vergi tabanının genişlemesine ve vergi esnekliğinin yapısal olarak yükselmesine neden olmuştur.
  5. E
    Vergi gayreti endeksi birin altında seyretmekte olup, bu durum vergi idaresinin etkinlik kaybı yaşadığını ve vergi kayıp-kaçağının arttığını kesin olarak göstermektedir.

Cevap

Mali kapasitedeki artışın temel olarak ihtiyari politika müdahalelerine ve yasal düzenlemelere dayanması
Vergi dinamizmi (taxtax buoyancybuoyancy), vergi mevzuatındaki tüm değişikliklerin etkisini içeren toplam vergi geliri artışının GSYH artışına oranıyken; vergi esnekliği (taxtax elasticityelasticity), bu yasal değişikliklerin etkisi arındırıldıktan sonraki artışı ifade eder. Dinamizmin (1,51,5) esneklikten (0,80,8) yüksek olması, vergi gelirlerindeki artışın ekonominin kendiliğinden tepki vermesinden ziyade, hükümetin vergi oranlarını artırması veya yeni vergiler getirmesi gibi ihtiyari (discretionary) adımlardan kaynaklandığını gösterir. Bu durum, Hinrichs'in mali kapasiteyi artırmak için kurumsal ve yasal müdahalelerin gerektiği geçiş süreci analiziyle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Vergi Esnekliği ve Vergi Dinamizmi ayrımını yapın.
Esneklik (0,80,8) mevzuat sabitken kendiliğinden artışı; Dinamizm (1,51,5) mevzuat değişiklikleri dahil toplam artışı ifade eder.
Mali kapasitenin kaynağını (otomatik mi yoksa iradi mi) belirlemek için bu iki katsayı kıyaslanmalıdır.
2
Katsayılar arasındaki farkı yorumlayın.
Dinamizm > Esneklik (1,5>0,81,5 > 0,8).
Aradaki fark, hükümetin yeni vergi koyma veya oran artırma gibi ihtiyari (discretionary) kararlarının etkili olduğunu gösterir.
3
Hinrichs'in yapısal geçiş hipotezi ile ilişkilendirin.
Geçiş sürecindeki ülkeler, vergi tabanını genişletmek için sık sık mevzuat değişikliği yaparak mali kapasitelerini artırmaya çalışırlar.
Hinrichs'e göre kalkınmanın orta aşamalarında vergi yapısı iradi çabalarla evrilir.

Anahtar Kavram

Vergi Esnekliği vs. Vergi Dinamizmi ve Hinrichs Vergi Yapısı Evrimi

İpuçları

1
Vergi dinamizmi ve vergi esnekliği arasındaki temel farkın 'yasal değişikliklerin etkisi' olduğunu hatırlayın.
2
Dinamizmin esneklikten büyük olması, vergi hasılatındaki artışın ne kadarının 'kendiliğinden' ne kadarının 'iradi' olduğunu gösterir.

Daha Fazla Pratik

Lotta ve Morss tarafından önerilen, vergi kapasitesini belirleyen yapısal faktörler (dışa açıklık oranı, kişi başına gelir vb.) üzerine bir çalışma yapılması konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Vergileme ve Mali Kapasite

Bu konudan daha fazla soru