Paul Rosenstein-Rodan'ın Büyük İtiş (Big Push) teorisine göre, az gelişmiş ülkelerin "düşük seviyeli denge tuzağından" kurtulabilmesi için yatırımların belirli bir kritik eşiği aşması ve koordineli bir şekilde yapılması gerekir. Teoride "üretim fonksiyonundaki bölünmezlikler" (sosyal sabit sermaye) olarak adlandırılan unsurun, piyasa başarısızlığına yol açarak kamusal müdahaleyi veya geniş çaplı planlamayı zorunlu kılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- ASosyal sabit sermaye yatırımlarının sermaye-hasıla katsayısının () çok düşük olması ve bu durumun sermayenin marjinal verimliliğini hızla sıfıra yaklaştırması
- Bu yatırımların yarattığı dışsal ekonomilerin yatırımcı tarafından fiyat mekanizmasıyla içselleştirilememesi sonucu, sosyal marjinal verimliliğin özel marjinal verimlilikten yüksek olmasıCevap
- CTasarruf arzındaki bölünmezlik nedeniyle, sosyal sabit sermaye yatırımlarının finansmanının sadece düşük faizli dış yardımlarla gerçekleştirilme zorunluluğu
- DTalebin tamamlayıcılığı ilkesi uyarınca, piyasa hacminin sadece emek-yoğun teknolojilerin kullanılmasına izin vererek sermaye birikimini engellemesi
- ETeknolojik gelişmenin dışsal kabul edildiği bir yapıda, beşeri sermaye yatırımlarının fiziksel sermaye yatırımlarından daha önce tamamlanması gerekliliği
Cevap
Sosyal sabit sermaye yatırımlarının yarattığı dışsal ekonomiler nedeniyle sosyal marjinal verimliliğin özel marjinal verimlilikten yüksek olması rasyonel piyasa aktörlerinin bu yatırımları yapmasını engeller.
Büyük İtiş teorisine göre, yol, enerji tesisi gibi sosyal sabit sermaye yatırımları bölünemez niteliktedir ve bu yatırımların asıl yararı diğer üreticilerin maliyetlerini düşürmektir. Bu durum, yatırımın topluma sağladığı toplam faydanın (sosyal getiri), yatırımcıya geri dönen kârdan (özel getiri) çok daha yüksek olmasına yol açar. Özel yatırımcı sadece kendi kârına baktığı için bu devasa projeleri üstlenmez; bu da ekonominin kalkınma eşiğini atlayamamasına neden olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Büyük İtiş teorisinde piyasa başarısızlığının temel nedeni, yatırımların birbirine sağladığı dışsal ekonomilerin fiyat sistemine tam yansımamasıdır.
İpuçları
1
Sosyal sabit sermaye (altyapı) yatırımlarının başkalarına sağladığı faydayı (dışsallık) düşünün.
2
Piyasa mekanizmasının bir malın sosyal faydasını fiyatlara tam yansıtamadığı durumlarda ne olduğunu hatırlayın.
3
Yatırımcının cebine girmeyen ama ekonominin geneline yayılan 'dışsal ekonomiler' nedeniyle özel getirinin neden düşük kaldığına odaklanın.
Daha Fazla Pratik
Büyük İtiş teorisi ile Nurkse'nin 'Dengeli Kalkınma' stratejisi arasındaki benzerlikleri ve Hirschman'ın 'Dengesiz Kalkınma' eleştirisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s