Examkin

Soru

Zorluk: Zorİnsani Gelişme Endeksi (HDI)

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından 19901990 yılından bu yana hazırlanan İnsani Gelişme Endeksi (HDI), ülkelerin kalkınmışlık düzeyini sadece gelir odaklı değil, çok boyutlu bir perspektifle değerlendirmektedir. 20102010 yılında endeksin hesaplama yönteminde ve kullanılan göstergelerde önemli teknik güncellemeler yapılmıştır.

Bu bilgilere göre, HDI'nin güncel hesaplama yöntemine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Eğitim boyutu; okuryazarlık oranı ve brüt okullaşma oranının aritmetik ortalaması alınarak hesaplanmaktadır.
  2. B
    Sağlık boyutunun ölçülmesinde, ülkeler arasındaki gelişmişlik farkını daha iyi yansıttığı gerekçesiyle bebek ölüm hızı temel gösterge olarak kabul edilir.
  3. Boyut endeksleri birleştirilerek nihai endeks oluşturulurken, boyutlar arasındaki düşük ikame edilebilirliği yansıtmak amacıyla aritmetik ortalama yerine geometrik ortalama kullanılmaktadır.Cevap
  4. D
    Gelir boyutu hesaplanırken, ülkelerin nominal Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) değerleri herhangi bir logaritmik işleme tabi tutulmadan doğrudan kullanılır.
  5. E
    Endeks puanı 00 ile 11 arasında değişmekte olup, 11 değeri gelir dağılımındaki tam adaleti, 00 değeri ise mutlak gelir eşitsizliğini temsil eder.

Cevap

Boyut endeksleri birleştirilirken geometrik ortalamanın kullanılmasına ilişkin ifade doğrudur.
İnsani Gelişme Endeksi hesaplanırken kullanılan sağlık, eğitim ve gelir endeksleri 20102010 yılından beri geometrik ortalama ile birleştirilmektedir. Bu değişikliğin temel amacı, insani gelişmenin farklı boyutları arasındaki dengesizliği (örneğin geliri çok yüksek ama eğitimi çok düşük bir ülke) daha belirgin şekilde yansıtmaktır.

Adım Adım Çözüm

1
HDI'nin üç temel boyutunu belirle
Sağlık (uzun ve sağlıklı yaşam), Eğitim (bilgiye erişim) ve Gelir (yaşam standardı).
Endeksin hangi alanları kapsadığını anlamak gerekir.
2
2010 metodolojik değişikliğini analiz et
Eğitimde 'ortalama ve beklenen okullaşma yılına', gelirde ise 'GSMH'ye' geçilmiş; ortalama yöntemi değişmiştir.
Güncel KPSS müfredatı 2010 sonrası yöntemleri esas alır.
3
Ortalama yönteminin nedenini açıkla
Geometrik ortalama, boyutlar arasında 'eksik ikame' varsayımını getirir; yani bir ülkenin sadece zengin olması yetmez, eğitim ve sağlığının da dengeli olması gerekir.
Geometrik ortalama, düşük değerli bileşenleri daha fazla cezalandırır.

Anahtar Kavram

İnsani Gelişme Endeksi (HDI) Metodolojisi

İpuçları

1
HDI ve PQLI (Fiziki Yaşam Kalitesi Endeksi) arasındaki gösterge farklarını hatırlayın.
2
20102010 yılında yapılan değişiklikle boyutlar arası ikamenin zorlaştırıldığını ve 'ortalama' türünün değiştiğini düşünün.
3
Gelir boyutunda GSYH yerine neden GSMH (GNI) kullanıldığını ve logaritmik dönüşümün 'azalan marjinal fayda' ile ilişkisini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İnsani Gelişme Endeksi ile Toplumsal Cinsiyet Gelişmişlik Endeksi arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

İnsani Gelişme Endeksi (HDI)

Bu konudan daha fazla soru