Soru

Zorluk: ZorTürkiye'de Gelir Dağılımı ve Eşitsizlik Ölçütleri

Türkiye'de hanehalkı gelirlerinin kaynağına (emek, sermaye, toprak vb.) göre yapılan fonksiyonel gelir dağılımı ile hanehalklarının toplam gelirden aldıkları paylara göre belirlenen kişisel gelir dağılımı arasındaki ilişki, ekonomi politikalarının sosyal etkilerini ölçmede kritik bir göstergedir.

Türkiye ekonomisinde belirli bir dönemde, toplam GSYHGSYH içerisinde maaş ve ücret gelirlerinin payı (emek payı) belirgin bir azalış göstermesine rağmen; aynı dönemde Türkiye İstatistik Kurumu (TU¨I˙KTÜİK) tarafından açıklanan "Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması" sonuçlarına göre kullanılabilir gelire dayalı S80/S20S80/S20 oranının ve GiniGini katsayısının nispeten sabit kaldığı gözlemlenmiştir.

Buna göre, kişisel gelir dağılımı ölçütlerindeki bu durağanlığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Devletin sosyal transfer harcamalarını artırması ve vergi politikaları gibi ikincil dağılım araçları yoluyla, faktörel (birincil) dağılımdaki bozulmayı hanehalkı kullanılabilir gelir aşamasında dengelemesiCevap
  2. B
    Toplam vergi gelirleri içerisinde dolaylı vergilerin (KDVKDV, O¨TVÖTV) payının artmasıyla birlikte düşük gelirli grupların net harcanabilir gelir düzeyinin sermaye sahiplerine göre daha hızlı yükselmesi
  3. C
    GiniGini katsayısının yalnızca üretimden elde edilen piyasa gelirlerini ölçmesi ve devlet tarafından sağlanan emekli maaşı, çocuk yardımı gibi transferleri hesaplama dışında bırakması
  4. D
    Tarım sektörünün istihdamdaki payının azalmasına rağmen milli gelir içindeki payının artmasıyla kırsal ve kentsel gelir dilimleri arasındaki uçurumun kendiliğinden kapanması
  5. E
    LorenzLorenz eğrisinin yalnızca en zengin ve en yoksul dilimler arasındaki farkı yansıtması, orta sınıfın gelir payındaki daralmaya karşı matematiksel olarak duyarsız olması

Cevap

Piyasa mekanizması kaynaklı birincil (faktörel) gelir dağılımındaki bozulmanın, devletin ikincil dağılım mekanizmaları olan sosyal transferler ve vergi düzenlemeleri ile hanehalkı düzeyinde telafi edilmesi.
Doğru cevap, piyasa (faktörel) gelirindeki bozulmanın ikincil dağılım kanallarıyla telafi edildiğini belirtmektedir. Türkiye'de emek payının azalması piyasa aşamasında bir eşitsizlik yaratsa da, devletin sosyal yardımlar ve emekli maaşları gibi transferleri artırması, hanehalkının eline geçen nihai gelirin dağılımını (ikincil dağılım) dengeli tutarak Gini katsayısının kötüleşmesini engelleyebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Faktörel (birincil) ve kişisel (ikincil) gelir dağılımı ayrımını analiz etmek.
Üretim sürecinde emeğin aldığı payın (ücretler) azalması faktörel dağılımın bozulduğunu gösterir.
Soruda verilen emek payındaki azalış, piyasa gelirlerinin sermaye lehine değiştiği anlamına gelir.
2
Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması verilerinin kapsamını belirlemek.
TÜİK hanehalkı kullanılabilir gelirini (piyasa geliri + sosyal transferler - ödenen vergiler) esas alır.
Gini ve S80/S20 gibi ölçütlerin sabit kalması, kişilerin eline geçen net gelirin dengelendiğini gösterir.
3
Dengeleyici unsuru (ikincil dağılım) tanımlamak.
Emek payındaki kaybın, devletin sağladığı sosyal transferler (emekli maaşları, kamu yardımları vb.) ile hanehalkı bazında kapatıldığı sonucuna varılır.
Bu durum, birincil dağılımdaki adaletsizliğin ikincil dağılım aşamasında törpülendiğini açıklar.

Anahtar Kavram

Faktörel ve Kişisel Gelir Dağılımı Arasındaki Fark ve İkincil Dağılımın Rolü

İpuçları

1
Gelir dağılımı ölçütlerinin 'piyasa geliri' üzerinden mi yoksa 'kullanılabilir gelir' üzerinden mi hesaplandığına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de dolaylı vergilerin Gini katsayısı üzerindeki etkisini, dolaysız vergilerle kıyaslayarak inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla