Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorTürkiye'nin Dış Borç Stoku ve Göstergeleri

Türkiye ekonomisinde dış borç stokunun yapısı, hesaplanma metodolojisi ve borçluluk kapasitesini ölçen göstergelerin yorumlanması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Dış borç stokunun derlenmesinde 'yerleşiklik' ilkesi esas alındığı için, yurt dışında yerleşik kişilerin Türkiye'deki bankalarda tuttuğu mevduatlar dış borç sayılırken; yurt içinde yerleşiklerin döviz mevduatları dış borç kapsamına dahil edilmez.
  2. B
    Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 'Net Dış Borç Stoku' hesaplanırken; Brüt Dış Borç Stokundan Merkez Bankası dış varlıkları ile bankacılık kesiminin net dış varlıkları indirilir.
  3. C
    ABD dolarının Euro karşısında değer kazandığı (paritenin düştüğü) bir dönemde, Türkiye'nin reel borçlanma miktarı değişmese bile, Euro cinsinden borçların dolar karşılığının azalması nedeniyle 'Brüt Dış Borç Stoku' tutarında dolar bazında bir düşüş gözlenir.
  4. 'Dış Borç Servis Oranı', bir yıl içerisinde gerçekleştirilen toplam dış borç anapara ve faiz ödemelerinin Gayrisafi Yurt İçi Hasılaya (GSYHGSYH) oranlanmasıyla hesaplanan ve borcun kamu bütçesi üzerindeki sürdürülebilirliğini ölçen temel göstergedir.Cevap
  5. E
    'Kalan Vadesine Göre Kısa Vadeli Dış Borç Stoku', orijinal vadesine bakılmaksızın vadesine 11 yıl veya daha az kalmış anapara ödemeleri ile vadesiz mevduatları kapsayan, döviz rezervlerinin yeterliliğini ölçmede kullanılan bir göstergedir.

Cevap

Dış borç servis oranının hesaplanmasında payda kısmında Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYHGSYH) değil, yıllık mal ve hizmet ihracat gelirleri ile birincil gelir dengesi (gelir) toplamı yer almaktadır.
Dış Borç Servis Oranı (DebtServiceRatioDebt Service Ratio), bir ekonominin dış borç yükümlülüklerini (anapara + faiz) karşılama gücünü ölçer. Bu oran hesaplanırken borcun dövizle ödenmesi gerekliliği nedeniyle payda kısmında GSYHGSYH değil, döviz kazandırıcı işlemler olan 'Mal ve Hizmet İhracat Gelirleri' kullanılır. GSYHGSYH'ye oranlama yapılan gösterge ise genellikle 'Dış Borç / GSYH' (Solvency) oranıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Dış borç istatistiklerindeki 'yerleşiklik' kavramını analiz etme
Alacaklı yurt dışında yerleşikse (non-resident), borç 'dış borç' kabul edilir. Yurt içindeki yerleşiklerin bankadaki döviz hesabı ise 'iç borç' (döviz cinsinden) niteliğindedir.
Uluslararası standartlar (IMF) bu ayrımı zorunlu kılar.
2
Net Dış Borç Stoku (NDBSNDBS) formülünü inceleme
NDBS=Bru¨t Stok−(TCMB Dıs¸ Varlıkları+Bankacılık Kesimi Net Dıs¸ Varlıkları)NDBS = \text{Brüt Stok} - (\text{TCMB Dış Varlıkları} + \text{Bankacılık Kesimi Net Dış Varlıkları}).
Ülkenin dış yükümlülüklerinden, dış varlıklarının çıkarılmasıyla reel finansal pozisyon belirlenir.
3
Değerleme etkisini (Valuation Effect) değerlendirme
Türkiye'nin borcunun yaklaşık yarısı Euro ve diğer para birimlerindendir. ABD doları güçlenirse, Euro cinsinden borcun dolar değeri düşer ve toplam stok dolar bazında azalmış görünür.
BDBS verileri genellikle ABD doları bazında yayımlandığı için parite değişimleri stok rakamını etkiler.
4
Dış Borç Servis Oranı tanımındaki hatayı saptama
Dıs¸ Borc¸ Servis Oranı=Anapara O¨demeleri+Faiz O¨demeleriMal ve Hizmet I˙hracat Gelirleri+Birincil Gelir\text{Dış Borç Servis Oranı} = \frac{\text{Anapara Ödemeleri} + \text{Faiz Ödemeleri}}{\text{Mal ve Hizmet İhracat Gelirleri} + \text{Birincil Gelir}} Formül bu şekildedir. Paydada GSYHGSYH kullanılması, dış borçlanma kapasitesi yerine iç bütçe kapasitesini ölçmeye çalışmak anlamına gelir ki bu metodolojik olarak yanlıştır.
Dış borç dövizle ödenir, bu nedenle döviz kazandırıcı faaliyetlerle kıyaslanmalıdır.

Anahtar Kavram

Dış Borç Sürdürülebilirlik Göstergeleri ve Ölçüm Metodolojisi

Daha Fazla Pratik

TCMB tarafından yayımlanan 'Kalan Vadesine Göre Kısa Vadeli Dış Borç' verilerini, 'Net Uluslararası Yatırım Pozisyonu' (UYPUYP) ile karşılaştırarak analiz etmeniz tavsiye edilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'nin Dış Borç Stoku ve Göstergeleri

Bu konudan daha fazla soru