Examkin

Soru

Zorluk: ZorKaydi Para Yaratma Süreci

Bir ekonomide bankacılık sisteminin işleyişine ve para yaratma sürecine dair veriler aşağıda sunulmuştur:

DeğişkenDeğer
Zorunlu karşılık oranı (rr)%15\%15
Serbest (atıl) rezerv oranı (ee)%5\%5
Başlangıçtaki nakit tercih oranı (c1c_1)%10\%10

Merkez Bankası'nın açık piyasa işlemleri çerçevesinde bankacılık sisteminden 60.00060.000 TL tutarında tahvil satın aldığı bir durumda; hanehalkının nakit kullanım alışkanlıklarının değişerek nakit tercih oranının %20\%20 (c2c_2) seviyesine yükseldiği varsayılırsa, bankacılık sisteminin yaratabileceği toplam kaydi para (vadesiz mevduat) tutarı başlangıçtaki duruma göre nasıl değişir?

  1. A
    40.00040.000 TL azalır
  2. 50.00050.000 TL azalırCevap
  3. C
    50.00050.000 TL artar
  4. D
    60.00060.000 TL azalır
  5. E
    100.000100.000 TL azalır

Cevap

Bankacılık sisteminin yaratabileceği toplam kaydi para tutarı 50.00050.000 TL azalır.
Toplam kaydi para (mevduat) miktarındaki değişim, mevduat çarpanı (1/[r+c+e]1 / [r + c + e]) üzerinden hesaplanır. Başlangıçta nakit tercih oranı %10\%10 iken toplam genişleme 200.000200.000 TL (60.000/0,3060.000 / 0,30) olarak gerçekleşir. Nakit tercih oranı %20\%20'ye yükseldiğinde ise payda büyüdüğü için çarpan değeri küçülür ve toplam genişleme 150.000150.000 TL'ye (60.000/0,4060.000 / 0,40) geriler. Sonuç olarak yaratılan kaydi para tutarında 50.00050.000 TL'lik bir azalma meydana gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki mevduat çarpanını ve toplam kaydi para miktarını hesapla.
kd1=1r+c1+e=10,15+0,10+0,05=10,30=3,33..k_{d1} = \frac{1}{r + c_1 + e} = \frac{1}{0,15 + 0,10 + 0,05} = \frac{1}{0,30} = 3,33.. ve ΔD1=60.000×3,33..=200.000\Delta D_1 = 60.000 \times 3,33.. = 200.000 TL
Mevduat çarpanı (kdk_d), sisteme giren rezervin kaç katı kadar kaydi para yaratılacağını gösterir.
2
Nakit tercih oranı değişiminden sonraki yeni mevduat çarpanını ve toplam kaydi para miktarını hesapla.
kd2=1r+c2+e=10,15+0,20+0,05=10,40=2,5k_{d2} = \frac{1}{r + c_2 + e} = \frac{1}{0,15 + 0,20 + 0,05} = \frac{1}{0,40} = 2,5 ve ΔD2=60.000×2,5=150.000\Delta D_2 = 60.000 \times 2,5 = 150.000 TL
Hanehalkının daha fazla nakit tutma eğilimi (sızıntı artışı), çarpanın değerini düşürür.
3
İki durum arasındaki farkı bul.
200.000−150.000=50.000200.000 - 150.000 = 50.000 TL azalma
Değişimin yönünü ve miktarını belirlemek için başlangıç ve sonuç değerleri karşılaştırılır.

Anahtar Kavram

Mevduat Çarpanı ve Sızıntıların Etkisi

İpuçları

1
Kaydi para yaratma sürecinde nakit tercihi, rezerv gereksinimleri gibi unsurlar 'sızıntı' olarak adlandırılır.
2
Toplam mevduat genişlemesini bulmak için sisteme giren yeni rezervi mevduat çarpanı (1/[r+c+e]1 / [r + c + e]) ile çarpın.
3
Nakit tercih oranının (c) paydada yer alması, bu oran arttıkça yaratılacak toplam mevduat miktarının azalacağı anlamına gelir.

Daha Fazla Pratik

Nakit tercih oranının yanı sıra para çarpanını etkileyen 'vadesiz mevduat/vadeli mevduat' oranındaki değişimlerin etkisini inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Kaydi Para Yaratma Süreci

Bu konudan daha fazla soru