Examkin

Soru

Zorluk: ZorToplumsal Cinsiyet Gelişim Endeksleri

İktisadi kalkınma literatüründe, ülkelerin gelişmişlik düzeylerini toplumsal cinsiyet perspektifinden değerlendirmek amacıyla kullanılan "Toplumsal Cinsiyet Gelişim Endeksi" (GDI) ve "Toplumsal Cinsiyet Yetkilendirme Ölçüsü" (GEM) arasındaki temel farklar dikkate alındığında, bu endekslerin kapsamı ve ölçüm yöntemleri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Toplumsal Cinsiyet Gelişim Endeksi (GDI), İnsani Gelişme Endeksi (HDI) ile aynı boyutları (sağlık, eğitim, gelir) cinsiyet bazlı ayrıştırarak ölçerken; Toplumsal Cinsiyet Yetkilendirme Ölçüsü (GEM), kadınların siyasi temsil, profesyonel işgücü ve gelir üzerindeki payına odaklanarak karar alma gücünü ölçer.Cevap
  2. B
    Toplumsal Cinsiyet Yetkilendirme Ölçüsü (GEM), temel olarak doğumda beklenen yaşam süresi ve okuryazarlık oranı gibi insani gelişmenin temel çıktılarını toplumsal cinsiyet bazlı bir eşitsizlik katsayısıyla düzeltmektedir.
  3. C
    Toplumsal Cinsiyet Gelişim Endeksi (GDI), kadınların parlamentodaki sandalye dağılımını ve üst düzey yönetici pozisyonlarındaki temsil oranlarını temel alan bir siyasi güç endeksidir.
  4. D
    Her iki endeks de sadece ülkelerin mutlak gelir artışını (ekonomik büyüme) temel almakta, sağlık ve eğitim gibi yapısal kalkınma göstergelerini hesaplama dışı bırakmaktadır.
  5. E
    GDI hesaplanmasında kullanılan temel sağlık göstergesi anne ölüm hızı iken; GEM hesaplanmasında bebek ölüm hızı ve doğurganlık oranları belirleyici kriterlerdir.

Cevap

Toplumsal Cinsiyet Gelişim Endeksi (GDI), İnsani Gelişme Endeksi (HDI) boyutlarını cinsiyet ayrımında ele alırken; Toplumsal Cinsiyet Yetkilendirme Ölçüsü (GEM), kadınların karar alma süreçlerindeki gücünü ve katılımını ölçer.
Toplumsal Cinsiyet Gelişim Endeksi (GDI), aslında İnsani Gelişme Endeksi'nin (HDI) toplumsal cinsiyet temelinde ayrıştırılmış halidir; yani HDI'daki üç temel boyutu (uzun ve sağlıklı yaşam, bilgiye erişim ve insanca yaşam standardı) cinsiyet bazlı ölçer. Öte yandan, Toplumsal Cinsiyet Yetkilendirme Ölçüsü (GEM), kadınların siyasi ve ekonomik hayata ne ölçüde katıldıklarını ve karar alma mekanizmalarında ne kadar söz sahibi olduklarını (parlamentodaki koltuk sayısı, üst düzey yöneticilik oranları vb.) ölçmeyi amaçlayan bir 'güç' endeksidir.

Adım Adım Çözüm

1
GDI (Toplumsal Cinsiyet Gelişim Endeksi) kavramını analiz etme
GDI, HDI'nin ölçtüğü üç temel boyutu (sağlık, eğitim, gelir) kadın ve erkekler için ayrı ayrı hesaplar ve aradaki eşitsizliği yansıtır.
GDI, insani gelişme düzeyinin cinsiyetler arasında ne kadar adil dağıldığını görmek için kullanılır.
2
GEM (Toplumsal Cinsiyet Yetkilendirme Ölçüsü) kavramını analiz etme
GEM, kadınların siyasi katılım (parlamento), ekonomik katılım (yöneticilik) ve ekonomik kaynaklar üzerindeki kontrol (gelir payı) gücünü ölçer.
GEM, kadınların 'yeteneklerini' değil, bu yetenekleri kullanarak toplumda ne kadar 'güç' sahibi olduklarını ölçer.
3
İki endeksi karşılaştırma ve doğru ifadeyi belirleme
GDI insani gelişme başarılarına, GEM ise yetkilendirme ve karar alma gücüne odaklanmaktadır.
İktisadi kalkınma literatüründe bu iki endeks farklı boyutları temsil eden tamamlayıcı göstergelerdir.

Anahtar Kavram

İnsani Gelişme Endeksleri Arasındaki Farklar (GDI vs. GEM)

Daha Fazla Pratik

İnsani Gelişme Endeksi (HDI) ile Fiziki Yaşam Kalitesi Endeksi (PQLI) arasındaki gösterge farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Toplumsal Cinsiyet Gelişim Endeksleri

Bu konudan daha fazla soru